21 năm tồn tại, hệ thống trường học sinh miền Nam trên đất Bắc đã đào tạo hơn 30.000 học sinh. Trong số đó có rất nhiều người thành đạt, trở thành những con chim đầu đàn trên mọi lĩnh vực, có những cống hiến lớn lao cho công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã từng đánh giá: Hệ thống trường học sinh miền Nam trên đất Bắc là một vườn ươm đặc biệt, ươm những hạt giống quý báu nhất của đất nước. Điều này đã được khẳng định khi một thế hệ học sinh miền Nam đã trưởng thành từ mô hình giáo dục đặc biệt, đã và đang đảm đương nhiều cương vị quan trọng của Đảng, chính quyền, đoàn thể, các ban, ngành của Trung ương và địa phương.
 Bác Hồ về thăm và nói chuyện với giáo viên, học sinh các trường học sinh miền Nam tại Hải Phòng. Ảnh tư liệu |
Đó là đồng chí Nguyễn Xuân Phúc, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ; đồng chí Nguyễn Thiện Nhân, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch TƯ mặt trận Tổ quốc Việt Nam, đồng chí Nguyễn Khoa Điềm, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tư tưởng văn hóa Trung ương; đồng chí Trương Quang Được, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Quốc hội; đồng chí Nguyễn Bá Thanh, Trưởng Ban Nội chính Trung ương; Thượng tướng Nguyễn Khánh Toàn, nguyên Thứ trưởng thường trực Bộ Công an; đồng chí Ksor Phước, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội; đồng chí Hoàng Tuấn Anh, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; đồng chí Trần Thị Thanh Thanh, nguyên Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Bảo vệ và chăm sóc Trẻ em Việt Nam; đồng chí Trần Thị Trung Chiến, nguyên Bộ trưởng Bộ Y tế...
Trên lĩnh vực văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao, rất nhiều người đã làm rạng danh trường học sinh miền Nam trên đất Bắc như NSND Tường Vi, NSND Trà Giang, NSND Lâm Tới, NSND múa Đinh Xuân La, NSND múa Y Prôm; các nhà văn, nhà thơ, nghệ sỹ nhiếp ảnh như Lệ Thu, Huỳnh Trung Hiếu, Ý Nhi, Thanh Quế, Ngô Thế Oanh, Cao Duy Thảo, Lâm Tấn Tài...; các nhạc sỹ được công chúng mến mộ như Thanh Tùng, Diệp Minh Tuyền, Trương Tuyết Mai... Bên cạnh đó, còn có các tổng biên tập, phó tổng biên tập các báo, tạp chí, đài phát thanh tuyền hình ở Trung ương và địa phương...
Trên mặt trận kinh tế, rất nhiều học sinh miền Nam trở thành những “dũng sỹ trên thương trường”, làm giàu cho gia đình, cho anh em, đồng chí và quê hương, đất nước. Đó là đồng chí Huỳnh Văn Bình, nguyên Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tổng công ty Cao su Việt Nam; đồng chí Nguyễn Xuân Hoàng, Tổng giám đốc Khatôcô Khánh Hòa; Anh hùng Trần Ngọc Quế, Tổng giám đốc Công ty Giấy Bãi Bằng, Anh hùng Lê Văn Kiểm, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần May và Xây dựng Huy Hoàng và Công ty cổ phần Đầu tư và kinh doanh Golf Long Thành; Anh hùng lao động Nguyễn Ngọc Anh, Tổng giám đốc Tổng công ty Xi măng Việt Nam; Anh hùng Huỳnh Văn Thòn, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng giám đốc Công ty cổ phần Bảo vệ thực vật An Giang...
Bên cạnh đó, ở nhiều lĩnh vực khác như nghiên cứu khoa học, giáo dục và đào tạo, đặc biệt là ở các địa phương đều có những cống hiến của các học sinh miền Nam. Trong số đó có nhiều người trở thành những viện trưởng, hiệu trưởng, viện phó, hiệu phó, cục trưởng, cục phó các cơ quan nghiên cứu khoa học, các học viện, các trường đại học... trong số đó có nhiều người trở thành giáo sư, tiến sỹ, nhà nghiên cứu chuyên ngành, nhà giáo ưu tú, nhà giáo nhân dân. Có thể kể đến Đại tá Phi công Nguyễn Văn Nghĩa, sau này là Hiệu trưởng trường Hàng không Việt Nam; nhà giáo nhân dân Nguyễn Ngọc Giao, Phó giám đốc Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh; đồng chí Lê Bửu, Nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Thể dục, Thể thao; nhà giáo Phạm Bá Lữ, nguyên Phó trưởng Ban Đào tạo, bồi dưỡng Trường Cán bộ giáo dục Trung ương...
Nhìn lại quá trình hình thành, hoạt động và những kết quả đạt được, nhất là từ những tấm gương trưởng thành từ những ngôi trường học sinh miền Nam trên đất Bắc, có thể nhận thấy, tuy mô hình trường học sinh miền Nam trên đất Bắc chỉ tồn tại 21 năm, nhưng đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ lịch sử của mình. Mô hình giáo dục đặc biệt này không chỉ góp phần đào tạo nhiều lớp cán bộ cho đất nước, mà còn để lại những bài học kinh nghiệm quý báu cho ngành giáo dục - đào tạo nói riêng và cho sự nghiệp trồng người nói chung.
Phương Hà
