Có vẻ như "con bệnh" Ukraine đã qua giai đoạn cấp tính. Tuy nhiên, phải thừa nhận rằng nguyên nhân khiến Ukraine "lâm bệnh", ngoài các yếu tố nội tại, thì thực chất sự hỗn loạn trên chính trường Ukraine thời gian qua bắt nguồn từ các xung đột lợi ích và chiến lược địa chính trị giữa Nga và Liên minh châu Âu.
Với vị trí địa lý tự nhiên, Ukraine là "gạch nối" địa chính trị giữa hai thực thể trên, và vô tình đã trở thành nạn nhân của cuộc xung đột ấy. Ý nghĩa của việc giải quyết các vấn đề "hậu cách mạng Maidan" ở Ukraine đã vượt xa bên ngoài không gian đất nước này, bởi vì đây là vấn đề nhằm ổn định và bảo đảm an ninh cho cả lục địa châu Âu lẫn không gian châu Âu-Đại Tây Dương.
 Ảnh: Reuters |
Báo Độc lập (Nga) ngày 28/2 dẫn nhận định của giới phân tích cho rằng những bước đi đầu tiên của bộ máy lãnh đạo mới ở Ukraine-hướng tới phương Tây và mong muốn nhanh chóng ra nhập Ngôi nhà chung EU, đã không tạo được niềm hứng phấn mới, không làm cho xã hội lạc quan hơn.
Trong khi trước đó, ngày 23/2, Verkhovna Rada (Quốc hội Ukraine) đã bãi bỏ Luật về các cơ sở trong chính sách ngôn ngữ quốc gia, được thông qua ngày 3/7/2012, trong đó quy định tiếng Nga là ngôn ngữ chính thức thứ hai tại các khu vực ở Ukraine có hơn 10% cư dân nói tiếng Nga. Như vậy là tại 13 trong tổng số 27 chi khu hành chính của đất nước này, trong đó có thủ đô Kiev, tiếng Nga trở thành ngôn ngữ chính thức thứ hai. Việc bãi bỏ luật trên không chỉ áp dụng riêng đối với ngôn ngữ Nga, mà còn áp dụng đối với cả các ngôn ngữ khác hiện được sử dụng ở Ukraine như tiếng Hungary, Romania, Ba Lan...
Quyết định của Verkhovna Rada trên thực tế đã vi phạm các tiêu chí dân chủ của châu Âu, một trong những nguyên tắc chính để bảo vệ quyền lợi của các nhóm người thiểu số chống lại sự tùy tiện có thể có của phe đa số. Nói một cách chính xác hơn, việc làm này của Quốc hội Ukraine giống như hành động "lửa đỏ bỏ thêm dầu" vào những cái đầu đang ngùn ngụt muốn được quyền tự trị lớn hơn nữa tại các khu vực miền Đông và bán đảo Crimea, khu vực có nhiều người gốc Nga và nói tiếng Nga, nay lại buộc lòng phải hướng đến phương Tây.
Thực tế trên đã thực sự khiến giới cầm quyền mới ở Ukraina lo ngại về sự toàn vẹn lãnh thổ của đất nước. Ông Oleg Tyahnibok - một chính trị gia theo đường lối dân tộc chủ nghĩa, Thủ lĩnh đảng Svoboda (đảng Tự do), người ủng hộ loại bỏ tiếng Nga khỏi Ukraine, cũng lên tiếng cảnh báo về nguy cơ Nga có thể can thiệp quân sự ở Crimea để bảo vệ người gốc Nga đang sinh sống tại vùng đất này.
Và phản ứng từ phía Nga là không buộc mình phải chờ đợi lâu hơn nữa. Duma Quốc gia (hạ viện) Nga đã ngay lập tức đáp trả, với việc xem xét một dự luật về đơn giản hóa thủ tục cấp quốc tịch Nga cho các công dân gốc Nga ở Ukraina và các thành viên gia đình họ.
Ở Crimea có tộc người thiểu số Tatars- họ phản đối sự chia rẽ ở Ukraine. Chiếm khoảng 13% dân số trên bán đảo Crimea có đa phần là người gốc Nga, họ cực lực phản đối sáp nhập vùng đất này vào thành phần Nga. Đặt giả thiết xung đột xảy ra giữa người Tatars ở Crimea và những người nói tiếng Nga tại đây, chắc chắn cuộc xung đột đó sẽ cuốn vào vòng xoáy mâu thuẫn cả những người Hồi giáo Crimea không chỉ từ các nước láng giềng, mà còn cả những người Hồi giáo ở các nước có vị trí địa lý xa Ukraine.
Ở Crimea có tộc người thiểu số Tatars- họ phản đối sự chia rẽ ở Ukraine. Chiếm khoảng 13% dân số trên bán đảo Crimea có đa phần là người gốc Nga, họ cực lực phản đối sáp nhập vùng đất này vào thành phần Nga. Đặt giả thiết xung đột xảy ra giữa người Tatars ở Crimea và những người nói tiếng Nga tại đây, chắc chắn cuộc xung đột đó sẽ cuốn vào vòng xoáy mâu thuẫn cả những người Hồi giáo Crimea không chỉ từ các nước láng giềng, mà còn cả những người Hồi giáo ở các nước có vị trí địa lý xa Ukraine.
Và khi điều đó xảy ra, làm thế nào để tình hình nội bộ nước Nga không bị liên đới ảnh hưởng? Điều này sẽ có ý nghĩa gì đối với sự toàn vẹn lãnh thổ Nga? Có vẻ như Nga chưa lường hết mọi tình huống, chưa tìm được đáp án tối ưu nếu như Ukraine chọn lựa một kịch bản "ly dị" giữa hai miền Đông - Tây.
Có người đã từng nói: Điều tồi tệ nhất trong bất kỳ cuộc cách mạng nào đều sẽ đến vào buổi sáng hôm sau, khi những người được coi là chiến thắng, ngồi lại với nhau và bắt đầu chia sẻ quyền lực. Điều này đang dần được chiêm nghiệm tại Ukraine. Theo chính trị gia Zbigniew Brzezinski, cố vấn an ninh quốc gia của cựu Tổng thống Mỹ Jimmy Carter, "Mỹ và EU với sự trợ giúp của Nga, cần phải tiếp tục gây áp lực lên các lực lượng dân chủ nổi trội nhất hiện nay tại Kiev, để họ không nghĩ đến trả thù hay trừng phạt, mà là liên kết dân tộc và kiềm chế chính trị". Và việc bảo vệ cộng đồng nói tiếng Nga ở Crimea, nếu sự việc trở nên bi đát hơn, thì đó sẽ là vấn đề đòi hỏi cả cộng đồng quốc tế cùng chung tay giải quyết, chứ không riêng Nga phải một mình đối mặt.
Có vẻ như sự hợp tác giữa Nga với Mỹ, EU, Hội đồng châu Âu (EC) và Tổ chức An ninh và Hợp tác châu Âu (OSCE) để giải quyết, thu dọn bãi chiến trường Ukraine là con đường duy nhất đúng lúc này, nếu như chúng ta không muốn cả thế giới trở nên hỗn loạn hay thua cuộc.
Quế Anh (P/v TTXVN tại Nga)
