Kết quả nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí Nature vào ngày 13/5. Theo đó, việc ngủ nhiều hơn hay ít hơn khoảng thời gian 6-8 tiếng đều có liên quan đến sự lão hóa nhanh hơn. Các nhà khoa học đã đo lường điều này bằng cách sử dụng gần hai chục "đồng hồ" lão hóa sinh học khác nhau nhằm đánh giá tác động của tuổi tác lên cơ thể.
Tuy nhiên, các tác giả nhấn mạnh rằng 6 đến 8 giờ không phải là con số tối ưu tuyệt đối cho tất cả mọi người, và nghiên cứu cũng không chứng minh rằng việc đạt được khoảng thời gian ngủ này sẽ trực tiếp cải thiện sức khỏe. Dù vậy, đây là một trong những bức tranh toàn diện nhất từ trước đến nay về mối tương tác giữa giấc ngủ và quá trình lão hóa trên toàn bộ cơ thể.
Junhao Wen, nhà khoa học thần kinh tính toán tại Đại học Columbia (Mỹ), cùng các cộng sự đã sử dụng dữ liệu từ UK Biobank – một cơ sở dữ liệu dài hạn của hơn 500.000 người, bao gồm bảng câu hỏi về lối sống, hình ảnh quét não và mẫu máu.
Nhóm nghiên cứu đã xem xét mối liên hệ giữa thời lượng giấc ngủ và 23 đồng hồ sinh học đại diện cho sự lão hóa ở 17 cơ quan (dựa trên mức độ protein, chất chuyển hóa hoặc hình ảnh y khoa). Kết quả thường tạo thành một biểu đồ hình chữ U, nghĩa là ngủ quá ít hay quá nhiều đều không tốt, nhưng điểm đáy của đường cong (mức tối ưu) không phải lúc nào cũng nằm ở cùng một vị trí.
Ví dụ, đối với tim, thời gian ngủ mang lại kết quả tốt nhất là 6 giờ; nhưng đối với não bộ, con số này lại là 8 giờ. Trong một số trường hợp, thời gian ngủ tối ưu còn có sự khác biệt giữa nam và nữ.
Nhìn chung, những người ngủ từ 6 đến 8 giờ mỗi ngày có sức khỏe tốt hơn, tốc độ lão hóa chậm hơn và tỷ lệ mắc các bệnh như tiểu đường loại 2 hay trầm cảm thấp hơn so với những người ngủ ngoài khoảng thời gian này.
Khi tìm kiếm mối liên hệ di truyền với các kiểu ngủ bất thường, nhóm nghiên cứu phát hiện ra rất ít sự liên quan. Ông Wen nói: "Giấc ngủ có thể mang tính môi trường nhiều hơn. Đây là một thông điệp mạnh mẽ đối với công chúng rằng điều này có thể thay đổi được".
Dù quy mô phân tích là chưa từng có, dữ liệu hiện tại vẫn chưa thể giải quyết triệt để câu hỏi về nhân quả: thời lượng giấc ngủ trực tiếp ảnh hưởng đến quá trình lão hóa và sức khỏe, hay chính sức khỏe và sự lão hóa đã làm thay đổi giấc ngủ? Ông Wen nhận định: "Cá nhân tôi nghĩ rằng nó có tính hai chiều".
Kết quả này củng cố một giả thuyết đầy hy vọng: cải thiện thời gian ngủ có thể là một cách thiết thực để giảm nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến tuổi tác. Abigail Dove, nhà dịch tễ học thần kinh tại Viện Karolinska (Thụy Điển), nhận xét: "Giấc ngủ ảnh hưởng đến mọi cơ quan của cơ thể. Và giấc ngủ là thứ phần nào có thể thay đổi được. Đây là một công cụ có thể giúp ích".
Đồng quan điểm, Alexandra Badea, kỹ sư y sinh nghiên cứu về chứng sa sút trí tuệ tại Đại học Duke (Mỹ), cho biết dữ liệu này cung cấp cái nhìn sâu sắc về cách giấc ngủ tác động đến toàn bộ cơ thể chứ không riêng gì não bộ. Cô chia sẻ: "Nó giống như những gì bà tôi thường nói với tôi: ‘Cháu phải chăm sóc sức khỏe tổng thể của mình’. Những hệ thống (trong cơ thể) biết ‘nói chuyện’ với nhau".
