Thay vì xuất phát từ châu Á, châu Phi hay châu Mỹ, tổ tiên của loài dơi thực chất đã xuất hiện tại châu Âu khoảng 65 triệu năm trước, ngay trong kỷ nguyên của khủng long.
Theo phóng viên TTXVN tại châu Âu, công trình nghiên cứu này là dự án toàn diện nhất từ trước đến nay về loài động vật có vú biết bay, do tập đoàn quốc tế Bat1K thực hiện với sự tham gia của các nhà khoa học từ Bảo tàng Khoa học tự nhiên quốc gia Tây Ban Nha (MNCN-CSIC) và Đại học Granada. Để đưa ra kết luận mang tính bước ngoặt này, nhóm nghiên cứu đã kết hợp kỹ thuật giải trình tự bộ gene tiên tiến của 103 loài dơi cùng với việc phân tích chi tiết 44 mẫu hóa thạch được thu thập từ khắp nơi trên thế giới.
Phương pháp mô hình hóa tiến hóa đồng thời giữa các loài sinh vật sống và hóa thạch đã cho phép các nhà khoa học dựng lại một phả hệ vững chắc, khắc phục hoàn toàn những mâu thuẫn trong các nghiên cứu trước đây. Kết quả chỉ cho thấy quần thể dơi nguyên thủy tại châu Âu sau đó đã phân tán về hướng châu Phi, hình thành một hạt nhân Á - Phi trước khi lan rộng ra các châu lục khác như châu Á, châu Mỹ và Australia.
Một trong những phát hiện quan trọng nhất của nghiên cứu là khả năng bay đập cánh và cơ chế định vị bằng tiếng vọng, vốn là 2 đặc tính sinh học đặc trưng của loài dơi, không hề xuất hiện ở những giai đoạn tiến hóa muộn, mà đã hình thành ngay từ giai đoạn đầu khi nhóm loài này xuất hiện. Vị trí của hóa thạch chi Vielasia trên nhánh cổ nhất của cây phả hệ đã củng cố mạnh mẽ kết luận này, đồng thời giải thích sự thành công sinh học kéo dài hàng chục triệu năm của loài dơi.
Bên cạnh giá trị tiến hóa, dữ liệu gene khổng lồ từ nghiên cứu còn mang lại những triển vọng lớn đối với lĩnh vực y sinh. Với hơn 1.500 loài hiện diện khắp hành tinh, dơi đóng vai trò sinh thái cốt lõi như thụ phấn thực vật, phát tán hạt giống và kiểm soát côn trùng. Đáng chú ý, giới khoa học đặc biệt quan tâm đến khả năng miễn dịch mạnh mẽ, sức đề kháng bệnh tật cao và tuổi thọ cao so với kích thước cơ thể nhỏ.
Việc giải mã toàn diện bộ gene và các biến đổi cấu trúc của loài dơi không chỉ giúp hiểu rõ hơn về sự đa dạng sinh học của nhóm động vật này, mà còn mở ra hướng đi mới cho các nghiên cứu y học trong tương lai, đặc biệt là việc tìm kiếm manh mối liên quan đến cơ chế chống lão hóa, khả năng miễn dịch và sức đề kháng bệnh tật ở con người.
