Năm 2026 là năm đầu tiên công tác tuyển quân được thực hiện theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Do vậy, để công tác tuyển quân được thực hiện chặt chẽ, dân chủ, công khai, đúng quy trình, đúng luật, thống nhất trong toàn quốc, có một số điểm mới đối với công tác tuyển quân.
Theo Thiếu tướng Nguyễn Thành Long, Phó Cục trưởng Cục Quân lực, Bộ Tổng Tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam, một trong những những điểm mới trong công tác đăng ký nghĩa vụ quân sự (NVQS) và quản lý công dân trong độ tuổi thực hiện NVQS là: Từ năm 2026, công dân thực hiện đăng ký NVQS bằng hình thức trực tiếp hoặc trực tuyến, đồng thời rút ngắn thời hạn đăng ký từ 10 ngày xuống 5 ngày. Đây là nội dung mới nhằm triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và thực hiện Đề án 06 của Chính phủ, tạo điều kiện thuận lợi cho công dân thực hiện các thủ tục hành chính về lĩnh vực NVQS, góp phần cải cách thủ tục hành chính trong thực hiện NVQS.
Về thẩm quyền gọi sơ tuyển, gọi khám sức khỏe NVQS, gọi công dân nhập ngũ, Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định giao số lượng, danh sách gọi công dân nhập ngũ và thực hiện nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân theo đề nghị của Hội đồng NVQS cấp tỉnh (thay thế thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp huyện trước đây). Chủ tịch UBND cấp xã quyết định gọi từng công dân sơ tuyển, gọi khám sức khỏe NVQS, gọi nhập ngũ (thay thế thẩm quyền của Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự cấp huyện, Trưởng Công an cấp huyện trước đây).
Về trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong tuyển quân, thực hiện tốt công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục nâng cao nhận thức, trách nhiệm thực hiện Luật NVQS trong nhân dân, nhất là công dân trong độ tuổi sẵn sàng gọi nhập ngũ; chỉ đạo công tác tuyển quân đúng quy định, đủ chỉ tiêu được giao, bảo đảm chất lượng.
Thành lập Hội đồng NVQS đủ số lượng, đúng thành phần quy định; giao nhiệm vụ, xác định rõ trách nhiệm cho tổ chức, cá nhân trong triển khai thực hiện. Phát huy tốt vai trò, trách nhiệm của cả hệ thống chính trị ở địa phương; vai trò làm tham mưu của cơ quan quân sự các cấp và trách nhiệm của trưởng thôn, xóm, tổ dân phố, khu phố, ấp, bản, làng, phum, sóc trong tuyển quân.
Giao chỉ tiêu tuyển quân phù hợp với điều kiện của từng địa phương, đơn vị, gắn với địa bàn động viên; bảo đảm tất cả các xã, phường, đặc khu đều có công dân nhập ngũ. Thực hiện tuyển quân tròn khâu, tuyển người nào chắc người đó; tạo điều kiện thuận lợi để các đơn vị nhận quân nghiên cứu hồ sơ, chốt quân số và các đơn vị được Bộ Quốc phòng quy định tổ chức thâm nhập ba gặp, bốn biết; phối hợp với đơn vị nhận quân thực hiện bù đổi những công dân đã nhập ngũ vào đơn vị Quân đội nhưng không đủ điều kiện, tiêu chuẩn (nếu có).
Chỉ đạo Hội đồng NVQS và các ban, ngành liên quan theo dõi, hướng dẫn, đôn đốc và kiểm tra thực hiện tốt công tác tuyển quân. Hằng năm, chủ trì tổ chức hội nghị hiệp đồng triển khai công tác tuyển quân và tổ chức rút kinh nghiệm, sơ kết, tổng kết công tác tuyển quân theo quy định.
Giải quyết kịp thời khiếu nại, tố cáo, xử lý nghiêm những sai phạm trong tuyển quân đúng quy định của pháp luật; thông báo công khai, rộng rãi để giáo dục, tạo sự đồng thuận trong nhân dân, phòng, chống các biểu hiện tiêu cực.
Như vậy, trách nhiệm của UBND các cấp trong thực hiện công tác tuyển quân năm 2026 có nhiều thay đổi so với trước đây để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Trong đó, cấp xã cơ bản trực tiếp triển khai thực hiện tròn khâu trong tuyển quân, như gọi từng công dân sơ tuyển, gọi khám sức khỏe NVQS, gọi nhập ngũ.
Đối với Ban Chỉ huy phòng thủ khu vực có trách nhiệm hướng dẫn, giúp đỡ công tác tuyển quân ở địa phương, đồng thời trực tiếp tổ chức hiệp đồng giao nhận quân, hiệp đồng thâm nhập, chốt quân số, bù đổi (nếu có), tổ chức Lễ Giao nhận quân theo quyết định của Chủ tịch UBND cấp tỉnh, phối hợp giải quyết quân nhân đào bỏ ngũ. Đối với cấp tỉnh có trách nhiệm tổ chức giao công dân cho các đơn vị nhận quân và tổ chức Lễ Giao nhận quân do Ban Chỉ huy phòng thủ khu vực thực hiện.
Trách nhiệm của đơn vị nhận quân, hiệp đồng với địa phương giao quân để thống nhất về chỉ tiêu tuyển nhận, thời gian nghiên cứu hồ sơ và chốt quân số với địa phương trước 10 ngày kể từ ngày Chủ tịch UBND cấp xã quyết định gọi công dân nhập ngũ; phối hợp với Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh, Ban Chỉ huy phòng thủ khu vực, UBND cấp xã tổ chức và dự Lễ Giao nhận quân tại Ban Chỉ huy phòng thủ khu vực hoặc cụm xã...
Tổ chức hiệp đồng giao nhận quân, UBND cấp tỉnh chủ trì việc tổ chức hiệp đồng giữa địa phương với đơn vị nhận quân cấp sư đoàn, lữ đoàn và tương đương (cấp dưới trực tiếp các đơn vị trực thuộc Bộ) để thống nhất về chỉ tiêu và các mốc thời gian...
