Nghĩa vụ tài chính chưa ghi nhận trên bảng cân đối kế toán của Google, Microsoft, Amazon, Meta và Oracle đã tăng gần 90% trong sáu tháng, lên khoảng 3.200 tỷ USD, làm dấy lên lo ngại về rủi ro tài chính từ cuộc đua đầu tư hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI).
Theo thống kê của Nikkei Asia từ báo cáo tài chính và ước tính mới nhất, tổng các khoản cam kết mua sắm và nghĩa vụ thuê tài sản chưa đến hạn của năm tập đoàn công nghệ Mỹ đã tương đương khoảng 80% tổng tài sản cộng lại.
Đây là những khoản chi phát sinh từ các hợp đồng dài hạn với nhà cung cấp chip, máy chủ và năng lượng để xây dựng trung tâm dữ liệu AI. Trong bối cảnh nguồn cung hạ tầng tính toán khan hiếm, các tập đoàn thường ký hợp đồng nhiều năm nhằm bảo đảm khả năng tiếp cận thiết bị và năng lực điện toán. Một số doanh nghiệp cũng lựa chọn thuê máy móc hoặc đặt trước tài nguyên từ các nhà cung cấp dịch vụ đám mây thay vì tự xây dựng cơ sở hạ tầng.
Các cam kết mua sắm chưa thực hiện và hợp đồng thuê chưa bắt đầu thường không được ghi nhận ngay trên bảng cân đối kế toán. Dù phù hợp với quy định kế toán, chúng vẫn được xem là nợ tiềm ẩn vì có thể trở thành nghĩa vụ chi trả trong tương lai.
Khoảng 60% trong tổng số 3.200 tỷ USD là cam kết mua sắm, phần còn lại đến từ các hợp đồng thuê chưa có hiệu lực. Nếu tốc độ gia tăng tiếp tục duy trì, quy mô những nghĩa vụ này có thể sớm vượt tổng tài sản của năm tập đoàn.
Google và Meta dẫn đầu
Google hiện có nghĩa vụ tài chính ngoài bảng cân đối lớn nhất, khoảng 1.050 tỷ USD tính đến ngày 30/9, tăng khoảng 160% so với cuối tháng 3. Tuy nhiên, việc so sánh cần thận trọng do công ty dường như đã điều chỉnh một phần phương pháp tính toán.
Meta đứng thứ hai với khoảng 810 tỷ USD, tăng 90% trong cùng kỳ. Các vị trí tiếp theo thuộc về Microsoft, Amazon và Oracle.
Áp lực đầu tư thể hiện rõ tại Google khi chi tiêu cho trung tâm dữ liệu và các khoản đầu tư vốn vượt dòng tiền tạo ra từ hoạt động kinh doanh cốt lõi. Riêng quý III, công ty chi 71,3 tỷ USD cho đầu tư vốn. Sau khi tính cả dòng tiền hoạt động, Google thâm hụt khoảng 29 tỷ USD, đánh dấu quý thứ ba liên tiếp ghi nhận mức âm.
Tập đoàn dự kiến tiếp tục tăng chi tiêu trong năm 2027 để đáp ứng nhu cầu AI. Trong khi đó, Meta đang mở rộng năng lực tính toán thông qua nguồn vốn từ các nhà đầu tư bên ngoài. Tháng 7, công ty công bố liên doanh với BlackRock và ký thỏa thuận thuê trung tâm dữ liệu.
Trước đó, Meta cũng đồng ý mua khoảng 21 tỷ USD năng lực điện toán đám mây từ CoreWeave, công ty khởi nghiệp Mỹ, theo hợp đồng kéo dài đến năm 2032.
Lo ngại rủi ro lan rộng trong hệ sinh thái AI
Các hợp đồng dài hạn với những tập đoàn công nghệ lớn giúp doanh nghiệp cung cấp hạ tầng AI củng cố khả năng huy động vốn. Dù có bảng cân đối kế toán chưa vững chắc, những công ty như CoreWeave vẫn có thể tiếp cận nguồn tài trợ từ ngân hàng và nhà đầu tư nhờ doanh thu tương lai được bảo đảm bởi các hợp đồng dịch vụ.
Tuy nhiên, mô hình này đang bộc lộ những rủi ro. Tháng 10, giá trái phiếu CoreWeave lao dốc, làm gia tăng lo ngại về sức khỏe tài chính của nhóm doanh nghiệp cung cấp dịch vụ điện toán đám mây chuyên biệt cho AI, thường được gọi là neocloud.
Những công ty này phụ thuộc lớn vào doanh thu dịch vụ đám mây và có ít nguồn thu thay thế. Nếu lãi suất tăng khiến việc huy động vốn mới khó khăn hơn, kế hoạch đầu tư trung tâm dữ liệu có thể bị gián đoạn.
Ngay cả các tập đoàn công nghệ lớn cũng không tránh khỏi áp lực. Sau khi công bố kết quả kinh doanh tuần trước, cổ phiếu Alphabet và Amazon giảm mạnh khi hai doanh nghiệp phát tín hiệu tiếp tục tăng đầu tư trong năm 2027 và những năm sau đó.
Oracle cũng đối mặt với sự hoài nghi của thị trường. Cổ phiếu công ty đã giảm hơn 60% so với mức đỉnh cách đây khoảng một năm. Để trấn an nhà đầu tư, Oracle đặt mục tiêu đưa dòng tiền tự do trở lại mức dương trong giai đoạn từ tháng 12/2027 đến tháng 5/2028.
Ngành AI hiện dựa trên mạng lưới hợp đồng dài hạn giữa các tập đoàn công nghệ, nhà sản xuất chip, doanh nghiệp phát triển AI và nhà cung cấp dịch vụ đám mây. Các khoản đầu tư, nguồn vốn vay và cam kết tài chính hỗ trợ lẫn nhau, giúp doanh nghiệp huy động lượng vốn lớn để mở rộng hạ tầng.
Tuy nhiên, khả năng tín dụng của toàn hệ sinh thái vẫn phụ thuộc đáng kể vào một số ít tập đoàn công nghệ lớn.
Nếu chi tiêu AI tiếp tục tăng nhưng lợi nhuận không đạt kỳ vọng, niềm tin của nhà đầu tư đối với các tập đoàn này có thể suy giảm. Khi đó, tác động không chỉ giới hạn trong ngành công nghệ mà còn có nguy cơ lan sang các nhà cung cấp hạ tầng, tổ chức cho vay và thị trường tài chính rộng lớn hơn.
