Theo truyền thông Mỹ, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã phê duyệt thương vụ bán bom hạng nặng trị giá 2,8 tỷ USD cho Israel, trong một trong những đợt cung cấp đạn dược lớn nhất của Mỹ cho Israel.
Gói vũ khí được đề xuất bao gồm 40.000 quả bom nặng 2.000 pound (khoảng 907 kg). Việc Israel sử dụng loại bom này tại Gaza và Liban đã vấp phải phản ứng quốc tế do bán kính tác động lớn, gây nguy cơ thương vong đối với dân thường.
Các tổ chức nhân quyền và một số chính phủ nước ngoài đã chỉ trích việc Israel sử dụng những loại bom cỡ lớn này tại các khu vực đông dân cư. Trong một số trường hợp, các cuộc không kích nhằm vào một cá nhân đã khiến hàng chục dân thường thiệt mạng.
Gói vũ khí gồm 20.000 quả bom MK-84 và 20.000 quả BLU-117, đều thuộc loại bom 2.000 pound của Mỹ. Ngoài ra, Israel sẽ nhận 20.000 đầu đạn xuyên phá I-2000, loại vũ khí được thiết kế để phát nổ sau một khoảng trễ, khi đã xuyên qua các bề mặt như đất, đá hoặc bê tông.
Theo quan chức Mỹ, Bộ Ngoại giao nước này gần đây đã chuyển đề xuất thương vụ tới hai ủy ban của Quốc hội để xin ý kiến không chính thức.
Việc sản xuất và chuyển giao số đạn dược này thông thường mất từ vài tháng đến vài năm, nhưng có những cơ chế cho phép đẩy nhanh quá trình.
Giữa năm 2024, chính quyền Tổng thống Joe Biden từng tạm dừng một lô bom 2.000 pound dành cho Israel do lo ngại về việc sử dụng chúng tại những khu vực đông dân cư. Tuy nhiên, Tổng thống Trump đã cho phép nối lại việc chuyển giao chỉ vài ngày sau khi nhậm chức vào tháng 1/2025.
Đến tháng 2, chính quyền ông Trump đồng ý bán cho Israel số đạn dược trị giá khoảng 2,7 tỷ USD, trong đó có 35.000 quả bom MK-84 và BLU-117 loại 2.000 pound.
Các lãnh đạo Quốc hội có thể thông báo với Tổng thống rằng họ phản đối thương vụ. Tuy nhiên, Ngoại trưởng Marco Rubio có thể sử dụng quyền hạn khẩn cấp để tiến hành việc bán vũ khí, như ông đã nhiều lần thực hiện, hoặc đơn giản là tuyên bố chính quyền sẽ tiếp tục thương vụ.
Trong trường hợp đó, chính quyền có thể bỏ qua bước xin ý kiến không chính thức của Quốc hội và chính thức công bố thương vụ.
Nếu Quốc hội muốn ngăn chặn thương vụ, cả Hạ viện và Thượng viện sẽ phải thông qua một nghị quyết phản đối. Để nghị quyết đủ sức vượt qua quyền phủ quyết của tổng thống, cần nhận được sự ủng hộ của 2/3 thành viên tại mỗi viện.
Chính quyền cựu Tổng thống Biden cũng từng hai lần tuyên bố tình trạng khẩn cấp trong khu vực nhằm bỏ qua quy trình phê duyệt của Quốc hội và đẩy nhanh việc chuyển vũ khí cho Israel trong cuộc chiến Israel-Gaza. Một trong những gói vũ khí khi đó bao gồm 13.000 viên đạn xe tăng, trong khi gói còn lại có đạn pháo.
Việc Bộ Ngoại giao Mỹ phê duyệt một gói lớn các loại đạn dược có sức công phá cao cho thấy Washington tiếp tục duy trì sự ủng hộ mạnh mẽ đối với Israel, bất chấp những bất đồng gần đây giữa ông Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu liên quan đến các hoạt động quân sự của Israel tại Gaza, Liban và Iran.
Ông Netanyahu dự kiến tới New York vào tuần tới để phát biểu tại kỳ họp thường niên của Đại hội đồng Liên hợp quốc.
Thương vụ mới được đề xuất nhiều khả năng sẽ vấp phải sự phản đối mạnh từ các nghị sĩ Dân chủ tại Quốc hội. Một số người đã kêu gọi chấm dứt toàn bộ viện trợ của Mỹ cho Israel nhằm phản ứng trước số dân thường thiệt mạng lớn trong chiến dịch quân sự của Israel tại Gaza sau các cuộc tấn công của Hamas nhằm vào Israel ngày 7/10/2023.
Tuy nhiên, sự phản đối Israel cũng gia tăng trong nhóm cử tri vốn ủng hộ ông Trump. Cựu người dẫn chương trình Fox News Tucker Carlson đã đăng một bài viết dài trên mạng xã hội, chỉ trích Israel vì điều ông gọi là tình trạng “thảm sát” người Palestine tại Gaza.
Ông Carlson cũng cho rằng việc bổ sung năng lực hủy diệt có thể khiến Israel tăng cường hoạt động quân sự và kéo dài cuộc xung đột với Iran do Mỹ và Israel cùng phát động hồi tháng 2.
Một quả bom 2.000 pound có thể gây chết người ở khoảng cách hơn 1.000 feet (hơn 300 mét) và tạo hố sâu tới 50 feet (khoảng 15 mét). Israel từng vấp phải phản ứng gay gắt sau khi sử dụng hàng trăm quả bom hạng nặng này tại Gaza.
Trong khi đó, Israel lập luận rằng các tay súng Hamas tại Gaza và các chiến binh Hezbollah ở Liban cố tình hoạt động giữa khu dân cư, trong một số trường hợp ẩn náu trong các boongke hoặc đường hầm cần đến vũ khí hạng nặng để xuyên phá. Theo lập luận của Israel, điều này khiến quân đội buộc phải đối mặt với nguy cơ dân thường thiệt mạng và sức ép quốc tế.
Tuy nhiên, nhiều cựu quan chức Mỹ và các nhà phân tích quân sự vẫn cho rằng Israel có thể sử dụng các phương án ít gây thiệt hại hơn.
