Thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 15 ngày, bắt đầu từ ngày 9/4, đang đẩy tương lai cuộc chiến tại Iran vào trạng thái bất ổn. Theo nhận định của Eray Güçlüer, Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược Á-Âu (ASAM) trên Nhật báo Sabah (Thổ Nhĩ Kỳ) ngày 20/4, tiến trình này thực chất là một giai đoạn tăng cường chiến lược thay vì một nỗ lực hòa bình thực thụ.
Bế tắc trong đàm phán
Chuyên gia Güçlüer lưu ý, hiện tại các yêu cầu gồm 10 điểm trong tiến trình ngừng bắn đang rơi vào bế tắc tại 3 vấn đề then chốt: Thứ nhất là việc loại bỏ năng lực hạt nhân của Iran và chuyển giao uranium đã làm giàu cho Mỹ. Thứ hai là vấn đề kiểm soát eo biển Hormuz. Thứ ba là chấm dứt các cuộc tấn công của Israel vào Liban.
Bên cạnh đó, các nội dung về giải giáp Hezbollah, cắt đứt hỗ trợ cho lực lượng thân Iran và giảm tầm bắn tên lửa đạn đạo của Iran vẫn chưa có lời giải. Theo ông Güçlüer, thực chất đây không phải một cuộc đàm phán mà là sự xung đột giữa các yêu cầu từ phía Mỹ và sự kháng cự của Iran.
Trong bối cảnh đó, Mỹ chuyển hướng sang thỏa thuận ngừng bắn có thể vì 3 lý do chính: Một là áp lực chính trị trong nước và chi phí kinh tế; hai là sự cô lập quốc tế và ba là việc kho dự trữ tên lửa tại vùng Vịnh đã giảm xuống mức báo động. Ngoài ra, các mục tiêu quân sự của Mỹ như "xóa sổ tên lửa Iran, phá hủy cơ sở hạt nhân hay thay đổi chế độ" đều chưa đạt được.
Động thái chuẩn bị cho xung đột quy mô lớn?
Điểm bất thường nhất là lệnh ngừng bắn bị giới hạn cụ thể trong 15 ngày. Điều này đặt ra nghi vấn Mỹ đang "câu giờ" để chuẩn bị quân sự. Các dữ liệu thực tế cho thấy sự chuẩn bị mạnh mẽ từ phía Washington.
Về triển khai lực lượng bộ binh và hải quân: Một lữ đoàn thuộc Sư đoàn Dù 82, lực lượng lính thủy đánh bộ điều động từ Hàn Quốc và Lữ đoàn Pháo binh 142 đã có mặt tại khu vực. Hai tàu sân bay đang hiện diện tại Đông Địa Trung Hải và phía Nam Oman, một tàu thứ ba đang trên đường đến.
Về vận chuyển vũ khí và phòng không: Mỹ sử dụng máy bay vận tải C-17 Globemaster để chuyển hàng loạt đạn dược, tên lửa Tomahawk, hệ thống THAAD và Patriot đến vùng Vịnh. Một phần lớn đạn dược từ các kho của Mỹ tại châu Âu cũng được chuyển hướng về đây.
Bên cạnh đó, việc thiết lập hệ thống phòng không mới cũng được thực hiện như triển khai radar chiến thuật di động và máy bay cảnh báo sớm AWACS để thay thế các trạm radar cố định đã bị Iran phá hủy trước đó.
Về hoạt động rà phá thủy lôi: Mỹ đang rà phá thủy lôi tại vùng biển ngoài khơi Basra. Đây có thể là bước dọn đường cho một chiến dịch đổ bộ tiềm tàng, tấn công trên bộ vào Iran từ hướng eo biển Hormuz và bờ biển Basra.
Trong khi Mỹ ráo riết chuẩn bị, Iran cũng tận dụng "khoảng lặng" sau 40 ngày giao tranh để khắc phục những hạn chế và xây dựng lại năng lực của mình. Đồng thời, Iran cũng đang nỗ lực tăng cường sức mạnh quân sự.
Chuyên gia Güçlüer đánh giá, đợt tăng cường lần này của Mỹ khác hoàn toàn với giai đoạn đầu. Thay vì mục tiêu hạn chế, Washington dường như đã vạch ra một kế hoạch dài hạn, mạnh mẽ hơn và kết hợp nhiều phương pháp tác chiến phức tạp.
