Ukraine muốn đẩy nhanh nỗ lực chấm dứt cuộc xung đột kéo dài gần bốn năm và tận dụng đà tiến triển trong các cuộc đàm phán do Mỹ làm trung gian, trước khi các yếu tố khác tác động, chẳng hạn như chiến dịch tranh cử cho cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Quốc hội Mỹ vào tháng 11. Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha đưa ra nhận định trên trong một cuộc phỏng vấn được hãng tin Reuters đăng tải.
“Chỉ có Tổng thống Trump mới có thể chấm dứt chiến tranh”, Ngoại trưởng Sybiha nói trong cuộc phỏng vấn Reuters tại văn phòng của ông ở Kiev, gần sông Dnipro.
Theo ông Sybiha, từ kế hoạch hòa bình gồm 20 điểm làm cơ sở cho các cuộc đàm phán ba bên gần đây, hiện còn “một vài” vấn đề chưa được giải quyết. “Những vấn đề nhạy cảm và khó khăn nhất cần được giải quyết ở cấp lãnh đạo”, ông nhấn mạnh.
Tuy nhiên, về các vấn đề then chốt như lãnh thổ, lập trường của hai bên vẫn còn cách xa nhau. Nga tiếp tục yêu cầu Ukraine nhượng lại khoảng 20% diện tích còn lại của vùng Donetsk ở miền Đông, điều mà Kiev kiên quyết bác bỏ. Ukraine cũng muốn giành lại quyền kiểm soát nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia - nhà máy lớn nhất châu Âu - hiện do Nga kiểm soát.
Trong vòng đàm phán hòa bình ba bên thứ hai diễn ra tại Abu Dhabi tuần trước, không có dấu hiệu đột phá nào, dù hai bên đã hoàn tất việc trao đổi 314 tù binh chiến tranh vào ngày 5/2, đánh dấu cuộc trao đổi tù nhân đầu tiên kể từ tháng 10 năm ngoái. Ngày 7/2, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết Mỹ đã đề xuất tổ chức một vòng đàm phán mới tại Miami trong vòng một tuần tới và Kiev đã đồng ý.
“Đánh giá của tôi là chúng ta đang có đà, điều đó là đúng. Chúng ta cần củng cố hoặc huy động những nỗ lực hòa bình này và sẵn sàng đẩy nhanh tiến độ”, Ngoại trưởng Sybiha nói.
Gần bốn năm sau khi xung đột nổ ra, Nga hiện kiểm soát khoảng một phần năm lãnh thổ Ukraine. Cuộc chiến cũng gây thiệt hại nghiêm trọng cho mạng lưới điện và sưởi ấm của Ukraine.
Tổng thống Zelensky cho biết Washington hy vọng xung đột có thể kết thúc trước mùa hè và Ukraine đã đề xuất một kế hoạch theo trình tự, song không cung cấp thêm chi tiết.
Các nguồn tin ngày 6/2 nói rằng các quan chức Ukraine và Mỹ đã thảo luận về một lịch trình, bao gồm việc soạn thảo dự thảo thỏa thuận với Nga vào tháng 3 và tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý về thỏa thuận này tại Ukraine cùng với cuộc bầu cử vào tháng 5.
Trong khi đó, Ukraine đang tập trung vào việc đạt được các đảm bảo an ninh từ phương Tây sau khi thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực. Ngoại trưởng Sybiha cho biết Mỹ đã xác nhận sẵn sàng phê chuẩn các đảm bảo an ninh tại Quốc hội, đồng thời cung cấp một “lực lượng hỗ trợ” nhằm bảo đảm thực thi thỏa thuận hòa bình, dù không triển khai binh sĩ Mỹ trên lãnh thổ Ukraine.
“Cá nhân tôi, ở giai đoạn này, không tin tưởng vào bất kỳ cơ sở hạ tầng hay kiến trúc an ninh nào mà không có người Mỹ. Chúng ta phải có họ bên cạnh và họ đang trong quá trình đó. Đây là một thành tựu to lớn”, ông Sybiha nói.
Một tuyên bố được đưa ra sau cuộc họp tại Paris tháng trước của “liên minh các nước sẵn sàng” cho biết các đồng minh sẽ tham gia vào một cơ chế giám sát và xác minh thỏa thuận ngừng bắn do Mỹ dẫn đầu. Các quan chức cho biết cơ chế này có thể bao gồm thiết bị bay không người lái, cảm biến và vệ tinh, thay vì binh sĩ Mỹ.
Ngoại trưởng Sybiha cho biết một số quốc gia khác ngoài Anh và Pháp - hai nước đã công khai cam kết - cũng xác nhận sẵn sàng triển khai quân tới Ukraine trong vai trò lực lượng răn đe, song ông từ chối nêu tên.
Ngoài việc triển khai lực lượng trên thực địa, ông Sybiha cho rằng cần có một cơ chế tương tự Điều 5 của NATO, theo đó một cuộc tấn công vào một quốc gia sẽ được coi là tấn công vào toàn bộ các quốc gia thành viên. Ông cũng cho rằng việc Ukraine đề xuất gia nhập Liên minh châu Âu sẽ góp phần tăng cường yếu tố an ninh cho nước này.
