Phóng viên Báo Tin tức và Dân tộc đã có cuộc trao đổi với bà Sity Hara, Phó Ban Từ thiện - Xã hội, Ban Đại diện Cộng đồng Chăm Hồi giáo Islam tỉnh An Giang, để hiểu thêm cách thức triển khai việc tuyên truyền phổ biến pháp luật đến bà con dân tộc Chăm Islam.
Thưa bà. trong thời gian qua, Ban Đại diện đã phối hợp với chính quyền địa phương triển khai công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật đến đồng bào như thế nào?
Hiện nay, cộng đồng Chăm Islam tại An Giang có khoảng 2.700 - 2.800 hộ, với hơn 22.000 - 23.000 tín đồ, sinh sống tập trung tại các xã Vĩnh Hậu, Tân Châu, Mỹ Đức, Châu Thành, Nhơn Hội, Khánh Bình, Tây Yên và phường Long Xuyên. Toàn tỉnh có 12 thánh đường (Masjid), 16 tiểu thánh đường (Surau) và một điểm sinh hoạt tôn giáo tập trung.
Để công tác tuyên truyền, phố biến giáo dục pháp luật đạt hiệu quả, Ban Đại diện đã chủ động phối hợp với Ủy ban MTTQ Việt Nam ở các địa phương, lực lượng Công an, chính quyền địa phương và Ban Quản trị các thánh đường xây dựng kế hoạch tuyên truyền phù hợp với đặc điểm sinh hoạt, tín ngưỡng của đồng bào.
Điểm nổi bật là việc lồng ghép nội dung phổ biến pháp luật vào các buổi sinh hoạt giáo lý, lễ cầu nguyện thứ Sáu hằng tuần (Jum'ah) và những dịp lễ quan trọng như Ramadan, Roya Haji. Thông qua đó, các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo, an ninh mạng, an toàn giao thông, phòng chống tội phạm và các vấn đề liên quan trực tiếp đến đời sống được truyền tải đến tín đồ một cách gần gũi, dễ hiểu.
Trung bình mỗi năm, Ban Đại diện phối hợp với các ngành chức năng tổ chức khoảng 10 - 15 buổi tuyên truyền chuyên đề và hơn 100 buổi lồng ghép tại các thánh đường, tiểu thánh đường, thu hút khoảng 5.000 - 10.000 lượt tín đồ tham gia.
Đến nay, 100% thánh đường đã ký cam kết phòng ngừa vi phạm pháp luật và tệ nạn xã hội. Tình hình an ninh trật tự tại các xóm Chăm cơ bản ổn định, không xuất hiện điểm nóng về dân tộc, tôn giáo. Đồng bào cũng tích cực hưởng ứng các phong trào “Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc”, “Xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”, góp phần xây dựng đời sống cộng đồng ngày càng ổn định, phát triển.
Trong cộng đồng Chăm Islam, các chức sắc, người có uy tín giữ vai trò như thế nào trong việc tuyên truyền phổ biến các quy định của pháp luật?
Đối với đồng bào Chăm Islam, các chức sắc tôn giáo và người có uy tín có vai trò rất quan trọng trong đời sống tinh thần cũng như sinh hoạt cộng đồng, họ luôn nhận được sự tin tưởng, tôn trọng của bà con. Vì vậy, việc phát huy vai trò của lực lượng này trong tuyên truyền, phổ biến pháp luật mang lại hiệu quả thiết thực.
Thời gian qua, Ban Đại diện đặc biệt quan tâm tuyên truyền Luật Hôn nhân và Gia đình, phòng chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, bạo lực gia đình và bình đẳng giới. Đây là những nội dung có ý nghĩa quan trọng đối với việc xây dựng gia đình hạnh phúc, nâng cao chất lượng cuộc sống và bảo đảm quyền lợi của phụ nữ, trẻ em.
Trong các buổi sinh hoạt tôn giáo, các chức sắc thường xuyên nhắc nhở tín đồ thực hiện đúng quy định pháp luật về độ tuổi kết hôn, trong đó nam phải từ đủ 20 tuổi, nữ từ đủ 18 tuổi; đồng thời thực hiện đăng ký kết hôn tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định.
Điều quan trọng là nội dung tuyên truyền không chỉ dừng lại ở việc phổ biến các quy định pháp luật mà còn được kết hợp với giáo lý Islam về giá trị gia đình, lòng nhân ái, trách nhiệm của cha mẹ đối với con cái và sự tôn trọng giữa các thành viên trong gia đình.
Thông qua những lời giảng gần gũi, các chức sắc vận động phụ huynh quan tâm hơn đến việc học tập của con em, nhất là trẻ em gái; khuyến khích phụ nữ tham gia các hoạt động xã hội, phát triển kinh tế gia đình và nâng cao vị thế trong cộng đồng.
Nhờ sự kiên trì tuyên truyền, vận động của các chức sắc, người có uy tín và chính quyền địa phương, nhận thức của đồng bào về hôn nhân, gia đình và bình đẳng giới đã có nhiều chuyển biến tích cực. Tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống trong cộng đồng những năm gần đây đã giảm đáng kể, hướng đến mục tiêu từng bước xóa bỏ hoàn toàn.
Ban Đại diện đã phối hợp với các cơ quan chức năng như thế nào để vận động bà con Chăm tham gia bảo vệ chủ quyền, giữ gìn an ninh trật tự khu vực biên giới, thưa bà?
Đối với đồng bào Chăm Islam sinh sống tại khu vực biên giới, việc giữ gìn an ninh trật tự, bảo vệ đường biên, cột mốc không chỉ là trách nhiệm công dân, việc này còn gắn liền với cuộc sống bình yên của mỗi gia đình và cộng đồng.
Nhận thức tầm quan trọng đó, Ban Đại diện đã thường xuyên phối hợp với Bộ đội Biên phòng, lực lượng Công an và chính quyền các xã biên giới, đặc biệt tại xã Nhơn Hội, Khánh Bình, triển khai các mô hình như "Tổ tự quản đường biên, mốc giới", "Xóm Chăm an toàn về an ninh trật tự".
Thông qua các mô hình này, bà con Chăm Islam được tuyên truyền, hướng dẫn nhận biết những hành vi vi phạm pháp luật tại khu vực biên giới; được vận động không tham gia hoặc tiếp tay cho hoạt động xuất nhập cảnh trái phép, buôn lậu, vận chuyển hàng cấm, ma túy và các loại tội phạm khác.
Đồng thời, bà con được khuyến khích chủ động cung cấp thông tin, tố giác tội phạm khi phát hiện những dấu hiệu nghi vấn, góp phần hỗ trợ các lực lượng chức năng giữ gìn an ninh trật tự tại địa phương.
Đáng chú ý, các chức sắc, người có uy tín trong cộng đồng đã phát huy tốt vai trò nòng cốt trong công tác vận động, các vị này không chỉ tuyên truyền tại thánh đường, nhiều vị còn trực tiếp phối hợp với Bộ đội Biên phòng tham gia tuần tra đường biên, cột mốc trong những đợt cao điểm.
Thông qua uy tín của mình, các vị Imam thường xuyên nhắc nhở con cháu và tín đồ giữ gìn mối quan hệ đoàn kết, hòa hiếu với cư dân khu vực biên giới Campuchia; đồng thời nâng cao ý thức tôn trọng, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ của quốc gia.
Chính sự gắn kết giữa lực lượng chức năng với các chức sắc, người có uy tín đã giúp công tác tuyên truyền pháp luật tại các xóm Chăm vùng biên giới trở nên thiết thực, hiệu quả hơn, góp phần xây dựng thế trận biên phòng toàn dân vững chắc.
Ban Đại diện đã có những giải pháp gì để giúp đồng bào nâng cao kỹ năng nhận diện tin giả liên quan đến dân tộc, tôn giáo và biên giới ?
Hiện nay, việc sử dụng điện thoại thông minh, tham gia trên mạng xã hội đã trở nên phổ biến trong cộng đồng Chăm Islam, nhất là đối với thanh thiếu niên. Bên cạnh những tiện ích phục vụ học tập, trao đổi thông tin và kết nối cộng đồng, môi trường mạng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ như lừa đảo trực tuyến, thông tin sai sự thật hoặc những nội dung xuyên tạc liên quan đến dân tộc, tôn giáo.
Trước thực tế đó, Ban Đại diện cùng Ban Quản trị 12 thánh đường đã từng bước đổi mới hình thức tuyên truyền, trong đó chú trọng sử dụng các nhóm chat Zalo để kết nối, chia sẻ thông tin chính xác và cảnh báo những phương thức, thủ đoạn lừa đảo phổ biến. Các nội dung cảnh báo tập trung vào những hình thức như tuyển dụng “việc nhẹ, lương cao”, vay tiền trực tuyến, giả danh cán bộ Công an hoặc cơ quan nhà nước để chiếm đoạt tài sản.
Bên cạnh đó, Ban Đại diện còn phối hợp với Công an địa phương tổ chức các buổi tuyên truyền chuyên đề về sử dụng mạng xã hội an toàn, văn minh cho thanh thiếu niên Chăm, giúp các em nhận biết những nguy cơ và có kỹ năng tự bảo vệ mình trên không gian mạng.
Trong các buổi cầu nguyện, các chức sắc cũng thường xuyên nhắc nhở tín đồ thực hiện nguyên tắc “Không tin - Không nghe - Không chia sẻ” đối với những thông tin chưa được kiểm chứng, nhất là các nội dung có thể gây ảnh hưởng đến tình hình an ninh trật tự, đoàn kết dân tộc và tôn giáo.
Đối với những vấn đề liên quan đến dân tộc, tôn giáo và biên giới, Ban Đại diện khuyến khích đồng bào theo dõi thông tin từ các cơ quan báo chí chính thống, cơ quan nhà nước và thông báo của chính quyền địa phương.
Khi phát hiện những thông tin xuyên tạc, kích động hoặc có dấu hiệu gây chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc, Ban Đại diện chủ động phối hợp với các cơ quan chức năng ở địa phương để giải thích, cung cấp thông tin chính xác, giúp đồng bào hiểu rõ bản chất sự việc, tránh bị các đối tượng xấu lợi dụng, lôi kéo.
Chúng tôi xác định việc nâng cao nhận thức pháp luật trên không gian mạng phải được thực hiện thường xuyên, phù hợp với từng nhóm đối tượng, đặc biệt là thanh thiếu niên và người lớn tuổi, để mỗi tín đồ không chỉ biết sử dụng công nghệ mà còn có trách nhiệm với những thông tin mình tiếp nhận, chia sẻ.
Nhìn lại chặng đường từ năm 2021 - 2026, bà đánh giá như thế nào về kết quả công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật trong cộng đồng Chăm Islam tại An Giang? Đâu là những mô hình, cách làm hiệu quả cần tiếp tục phát huy?
Có thể nói, công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật trong cộng đồng Chăm Islam tại An Giang giai đoạn 2021 - 2026 đã đạt được nhiều kết quả tích cực, góp phần nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật và trách nhiệm của đồng bào đối với cộng đồng và xã hội.
Trong giai đoạn này, Ban Đại diện đã phối hợp với các cơ quan chức năng tổ chức hơn 120 cuộc tuyên truyền, phổ biến pháp luật chuyên đề và trên 500 lượt lồng ghép nội dung pháp luật vào các buổi sinh hoạt giáo lý, lễ cầu nguyện thứ Sáu tại các cơ sở thờ tự.
Các hoạt động đã thu hút hơn 65.000 lượt tín đồ và người dân Chăm tham gia, trong đó có đông đảo thanh thiếu niên. Đặc biệt, 100% thánh đường và tiểu thánh đường trên địa bàn tỉnh, gồm 12 thánh đường và 16 tiểu thánh đường, đều chủ động phối hợp với lực lượng chức năng thực hiện công tác phổ biến pháp luật và ký cam kết chấp hành các quy định về an ninh trật tự.
Một trong những cách làm hiệu quả là mô hình “Mỗi thánh đường là một điểm sáng về an ninh trật tự”. Theo đó, lực lượng Công an sẽ phối hợp với các vị Giáo cả, Ban Quản trị thánh đường xây dựng nhóm chat Zalo, để kết nối trực tiếp giữa chính quyền địa phương với cộng đồng.
Thông qua các nhóm này, những thông tin về tình hình an ninh trật tự, phương thức hoạt động của các loại tội phạm, phòng chống ma túy và bảo đảm an toàn giao thông được cập nhật thường xuyên. Các vị Giáo cả tiếp nhận thông tin và truyền đạt lại cho tín đồ trong những buổi sinh hoạt tôn giáo hoặc gặp gỡ tại cộng đồng.
Bên cạnh đó, mô hình “Gia đình Chăm không có tệ nạn xã hội và vi phạm Luật Giao thông” cũng mang lại hiệu quả thiết thực. Việc chấp hành các quy định như đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông, không điều khiển phương tiện sau khi sử dụng rượu bia, không tàng trữ hoặc sử dụng ma túy được lồng ghép vào việc bình xét gia đình văn hóa và xây dựng hình ảnh tín đồ gương mẫu.
Từ những hoạt động này, nhận thức và hành vi của người dân đã có những chuyển biến rõ nét. Chẳng hạn, tại một số xóm Chăm thuộc xã Nhơn Hội, trước đây từng xuất hiện tình trạng thanh thiếu niên tụ tập, nẹt pô xe, không đội mũ bảo hiểm và có nguy cơ bị lôi kéo sử dụng ma túy.
Trước thực trạng đó, các vị Imam đã trực tiếp gặp gỡ, nhắc nhở thanh thiếu niên và phụ huynh sau những buổi cầu nguyện, đồng thời phối hợp với Công an xã tuyên truyền, giáo dục, phòng ngừa vi phạm. Nhờ sự vào cuộc của các bên, tình trạng này đã giảm rõ rệt, theo ghi nhận tại địa phương là trên 90%.
Trong lĩnh vực bảo vệ an ninh biên giới, nhờ được tuyên truyền thường xuyên về pháp luật biên phòng, nhiều người dân Chăm sinh sống, đánh bắt thủy sản dọc sông Bình Di, sông Hậu đã chủ động cung cấp thông tin cho lực lượng chức năng về các hoạt động nghi vấn xuất nhập cảnh trái phép, buôn lậu qua biên giới.
Theo ghi nhận của Ban Đại diện, trong giai đoạn phòng chống dịch bệnh và các đợt cao điểm đấu tranh phòng chống tội phạm, bà con đã cung cấp thông tin, tố giác hàng chục vụ việc nghi vấn, góp phần hỗ trợ lực lượng chức năng trong công tác bảo đảm an ninh trật tự.
Những kết quả trên cho thấy, khi công tác tuyên truyền pháp luật được triển khai bằng hình thức gần gũi, phù hợp với đời sống văn hóa, tín ngưỡng và có sự tham gia tích cực của các chức sắc, người có uy tín thì sẽ tạo được sự đồng thuận, hưởng ứng của đồng bào.
Trong thời gian tới, Ban Đại diện sẽ tiếp tục phát huy vai trò cầu nối giữa chính quyền với cộng đồng Chăm Islam ở tỉnh An Giang, tăng cường phối hợp với các ngành chức năng, đổi mới hình thức tuyên truyền, nhất là ứng dụng công nghệ số và phát huy vai trò của thanh niên trong phổ biến pháp luật.
Chúng tôi cũng mong muốn các cấp chính quyền tiếp tục quan tâm, tạo điều kiện để các chức sắc, người có uy tín tham gia sâu hơn vào công tác tuyên truyền, vận động, qua đó giúp đồng bào Chăm Islam vừa giữ gìn bản sắc văn hóa, tín ngưỡng, vừa nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, tích cực tham gia phát triển kinh tế - xã hội và xây dựng quê hương An Giang ngày càng giàu đẹp, văn minh.
Xin trân trọng cảm ơn bà!