Thực tế, nhiều trường hợp sau khi xuất cảnh đã bị cưỡng bức lao động, bóc lột sức lao động, giữ giấy tờ tùy thân, giam giữ trái phép, bị ép tham gia các hoạt động lừa đảo trực tuyến, đánh bạc hoặc các hoạt động vi phạm pháp luật khác. Không ít người bị ngược đãi, mất tài sản, thậm chí ảnh hưởng đến tính mạng, sức khỏe và rất khó được cơ quan chức năng bảo hộ.
Nạn nhân chủ yếu là những người trong độ tuổi lao động, không có việc làm ổn định tại địa phương, sang nước ngoài theo diện tự phát và được tổ chức môi giới sang nước ngoài trái phép. Nhiều trường hợp khi xuất cảnh sang nước ngoài làm việc đã bị các đối tượng trong tổ chức lừa đảo bán sang cơ sở hoạt động trái pháp luật, bị thu giữ hộ chiếu, điện thoại và giấy tờ tùy thân, bị cưỡng bức lao động từ 12 - 16 giờ mỗi ngày, bị đánh đập, đe dọa, bỏ đói khi không hoàn thành chỉ tiêu, bị ép tham gia các đường dây lừa đảo trực tuyến, đánh bạc, rửa tiền, bị giam giữ trái phép, yêu cầu gia đình nộp hàng chục đến hàng trăm triệu đồng để chuộc về. Nhiều trường hợp bị bắt giữ, trục xuất hoặc phải hồi hương trong tình trạng mất hết tài sản, mang khoản nợ lớn.
Ở Hưng Yên, trong 6 tháng đầu năm 2026, tình hình hoạt động xuất nhập cảnh, di cư trái phép của người Việt Nam và tình hình công dân Việt Nam không được nước ngoài cho cư trú có dấu hiệu phức tạp, liên quan đến số người Việt Nam xuất nhập cảnh trái phép sang Campuchia để lao động tự do, làm việc tại các quán, các khu tự trị, khu lừa đảo do người người nước ngoài làm chủ. Cơ quan chức năng của Campuchia kiểm tra, phát hiện, bắt giữ và trục xuất, trao trả về Việt Nam.
Điển hình, ngày 4/6/2026, Cơ quan An ninh điều tra - Công an tỉnh Hưng Yên đã phát hiện, khởi tố đối tượng Trần Văn Lực (sinh ngày 9/6/1999, hộ khẩu thường trú tại xã Thần Khê, Hưng Yên), bị phía Campuchia trục xuất về Việt Nam ngày 29/5/2026 qua Cửa khẩu quốc tế Tịnh Biên (An Giang) về tội “Tổ chức, môi giới cho người khác trốn đi nước ngoài trái phép” quy định tại khoản 2, Điều 349 Bộ luật Hình sự.
Phòng Quản lý xuất nhập cảnh, Công an tỉnh Hưng Yên cho hay, thủ đoạn phổ biến của các đối tượng là lợi dụng chính sách miễn thị thực của một số quốc gia hoặc làm thủ tục xin thị thực du lịch, sử dụng giấy tờ cư trú giả nhằm giúp người lao động xuất cảnh hợp pháp. Sau khi đến nước sở tại, các đối tượng tiếp tục bố trí cho họ trốn ở lại hoặc di chuyển sang quốc gia khác để cư trú bất hợp pháp. Chi phí các đường dây môi giới thu của mỗi người dao động từ 400 triệu đồng đến 1,2 tỷ đồng. Để tránh bị phát hiện, các đối tượng thường sử dụng sim rác, tài khoản mạng xã hội ẩn danh hoặc tài khoản ngân hàng đứng tên người khác để giao dịch. Nhiều trường hợp nhận tiền trực tiếp nhưng không lập biên nhận, hoặc lập các loại giấy tờ thể hiện việc thu tiền dưới danh nghĩa đặt cọc xuất khẩu lao động, chống bỏ trốn nhằm che giấu hành vi vi phạm.
Công an tỉnh Hưng Yên khuyến cáo, người dân chỉ đăng ký đi làm việc ở nước ngoài thông qua doanh nghiệp được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp phép hoạt động dịch vụ đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Người dân cần tìm hiểu đầy đủ thông tin về thị trường lao động, điều kiện tuyển dụng, mức thu nhập, chi phí, hợp đồng lao động và quyền, nghĩa vụ của người lao động trước khi ký kết hợp đồng. Đặc biệt, người dân không nên tin vào các quảng cáo trên mạng xã hội về việc làm có thu nhập quá cao, thủ tục đơn giản hoặc yêu cầu chuyển tiền đặt cọc, phí hồ sơ vào tài khoản cá nhân; không giao giấy tờ tùy thân, hộ chiếu hoặc chuyển tiền cho các tổ chức, cá nhân không rõ lai lịch, không có chức năng đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài.
Người dân cần chủ động tìm hiểu các quy định của pháp luật Việt Nam và pháp luật của nước tiếp nhận lao động; tuyệt đối không xuất cảnh trái phép hoặc ở lại nước ngoài làm việc trái quy định. Khi phát hiện các hành vi môi giới, tuyển dụng có dấu hiệu lừa đảo, tổ chức đưa người đi làm việc ở nước ngoài trái pháp luật hoặc có người thân bị lừa đưa ra nước ngoài, người dân cần kịp thời thông báo cho cơ quan Công an nơi gần nhất để được hướng dẫn, xử lý theo quy định.
Việc đi làm việc ở nước ngoài là cơ hội để nâng cao thu nhập, tích lũy kinh nghiệm và phát triển nghề nghiệp nếu được thực hiện đúng quy định của pháp luật. Mỗi người dân cần nâng cao ý thức cảnh giác, lựa chọn con đường lao động hợp pháp, góp phần bảo vệ quyền lợi của bản thân, gia đình và giữ gìn an ninh, trật tự xã hội.
