ASIAD 20 để lại những dấu ấn đáng chú ý trong bức tranh thể thao châu lục. Cuộc đua giữa những nền thể thao hàng đầu, sự xuất hiện của các môn thi đấu mới cùng những màn tranh tài quyết liệt đã tạo nên một kỳ Đại hội giàu sức cạnh tranh.
Một kỳ ASIAD với những chuyển động mới
Diễn ra từ ngày 19/9 đến 4/10 tại Aichi-Nagoya, ASIAD 20 có 43 môn thể thao, 71 phân môn với 469 nội dung tranh huy chương, quy tụ các vận động viên hàng đầu của 45 quốc gia và vùng lãnh thổ. Đây là lần thứ ba Nhật Bản đăng cai Đại hội Thể thao châu Á, sau Tokyo năm 1958 và Hiroshima năm 1994.
Một trong những điểm đáng chú ý của ASIAD 20 là sự hiện diện ngày càng đa dạng của các môn thể thao. Bên cạnh những môn Olympic và các môn truyền thống của châu Á, Đại hội có thêm những nội dung mới, trong đó có teqball, padel, MMA và taekwondo thực tế ảo. Esports tiếp tục góp mặt sau khi lần đầu được đưa vào chương trình tranh huy chương tại ASIAD 19 tại Hàng Châu 2022.
Ở nhóm dẫn đầu, những nền thể thao lớn tiếp tục thể hiện ưu thế rõ rệt về lực lượng và chiều sâu. Trung Quốc một lần nữa đứng đầu bảng tổng sắp với 169 HCV, 89 HCB và 83 HCĐ. Nhật Bản, xếp thứ hai với 83 HCV, 95 HCB và 91 HCĐ; Hàn Quốc đứng thứ ba với 39 HCV, 43 HCB và 68 HCĐ.
Việc Trung Quốc tiếp tục giữ vị trí số một tại ASIAD cho thấy sự ổn định của một nền thể thao được đầu tư bài bản trên diện rộng. Đây là kỳ ASIAD thứ 12 liên tiếp Trung Quốc đứng đầu bảng tổng sắp, kể từ năm 1982. Đặc biệt, kình ngư 13 tuổi Yu Zidi - thần đồng bơi lội Trung Quốc - được vinh danh là nữ VĐV xuất sắc nhất ASIAD 2026, sau màn trình diễn ấn tượng với 3 HCV đồng thời thiết lập 3 kỷ lục ASIAD và 1 kỷ lục châu Á. Cô cũng đi vào lịch sử với tư cách VĐV trẻ nhất nhận danh hiệu MVP tại một kỳ Đại hội thể thao châu Á.
Trong khi đó, Nhật Bản duy trì vị trí thứ hai và Hàn Quốc tiếp tục đứng thứ ba như tại hai kỳ Đại hội gần nhất.
Một điểm đáng chú ý khác là sự chuyển động ở nhóm các nền thể thao đang vươn lên. Ấn Độ, Uzbekistan, Iran và Thái Lan đều nằm trong tốp 10. Riêng Thái Lan đứng thứ 7 với 18 HCV, 13 HCB và 21 HCĐ, tiếp tục khẳng định vị trí nổi bật của thể thao Đông Nam Á trên đấu trường châu lục. Thành tích này cũng lập kỷ lục về tổng số huy chương trong lịch sử tham dự ASIAD của Thái Lan.
Những con số từ Aichi-Nagoya cho thấy ASIAD ngày càng không chỉ là cuộc đua giữa một vài nền thể thao truyền thống. Sự phát triển của các môn mới, sự vươn lên của một số quốc gia và cuộc cạnh tranh ngày càng quyết liệt ở nhóm phía sau đang làm cho bức tranh thể thao châu Á trở nên đa dạng hơn.
Chủ nhà của kỳ ASIAD 2030 là Qatar đã có màn giới thiệu đặc biệt trong lễ bế mạc của ASIAD 2026.
Thể thao Việt Nam giữ vững các môn mũi nhọn tại ASIAD
Tham dự ASIAD 20 với 348 vận động viên tranh tài ở 33 môn và phân môn, Đoàn Thể thao Việt Nam đặt mục tiêu giành từ 4-6 HCV và phấn đấu nằm trong Top 20. Đây là mục tiêu được xác định trong bối cảnh Việt Nam phải cạnh tranh với những nền thể thao có lực lượng đông đảo và trình độ cao ở nhiều môn. Tại ASIAD 19 ở Hàng Châu, Việt Nam giành 3 HCV, 5 HCB và 19 HCĐ, xếp thứ 21 toàn đoàn.
Kết thúc ASIAD 20, Việt Nam giành 3 HCV, 3 HCB và 19 HCĐ, tổng cộng 25 huy chương, xếp thứ 20 chung cuộc, tăng một bậc so với kỳ Đại hội trước.
(Từ trái sang) Hoàng Thị Thu Uyên, Nguyễn Ngọc Trâm và Bùi Ngọc Nhi giành HCV nội dung Kata đồng đội nữ, môn Karate tại ASIAD 2026 ở Toyohashi, Nhật Bản, ngày 22/9. Ảnh: THX/TTXVN phát
HCV đầu tiên đến từ nội dung Kata đồng đội nữ môn Karate với sự tỏa sáng của Bùi Ngọc Nhi, Hoàng Thị Thu Uyên và Nguyễn Ngọc Trâm. Tiếp đó, Cầu mây nữ giành hai HCV ở nội dung đôi nữ và đồng đội 4 người nữ. Trong đó, đội tuyển Cầu mây 4 người nữ bảo vệ thành công chức vô địch từng giành được tại ASIAD Hàng Châu 2022.
Theo Trưởng đoàn Thể thao Việt Nam Nguyễn Hồng Minh, thành tích 3 HCV phản ánh sự nỗ lực của toàn đoàn, mang lại niềm vui, tự hào và những bài học kinh nghiệm để thể thao Việt Nam nhìn nhận, hoàn thiện trong chặng đường sắp tới. Ông đánh giá sự tỏa sáng của các vận động viên nữ ở những nội dung được chuẩn bị, đầu tư trọng điểm, cùng hai HCV của Cầu mây nữ sau những chiến thắng trước đối thủ mạnh Thái Lan, đã khẳng định tính đúng đắn của việc ưu tiên tập trung cho những môn trọng điểm.
Ba HCB thuộc về Đinh Văn Tâm ở môn Wushu, Nguyễn Thị Tâm ở Boxing và Châu Ngọc Tuyết Sang ở Taekwondo thực tế ảo. Trong đó, việc Nguyễn Thị Tâm lọt vào trận chung kết Boxing hạng 51kg nữ là cột mốc lịch sử, lần đầu tiên một võ sĩ Việt Nam cạnh tranh HCV Boxing tại một kỳ ASIAD. Châu Ngọc Tuyết Sang cũng giành HCB ngay trong lần đầu nội dung Taekwondo thực tế ảo được đưa vào chương trình thi đấu chính thức.
19 HCĐ còn lại được giành ở nhiều môn, trong đó có Rowing và Điền kinh. Đánh giá về những thành tích này, Trưởng đoàn Nguyễn Hồng Minh cho rằng giá trị của một tấm huy chương trong thể thao đỉnh cao không chỉ được quyết định bởi màu sắc, mà còn ở hành trình vận động viên vượt qua giới hạn của bản thân. Trong một đấu trường khốc liệt như ASIAD, những tấm HCB, HCĐ mà Việt Nam giành được thực sự có ý nghĩa “quý như vàng”.
Từ kết quả tại ASIAD 20, có thể thấy rõ những nội dung được tập trung đầu tư đang từng bước phát huy hiệu quả bằng khả năng duy trì và phát triển vị thế của thể thao Việt Nam ở một số nội dung mũi nhọn.
Ở chiều ngược lại, một số nội dung được kỳ vọng nhưng chưa đạt mục tiêu tại ASIAD 20 cũng cho thấy những vấn đề cần được nhìn nhận. Bắn súng, Rowing và Điền kinh chưa giành được HCV như kỳ vọng. Ở Bắn súng, các vận động viên đã có những thời điểm tiến rất gần đến vị trí cao nhất nhưng áp lực tâm lý ở những loạt bắn quyết định cùng sự cạnh tranh khốc liệt từ các đối thủ hàng đầu châu lục đã ảnh hưởng đến kết quả. Với Rowing, lịch thi đấu bị dồn do thời tiết bất lợi khiến vận động viên phải thi đấu liên tục ở cường độ cao. Trong khi đó, Điền kinh cho thấy khoảng cách giữa đấu trường khu vực và châu lục, cùng những vấn đề liên quan đến chuyển giao thế hệ và một số sự cố kỹ thuật.
Những kết quả ấy cũng đặt ra yêu cầu rà soát toàn diện quá trình chuẩn bị cho thể thao thành tích cao, từ tuyển chọn, chế độ dinh dưỡng, y học thể thao đến việc nâng cao bản lĩnh thi đấu của vận động viên. Như Trưởng đoàn Nguyễn Hồng Minh nhận định, kết quả tại ASIAD chính là một thước đo để nhìn nhận vị thế thực chất của thể thao Việt Nam, qua đó có cơ sở điều chỉnh công tác chuẩn bị, hướng tới những mục tiêu xa hơn.
