Một người đàn ông tử vong sau khi bị văng khỏi tàu lượn tại công viên Six Flags ở bang Georgia, trong khi nhiều người khác bị thương. Vụ việc nối dài danh sách những tai nạn nghiêm trọng từng xảy ra trên các tàu lượn siêu tốc tại Mỹ, từ sự cố khiến người chơi rơi khỏi ghế đến trật bánh, hỏng thiết bị và những trường hợp tử vong chưa rõ nguyên nhân. Một số vụ tai nạn đã dẫn đến điều tra về quy trình vận hành và tiêu chuẩn an toàn.
Từ Six Flags đến Disneyland: Những tai nạn chết người
Ngày 12/10, Hassan Jihad Ibn Kariem, 42 tuổi, tử vong sau sự cố trên tàu lượn Goliath tại công viên Six Flags Over Georgia, gần thành phố Atlanta. Theo cảnh sát, người đàn ông bị văng khỏi đoàn tàu, va vào những người chơi khác trước khi rơi xuống phía dưới đường ray. Một số người cũng bị thương, nhưng nhà chức trách chưa công bố đầy đủ tình trạng của họ.
Goliath là một trong những trò chơi tốc độ cao tại công viên, có thể đạt vận tốc khoảng 113 km/giờ và độ cao khoảng 61 m. Nguyên nhân khiến ông Kariem bị văng khỏi ghế chưa được xác định. Cơ quan chức năng bang Georgia đang tiến hành rà soát, trong khi đơn vị vận hành phối hợp với quá trình điều tra.
Sau vụ việc, Six Flags tạm thời đóng cửa nhiều tàu lượn tương tự tại các công viên để kiểm tra an toàn.
Vụ tai nạn xảy ra chưa đầy một tháng sau khi Six Flags Magic Mountain tại California thông báo ngừng vận hành tàu lượn X2. Quyết định được đưa ra sau các vụ kiện cáo buộc người chơi bị chấn thương não nghiêm trọng. Một người đàn ông 22 tuổi tử vong năm 2022, một ngày sau khi được đưa tới bệnh viện trong tình trạng xuất huyết não nghiêm trọng. Cơ quan giám định y khoa xác định nguyên nhân tử vong là chấn thương đầu do va đập mạnh. Six Flags cho biết trò chơi đã vượt qua các đợt kiểm tra an toàn.
Tại công viên Epic Universe thuộc khu nghỉ dưỡng Universal Orlando, bang Florida, một người đàn ông khoảng ngoài 30 tuổi được phát hiện trong tình trạng bất tỉnh sau khi chơi tàu lượn Stardust Racers. Cơ quan giám định y khoa kết luận ông tử vong do chấn thương va đập mạnh và xác định đây là một tai nạn. Trường hợp này tiếp tục đặt ra câu hỏi về cách đánh giá rủi ro đối với những trò chơi tốc độ cao, dù chưa có căn cứ để kết luận nguyên nhân là lỗi thiết bị.
Trong các vụ việc trước đó, một số tai nạn có tình tiết liên quan trực tiếp hơn đến thiết bị hoặc việc thực hiện quy định an toàn.
Năm 2013, một phụ nữ tử vong sau khi bị văng khỏi tàu lượn Texas Giant tại bang Texas. Nạn nhân rơi từ độ cao khoảng 23 m rồi va vào một thanh kim loại. Theo lời kể của các nhân chứng, người phụ nữ đã bày tỏ lo ngại khi thanh an toàn dường như chưa khóa hoàn toàn trước lúc trò chơi khởi động. Chi tiết này làm dấy lên nghi vấn về việc kiểm tra thiết bị giữ người chơi, dù cần phân biệt lời kể của nhân chứng với kết luận điều tra chính thức.
Năm 2011, một cựu binh Mỹ từng mất cả hai chân trong chiến tranh Iraq đã tử vong sau khi bị văng khỏi tàu lượn tại Darien Lake Theme Park & Resort, bang New York. Các nhà điều tra xác định nhân viên vận hành đã không tuân thủ quy định niêm yết ở lối vào, theo đó yêu cầu người chơi phải có cả hai chân. Đây là trường hợp cho thấy việc thực thi điều kiện tham gia trò chơi có thể ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn.
Một năm trước đó, một phụ nữ 21 tuổi tử vong sau khi rơi khỏi tàu lượn tại công viên Dixie Landin’ ở bang Louisiana. Cuộc điều tra của bang không xác định được nguyên nhân.
Trước đó nữa, năm 2003, một sự cố tại trò chơi Big Thunder Mountain Railroad ở Disneyland, California, khiến một người tử vong và nhiều người khác bị thương. Một bánh dẫn hướng bị rơi ra, khiến đoàn tàu trật khỏi đường ray. Các nhà điều tra của bang phát hiện bánh xe không được siết đúng tiêu chuẩn của Disney và một dây an toàn kỹ thuật theo yêu cầu đã không được lắp đặt.
Những vụ việc trên xuất phát từ nhiều nguyên nhân như không tuân thủ quy định vận hành, vấn đề thiết bị, trong khi một số vụ chưa tìm được lời giải rõ ràng. Tuy nhiên, điểm chung là hậu quả có thể đặc biệt nghiêm trọng khi sự cố xảy ra ở tốc độ cao, nơi người chơi phụ thuộc gần như hoàn toàn vào hệ thống giữ người và cơ chế bảo đảm an toàn của trò chơi.
Ai chịu trách nhiệm khi trò chơi trở thành thảm kịch?
Thảm kịch mới nhất đã khơi lại tranh luận về cơ chế quản lý an toàn các trò chơi giải trí tại Mỹ.
Theo quy định hiện hành, chính phủ liên bang không trực tiếp giám sát toàn diện các trò chơi được lắp đặt cố định tại công viên giải trí. Trách nhiệm chủ yếu thuộc về các bang, với hệ thống cơ quan quản lý và quy trình kiểm tra khác nhau. Ủy ban An toàn Sản phẩm Tiêu dùng Mỹ (CPSC) có thẩm quyền đối với các trò chơi giải trí di động, nhưng không quản lý các trò chơi cố định tại những công viên như Six Flags.
Cơ chế này bắt nguồn từ Đạo luật Điều chỉnh Ngân sách Tổng hợp năm 1981, giới hạn quyền giám sát của CPSC đối với các trò chơi không được lắp đặt cố định. Do đó, các bang có vai trò chính trong việc quản lý an toàn tại những công viên hoạt động lâu dài.
Quy định không đồng nhất khiến trách nhiệm kiểm tra được phân chia theo từng địa phương. Tại Texas, Bộ Bảo hiểm bang giữ vai trò chính trong lĩnh vực này, trong khi ở California, nhiệm vụ thuộc Bộ Quan hệ Công nghiệp bang. Thượng nghị sĩ Ed Markey nhiều lần đề xuất luật nhằm khôi phục vai trò giám sát của CPSC đối với các trò chơi tại công viên giải trí, cho rằng cơ chế hiện tại tạo ra khoảng trống trong quản lý.
Six Flags cho biết doanh nghiệp có các nhóm chuyên trách kiểm tra và bảo trì thiết bị. Nhân viên vận hành phải kiểm tra trò chơi trước khi mở cửa, sử dụng hệ thống điều khiển theo đúng quy trình và bảo đảm các thanh khóa, thiết bị giữ người đã được kiểm tra. Các vị trí vận hành cũng yêu cầu nhân viên vượt qua bài kiểm tra chứng nhận với độ chính xác tuyệt đối.
Dù vậy, các quy trình chỉ có ý nghĩa khi được thực hiện đầy đủ và nhất quán. Những vụ việc như tại Texas Giant hay Disneyland cho thấy sai sót trong kiểm tra, lắp đặt hoặc vận hành có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.
