Một nghiên cứu mới theo dõi hơn 11.000 thanh thiếu niên trong vòng 5 năm đã phát hiện ra một xu hướng rõ ràng: những thanh thiếu niên gặp khó khăn trong việc rời mắt khỏi mạng xã hội thường có nguy cơ gia tăng các triệu chứng của chứng rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD) vào năm tiếp theo.
Được công bố trên tạp chí JAMA Network Open, nghiên cứu chỉ ra rằng vào những năm thanh thiếu niên có biểu hiện sử dụng mạng xã hội có vấn đề - chẳng hạn như liên tục nghĩ về nó hoặc khao khát được trực tuyến nhiều hơn - các triệu chứng ADHD của các em sẽ biểu hiện rõ nét hơn vào năm sau đó. Chiều ngược lại (ADHD dẫn đến các vấn đề về mạng xã hội) lại yếu hơn và không nhất quán. Đáng chú ý, mô hình mạng xã hội dẫn đến triệu chứng ADHD xuất hiện mạnh mẽ hơn ở các bé trai. Trong khi đó, các bé gái vốn đã có sẵn triệu chứng ADHD lại có xu hướng gặp nhiều rắc rối hơn với mạng xã hội.
Mối liên hệ này xuất phát từ cách các nền tảng mạng xã hội được thiết kế để "trói chân" hệ thống phần thưởng của não bộ. Những tính năng như nút "thích" và thao tác cuộn vô tận tạo ra những phần thưởng xã hội liên tục rất khó cưỡng lại. Điều này hoàn toàn trùng khớp với các khuynh hướng của người mắc ADHD, như phản ứng mạnh mẽ hơn với các phần thưởng tức thời hoặc gặp khó khăn trong việc chờ đợi một phần thưởng lớn hơn ở tương lai.
Nghiên cứu theo dõi những người tham gia từ lúc 12 tuổi cho đến giữa tuổi vị thành niên. Mối liên hệ giữa mạng xã hội và ADHD được ghi nhận mạnh nhất ở độ tuổi từ 14 đến 16, giai đoạn thanh thiếu niên có nhiều tự do trực tuyến hơn nhưng hệ thống kiểm soát xung động của não bộ vẫn chưa phát triển theo kịp hệ thống phần thưởng. Thêm vào đó, sau một năm sử dụng mạng xã hội với tần suất cao, chính các bậc phụ huynh là người nhận thấy con mình gặp nhiều vấn đề hơn về sự chú ý và bốc đồng, trong khi bản thân các em không tự nhận thức được những thay đổi này.
Dù tác động được ghi nhận là khá nhỏ và chỉ xuất hiện trong những khoảng thời gian giới hạn, các nhà khoa học vẫn khuyến cáo giới y khoa nên đặc biệt chú ý đến thói quen sử dụng mạng xã hội khi đánh giá sức khỏe tâm thần của người trẻ.
