Trong đó, tập trung kiểm soát nguồn hom giống, tiêu hủy cây nhiễm bệnh và tăng cường giám sát đồng ruộng nhằm hạn chế thiệt hại, bảo vệ năng suất và thu nhập của người dân.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị, bệnh khảm lá sắn do virus thuộc chi Begomovirus gây ra, xuất hiện trên địa bàn tỉnh từ năm 2020. Riêng niên vụ 2026, toàn tỉnh ghi nhận hơn 2.600 ha sắn bị nhiễm bệnh, ảnh hưởng đến sinh trưởng, năng suất và chất lượng cây trồng.
Tại Quảng Trị, cây sắn thường được xuống giống vào khoảng tháng 1 đến tháng 3 hằng năm, sau khi thời tiết thuận lợi, đất đủ độ ẩm; thời gian thu hoạch thường từ tháng 10 đến tháng 12, một số diện tích có thể kéo dài sang đầu năm sau tùy giống và điều kiện canh tác. Do đó, thời điểm cuối năm 2026 là giai đoạn quan trọng để các địa phương chủ động xử lý nguồn bệnh, chuẩn bị hom giống sạch bệnh cho niên vụ 2027.
Qua theo dõi của cơ quan chuyên môn, nguyên nhân khiến bệnh tiếp tục phát sinh, lây lan chủ yếu do người dân sử dụng hom giống từ những vùng đã nhiễm bệnh. Bên cạnh đó, việc thu gom, tiêu hủy cây bệnh và xử lý tàn dư sau thu hoạch tại một số địa phương chưa triệt để, tạo điều kiện để nguồn bệnh tồn tại và lây lan sang vụ sản xuất tiếp theo. Đáng chú ý, bệnh khảm lá sắn có thể lây truyền qua hom giống nhiễm bệnh và môi giới truyền bệnh là bọ phấn trắng. Nếu không kiểm soát tốt từ khâu chuẩn bị giống và xuống giống, bệnh có nguy cơ tiếp tục phát sinh trên diện rộng trong niên vụ 2027.
Đại diện lãnh đạo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Quảng Trị cho biết, kiểm soát nguồn hom giống là giải pháp quan trọng nhằm hạn chế bệnh khảm lá sắn. Các địa phương cần rà soát những vùng dự kiến lấy hom giống, hướng dẫn người dân chỉ sử dụng giống từ cây khỏe mạnh, không có biểu hiện nhiễm bệnh; tuyệt đối không mua bán, vận chuyển hom giống từ những khu vực đã xuất hiện bệnh.
Cùng với kiểm soát nguồn giống, người dân cần chủ động kiểm tra đồng ruộng, thu gom và tiêu hủy triệt để cây sắn nhiễm bệnh còn sót lại sau thu hoạch. Việc vệ sinh đồng ruộng, xử lý tàn dư cây trồng phải được thực hiện trước khi bước vào vụ sản xuất mới nhằm hạn chế nguồn bệnh tồn lưu.
Đối với những diện tích bị nhiễm bệnh nặng trong hai vụ liên tiếp trở lên, cơ quan chuyên môn khuyến cáo người dân xem xét chuyển đổi sang cây trồng phù hợp trong ít nhất một vụ, tránh các loại cây là ký chủ của bọ phấn trắng. Đồng thời, ưu tiên lựa chọn giống sắn có năng suất, chất lượng tốt, khả năng kháng bệnh và thích ứng với điều kiện canh tác tại địa phương.
Trong quá trình sản xuất, người dân cần thường xuyên thăm đồng, theo dõi sự xuất hiện của bọ phấn trắng và các biểu hiện bất thường trên cây sắn để kịp thời xử lý. Những cây bị bệnh nặng phải được nhổ bỏ, tiêu hủy theo hướng dẫn; việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật phải tuân thủ nguyên tắc "4 đúng", bảo đảm hiệu quả và an toàn.
Để chủ động bảo vệ sản xuất sắn niên vụ 2027, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị đề nghị UBND các xã, phường tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn người dân nhận biết triệu chứng bệnh, thực hiện các biện pháp phòng, chống tổng hợp; đồng thời rà soát những diện tích đã xuất hiện bệnh trong các vụ trước để có phương án xử lý phù hợp.
Sở giao Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật phối hợp với các địa phương tổ chức tập huấn kỹ thuật, tăng cường cán bộ bám sát cơ sở, kiểm tra, phát hiện và hướng dẫn xử lý các diện tích nhiễm bệnh.
Đặc biệt, tăng cường quản lý nguồn hom giống, kiểm soát chặt chẽ việc đưa giống sắn từ địa phương khác đến nhằm hạn chế nguy cơ lây lan nguồn bệnh.
Trung tâm Khuyến nông tỉnh phối hợp đẩy mạnh tuyên truyền, cảnh báo tình hình bệnh khảm lá sắn và hướng dẫn các biện pháp phòng, chống. Trung tâm Giống nông nghiệp chủ động chuẩn bị nguồn giống sạch bệnh, khảo nghiệm, tuyển chọn các giống sắn mới có năng suất, chất lượng tốt, khả năng kháng bệnh, phù hợp điều kiện sản xuất.
Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị cũng yêu cầu các địa phương thực hiện chế độ báo cáo định kỳ, đột xuất về tình hình bệnh và kết quả triển khai các biện pháp phòng, chống để kịp thời chỉ đạo xử lý, không để bệnh lây lan trên diện rộng.
Với hơn 2.600 ha sắn nhiễm bệnh trong niên vụ 2026, việc chủ động kiểm soát nguồn giống, tiêu hủy triệt để cây bệnh và vệ sinh đồng ruộng trước khi bước vào niên vụ 2027 được xác định là giải pháp cấp thiết nhằm hạn chế thiệt hại, ổn định sản xuất và thu nhập cho người trồng sắn trên địa bàn tỉnh.
