Điều hành bằng dữ liệu
Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những động lực quan trọng để phát triển đất nước. Trong lĩnh vực Thi hành án dân sự (THADS), tinh thần này đang được cụ thể hóa bằng việc xây dựng Nền tảng số và Trung tâm giám sát, điều hành thông minh (IOC), từng bước hình thành phương thức quản trị dựa trên dữ liệu.
Theo đó, Nền tảng số THADS hỗ trợ ra quyết định thi hành án (eQĐTHA); biên lai điện tử (eBienLai); tổ chức thi hành án (eTCTHA); tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo (eKNTC). Các phân hệ phục vụ quá trình tổ chức thi hành án trên môi trường số, hỗ trợ cơ quan thi hành án dân sự quản lý, xử lý và tra cứu thông tin xuyên suốt quá trình thực hiện.
Trong khi đó, Trung tâm giám sát, điều hành thông minh (IOC) được triển khai để tổng hợp, theo dõi dữ liệu và các chỉ số phục vụ công tác quản lý, chỉ đạo, điều hành. Qua đó, Cơ quan quản lý có thêm thông tin để nắm tiến độ thực hiện, phát hiện công việc cần đôn đốc và chỉ đạo xử lý kịp thời. Hiệu quả của hệ thống gắn với việc cập nhật dữ liệu đầy đủ, chính xác từ các đơn vị.
Sau 6 tháng vận hành thử nghiệm, IOC bước đầu cho thấy sự thay đổi trong cách theo dõi, đôn đốc thực hiện nhiệm vụ. Thay vì chủ yếu chờ các báo cáo định kỳ, lãnh đạo cơ quan quản lý có thể theo dõi kết quả thi hành án về việc, về tiền của từng địa phương, từng Phòng THADS khu vực và khi cần thiết đến từng Chấp hành viên.
Khi dữ liệu cho thấy một đơn vị có tiến độ chậm, hệ thống có thể hỗ trợ truy xuất sâu hơn để xác định số việc, số tiền có điều kiện thi hành, kết quả đã thực hiện và những nội dung cần tập trung. Từ đó, việc chỉ đạo, đôn đốc có thể gắn với từng đơn vị, từng nhiệm vụ và thời hạn cụ thể.
Đáng chú ý, quá trình này không kết thúc sau khi có chỉ đạo. Dữ liệu tiếp tục được cập nhật để cơ quan quản lý theo dõi mức độ chuyển biến, qua đó có thể tiếp tục đôn đốc hoặc điều chỉnh biện pháp thực hiện khi cần thiết.
Theo tính toán tham chiếu của Cục Quản lý THADS (Bộ Tư pháp), lợi ích quy đổi từ việc ứng dụng IOC ước khoảng 22,9 tỷ đồng mỗi năm, chủ yếu đến từ việc tiết kiệm thời gian, nhân lực và nguồn lực cho tổng hợp, báo cáo, rà soát và kiểm tra. Thời gian rà soát, tổng hợp số liệu và phát hiện những nội dung cần lưu ý được ước tính giảm khoảng 30% đối với các cuộc giao ban định kỳ và khoảng 70% trong những tháng cuối năm so với cách tổng hợp thủ công.
Người dân thực hiện thủ tục thuận tiện hơn
Một tiện ích trực tiếp từ chuyển đổi số là việc gửi thông báo, tống đạt văn bản thi hành án qua ứng dụng VNeID. Khi văn bản đủ điều kiện được gửi thành công, đương sự và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là cá nhân có thể tiếp nhận thông tin kịp thời, kể cả khi không có mặt tại địa phương nơi giải quyết vụ việc. Việc nắm được nội dung văn bản và thời hạn liên quan giúp người dân chủ động thực hiện quyền, nghĩa vụ của mình.
Với cơ quan thi hành án, phương thức điện tử cũng góp phần giảm thời gian, nhân lực và chi phí thông báo, nhất là đối với vụ việc có nhiều người liên quan ở các địa bàn khác nhau.
Thông qua Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của Bộ Tư pháp, người dân có thể thực hiện các thủ tục như nộp đơn yêu cầu thi hành án và đề nghị xác nhận kết quả thi hành án. Tiếp nhận, xử lý hồ sơ trên môi trường điện tử giúp giảm số lần đến trực tiếp cơ quan thi hành án, tạo thuận lợi cho việc theo dõi quá trình giải quyết và nhận kết quả theo phương thức phù hợp.
Cục Quản lý THADS khuyến khích người dân tích cực nộp yêu cầu thi hành án qua Cổng Dịch vụ công để thực hiện thủ tục thuận tiện hơn, tiết kiệm thời gian, chi phí và dễ theo dõi tiến độ giải quyết.
Trong thời gian tới, việc bổ sung chức năng nộp tiền thi hành án và thanh toán tiền thi hành án trực tuyến sẽ tiếp tục mở rộng tiện ích. Khi được triển khai, người phải thi hành án hoặc thân nhân của họ có thể nộp tiền, người được thi hành án có thể nhận tiền qua phương thức trực tuyến theo quy định; các khoản thu, chi được ghi nhận và đối chiếu thuận tiện hơn.
Tiếp tục hoàn thiện nền tảng dữ liệu
Theo định hướng của Bộ Tư pháp, chuyển đổi số trong THADS không chỉ nhằm thay đổi công cụ làm việc mà hướng tới thay đổi phương thức quản trị. Trung tâm IOC được xác định là một trong những cấu phần quan trọng để hiện đại hóa công tác chỉ đạo, điều hành, trên nền tảng dữ liệu "đúng - đủ - sạch - sống".
Trong thời gian tới, hệ thống tiếp tục hoàn thiện quy định về quản lý, vận hành và khai thác IOC; chuẩn hóa các chỉ số và ngưỡng cảnh báo; nâng cao chất lượng dữ liệu, tăng cường kết nối tự động và giảm dần các biểu mẫu nhập liệu thủ công.
Cùng với đó, việc khai thác IOC sẽ được đưa vào hoạt động quản lý, chỉ đạo, điều hành thường xuyên, nhất là trong giao ban, theo dõi chỉ tiêu, kiểm tra và đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ. Các chức năng phân tích, cảnh báo cũng tiếp tục được hoàn thiện để hỗ trợ nhận diện những trường hợp chậm tiến độ, dữ liệu bất thường hoặc các chỉ số cần lưu ý.
Việc triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW trong hệ thống THADS đang được thể hiện qua những thay đổi cụ thể trong công việc hằng ngày. Từ quy trình số, dữ liệu số đến quản trị số, công nghệ đang từng bước trở thành công cụ hỗ trợ cơ quan THADS nâng cao hiệu quả quản lý, tăng tính minh bạch và chủ động hơn trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ, đồng thời cũng tạo thuận lợi, giảm chi phí cho người dân, doanh nghiệp.
