Theo kênh CNN, khi eo biển Hormuz thực sự được mở lại, cơn ác mộng về logistics sẽ bắt đầu diễn ra.
Bước đầu tiên sẽ phải thực hiện là giải tỏa tình trạng tắc nghẽn tại eo biển Hormuz. Quá trình này sẽ mất rất nhiều thời gian vì tàu chở dầu di chuyển chậm tương đương tốc độ đi xe đạp.
Theo ông Matt Smith, chuyên gia phân tích dầu mỏ trưởng của công ty Kpler, trước tiên là ít nhất 166 tàu chở dầu đang mắc kẹt ở vịnh Ba Tư cần rời đi, mang theo khoảng 170 triệu thùng dầu. Sau đó mới đến lượt các tàu rỗng đi vào eo biển Hormuz, nhận dầu và quay trở ra.
Theo bà Victoria Grabenwöger, chuyên gia phân tích dầu mỏ cấp cao của Kpler, quá trình khôi phục hoàn toàn năng lực vận chuyển tàu chở dầu có thể mất tới ba tháng.
Bước hai là giải phóng lượng dầu dự trữ. Các tàu rỗng trước tiên sẽ lấy dầu từ những kho chứa đã lấp đầy vì các nhà sản xuất không còn nơi nào khác để chứa dầu.
Tin tích cực là các nhà máy lọc dầu đã hành động có tính toán khi lưu trữ và không lấp đầy hoàn toàn kho dự trữ. Điều này sẽ giúp rút ngắn một phần thời gian cần thiết để khởi động lại hệ thống bơm dầu. Tuy nhiên, lượng tồn kho vẫn cao hơn bình thường và sẽ tiếp tục làm chậm quá trình khôi phục hoàn toàn công suất khai thác.
Bước ba là khởi động lại sản xuất. Phần lớn các giếng dầu ở Trung Đông đã bị đóng trong thời gian chiến tranh. Việc khởi động lại không đơn giản như bật công tắc. Đây là một thách thức kỹ thuật phức tạp liên quan đến các yếu tố vật lý và có thể mất nhiều tuần.
Hoạt động khai thác sẽ cần được khởi động lại một cách chậm rãi để tránh các bể chứa dầu thô bị sụt áp, buộc phải khoan lại và sửa chữa nhiều. Lượng nước và khí được bơm vào giếng dầu cũng cần được cân bằng lại và đây là công việc rất phức tạp.
Do các giếng dầu trong khu vực có quy mô lớn và nằm gần nhau, việc khởi động lại sản xuất sẽ đòi hỏi phối hợp đáng kể giữa các công ty và các quốc gia nhằm bảo đảm áp lực nước và khí được duy trì ổn định giữa nhiều giếng.
Bước bốn là sửa chữa hạ tầng. Một số nhà máy lọc dầu, cơ sở sản xuất khí tự nhiên và cả các nhà khai thác dầu đã bị hư hại trong chiến tranh. Các công ty dầu mỏ cho biết việc sửa chữa một số hạ tầng trọng yếu có thể mất nhiều năm.
Sản lượng dầu cần được khôi phục rất nhiều: hoạt động giao dịch khoảng 12 triệu thùng dầu thô/ngày và 3 triệu thùng sản phẩm dầu tinh chế/ngày đã ngừng trên khắp Trung Đông - chủ yếu tại Saudi Arabia và Iraq. Đây không phải nhiệm vụ dễ dàng.
Những câu hỏi lớn
Tất cả những điều trên đều dựa trên giả định rằng chiến tranh đã kết thúc và sẽ không còn gián đoạn nào tại eo biển Hormuz.
Tuy nhiên, ba tháng qua đã chứng kiến nhiều lần “hòa bình hụt”, khiến giá dầu vẫn ở mức cao. Ngày 18/4, Iran từng đồng ý mở lại eo biển Hormuz nhưng chỉ vài giờ sau, nước này kết luận rằng Mỹ và Israel đã vi phạm thỏa thuận và tiếp tục nổ súng vào các tàu tìm cách đi qua.
Các nhà giao dịch dầu mỏ sẽ theo dõi diễn biến trong những tuần và tháng tới để xem Iran có thực sự sẵn sàng từ bỏ quyền kiểm soát eo biển này hay không. Nếu có, Iran liệu có ngừng thu phí đối với tàu đi qua hay không? Chính quyền Mỹ sẽ tiếp tục phong tỏa dầu Iran hay chấp nhận yêu cầu của Iran về việc dỡ bỏ phong tỏa để làm điều kiện tiên quyết cho hòa bình?
Ngoài ra, các công ty vận tải biển cũng cần cảm thấy đủ an toàn để thực sự đưa tàu đi qua eo biển Hormuz. Trong lần eo biển mở cửa ngắn ngủi trước đó, các tàu đã vội vã rời đi nhưng nhanh chóng quay đầu khi nhận được tin tình hình lại trở nên nguy hiểm.
Các công ty bảo hiểm đã đẩy giá bảo hiểm hàng hải tăng lên hàng nghìn phần trăm và có thể không muốn cung cấp mức bảo hiểm hợp lý khi tình hình vẫn bấp bênh.
Iran từng cảnh báo rải thủy lôi tại eo biển Hormuz và trước đây đã yêu cầu tàu chỉ được di chuyển theo tuyến định sẵn và phải được cấp phép mới được đi qua. Nhiều tàu có thể không muốn chấp nhận rủi ro đó.
Điều gì sẽ xảy ra với giá dầu và khí đốt?
Các nhà phân tích của JPMorgan Chase cho rằng giá dầu trung bình sẽ khoảng 97 USD/thùng trong phần còn lại của năm. Ông Michael Green, chiến lược gia tại công ty quản lý tài sản Simplify, cho biết trong lịch sử, giá dầu Brent cần giảm xuống khoảng 60 USD/thùng thì giá xăng ở Mỹ mới trở lại mức 3 USD/gallon. Hiện thị trường hợp đồng tương lai dự báo điều đó phải tới năm 2032 mới xảy ra.
Hòa bình càng kéo dài và càng có nhiều bằng chứng cho thấy hoạt động sản xuất đang được khôi phục, giá dầu càng có thể giảm sâu hơn.
Tuy nhiên, điều đó phụ thuộc vào rất nhiều giả định. Iran đã bắt đầu nghi ngờ tuyên bố của Tổng thống Trump rằng các tàu sẽ có thể tự do đi qua eo biển Hormuz trở lại. Hãng thông tấn nhà nước Fars đưa tin: “Iran đồng ý cho số lượng tàu qua lại trở về mức trước chiến tranh hoàn toàn không đồng nghĩa với ‘tự do lưu thông’ như trước chiến tranh”.
