Người Mỹ ngày 3/11 đi bỏ phiếu trong cuộc bầu cử giữa kỳ nhằm quyết định đảng nào sẽ kiểm soát Quốc hội trong hai năm cuối nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump. Những dữ liệu thăm dò ban đầu cho thấy đây có thể là phép thử bất lợi đối với ông chủ Nhà Trắng, khi cử tri bày tỏ sự thất vọng về kinh tế và ngày càng ít hài lòng với định hướng của đất nước.
Các kết quả khảo sát cũng hé lộ dấu hiệu rạn nứt trong liên minh cử tri từng giúp ông Trump giành chiến thắng năm 2024, đặt ra thách thức đáng kể cho đảng Cộng hòa trước cuộc bầu cử tổng thống tiếp theo.
Cử tri đổ lỗi cho ông Trump vì giá cả leo thang
Các cuộc thăm dò sau bỏ phiếu do SSRS thực hiện cho liên minh truyền thông Mỹ, cho thấy tâm lý bất mãn lan rộng trong cử tri. Phần lớn người được hỏi cho biết tình hình tài chính của họ hiện nay tệ hơn so với hai năm trước, trong khi gần 9/10 người xác định chi phí sinh hoạt là yếu tố quan trọng hoặc có ảnh hưởng lớn đến quyết định bỏ phiếu.
Đáng chú ý, gần 2/3 cử tri quy trách nhiệm cho Tổng thống Trump về tình trạng giá cả cao. Khoảng 3/4 cho biết họ tức giận hoặc không hài lòng với hướng đi hiện tại của đất nước. Những con số này phản ánh nhu cầu thay đổi đáng kể trong một bộ phận người dân Mỹ, đồng thời cho thấy vấn đề kinh tế có thể trở thành điểm yếu lớn của đảng Cộng hòa.
Khi trở lại Nhà Trắng, ông Trump từng cam kết nhanh chóng kiểm soát lạm phát và cải thiện đời sống người dân. Tuy nhiên, nhiều cử tri cho rằng các chính sách của chính quyền, bao gồm cuộc chiến với Iran và thuế quan áp lên hàng hóa nước ngoài, đang khiến tình hình kinh tế trở nên tồi tệ hơn thay vì được cải thiện.
Dù các cuộc thăm dò được công bố trước khi kết quả kiểm phiếu chính thức xuất hiện, nhưng vẫn là chỉ dấu đáng chú ý về mức độ bất mãn của công chúng đối với chính quyền đương nhiệm.
Liên minh cử tri đưa ông Trump trở lại Nhà Trắng suy yếu
Một diễn biến đáng chú ý khác là sự suy giảm ủng hộ của nhiều nhóm cử tri từng đóng vai trò quan trọng trong chiến thắng của ông Trump năm 2024. Dữ liệu thăm dò ban đầu cho thấy đảng Cộng hòa mất điểm trong các nhóm người Mỹ gốc Phi, người gốc Latin, cử tri trẻ, tín đồ Tin Lành và những người không có bằng đại học.
Trong nhóm cử tri từ 18 đến 29 tuổi, tỷ lệ ủng hộ đảng Cộng hòa giảm từ hơn 40% năm 2024 xuống còn 25% trong cuộc bầu cử lần này. Với người gốc Latin, tỷ lệ này giảm từ gần một nửa xuống khoảng 1/3. Mức ủng hộ của nam giới da đen dành cho đảng Cộng hòa cũng giảm từ 21% xuống 13%.
Nếu những dữ liệu nhân khẩu học này được xác nhận, nhóm cử tri từng ủng hộ cựu Phó tổng thống Kamala Harris trong cuộc bầu cử năm 2024 có thể chiếm tỷ trọng lớn hơn trong tổng số người đi bỏ phiếu lần này so với hai năm trước.
Tuy nhiên, một nhóm cử tri có thể giúp đảng Cộng hòa hạn chế tổn thất là người trên 65 tuổi. Nhóm này có xu hướng nghiêng nhẹ về phía đảng Cộng hòa và chiếm tỷ trọng lớn hơn trong số cử tri tham gia bầu cử giữa kỳ so với năm 2024.
Dù vậy, sự suy giảm ủng hộ tại nhiều nhóm cử tri chủ chốt vẫn là tín hiệu bất lợi đối với đảng Cộng hòa. Nếu xu hướng này tiếp diễn, đảng của ông Trump có thể gặp khó khăn trong việc duy trì lợi thế chính trị và xây dựng lại liên minh cử tri trước cuộc bầu cử tổng thống năm 2028.
Cử tri Tin Lành giảm nhiệt với đảng Cộng hòa
Một trong những thay đổi đáng chú ý là mức độ tham gia thấp hơn của nhóm cử tri da trắng theo đạo Tin Lành và tín đồ Cơ đốc giáo tái sinh, vốn là lực lượng ủng hộ đảng Cộng hòa áp đảo trong nhiều kỳ bầu cử.
Trong chu kỳ bầu cử lần này, nhóm cử tri trên vẫn nghiêng mạnh về phía đảng Cộng hòa, với tỷ lệ ủng hộ cao hơn bốn lần so với phía đối lập. Tuy nhiên, mức độ tham gia bỏ phiếu của họ không còn duy trì như năm 2024.
Tỷ trọng nhóm này trong tổng số cử tri giảm từ gần 25% trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2024 xuống còn 17% trong cuộc bầu cử giữa kỳ lần này.
Sự suy giảm này có ý nghĩa đáng kể bởi các cử tri Tin Lành da trắng từ lâu được xem là một trong những trụ cột quan trọng của liên minh chính trị ủng hộ ông Trump. Việc nhóm này ít tham gia bỏ phiếu hơn, kết hợp với sự suy giảm ủng hộ từ người trẻ, người gốc Latin và nam giới da đen, cho thấy nền tảng cử tri của đảng Cộng hòa đang đối mặt nhiều thách thức.
Những dữ liệu ban đầu chưa đủ để kết luận về toàn bộ cục diện chính trị Mỹ, nhưng cho thấy sự bất mãn với chi phí sinh hoạt và những thay đổi trong cơ cấu cử tri có thể ảnh hưởng đáng kể đến tương lai của đảng Cộng hòa. Đây cũng là lời cảnh báo đối với ông Trump khi đảng này phải tìm cách duy trì sự ủng hộ của các nhóm cử tri từng góp phần quyết định chiến thắng năm 2024.
Bỏ phiếu nhìn chung suôn sẻ giữa lo ngại can thiệp bầu cử
Dù cuộc bầu cử diễn ra trong bối cảnh căng thẳng và nhiều tranh cãi về tính minh bạch, hoạt động bỏ phiếu tại Mỹ nhìn chung không gặp gián đoạn nghiêm trọng. Hàng triệu cử tri đã bỏ phiếu sớm, với số người tham gia vượt kỳ bầu cử giữa kỳ năm 2022. Một số sự cố kỹ thuật và thời tiết gây ảnh hưởng cục bộ, song phần lớn được xử lý kịp thời.
Mưa lớn và lũ quét tại Florida cùng các bang miền Tây Nam buộc giới chức thay đổi một số địa điểm bỏ phiếu. Tại hạt Westchester, bang New York, lỗi máy quét phiếu khiến quá trình kiểm đếm bị trì hoãn, nhưng cử tri vẫn có thể tiếp tục bỏ phiếu và các lá phiếu giấy được niêm phong để kiểm đếm sau. Một số điểm bỏ phiếu tại Pennsylvania và North Carolina cũng phải kéo dài thời gian hoạt động do trục trặc kỹ thuật.
Đáng chú ý, cuộc bầu cử diễn ra dưới sức ép từ những tranh cãi liên quan đến nỗ lực can thiệp của chính quyền Tổng thống Donald Trump. Ông Trump nhiều lần đặt nghi vấn về tính trung thực của bầu cử và chưa cam kết chấp nhận kết quả nếu đảng Cộng hòa thất bại. Chính quyền cũng thúc đẩy các biện pháp rà soát cử tri không phải công dân Mỹ và tăng cường giám sát tại các điểm bỏ phiếu. Tuy nhiên, nhiều nỗ lực pháp lý nhằm thay đổi quy trình bầu cử đã bị các tòa án liên bang và Tòa án Tối cao bác bỏ.
Dù lo ngại về gian lận và can thiệp bầu cử được đẩy lên cao trước ngày bỏ phiếu, các sự cố thực tế chủ yếu mang tính kỹ thuật hoặc liên quan đến thời tiết, không gây gián đoạn trên diện rộng.
