Lập trường cuối cùng của Washington vẫn chưa rõ ràng, nhưng việc Nhà Trắng không lập tức phản đối đang thu hút sự chú ý, trong bối cảnh chính quyền Trump trước đây từng dỡ bỏ các lệnh trừng phạt nhằm vào những người định cư Israel bị cáo buộc bạo lực.
Khi được hỏi về các biện pháp trừng phạt hôm 9/9, ông Trump không chỉ trích các đồng minh như thường lệ mà cho biết sẽ “nói chuyện với Israel”.
“Tôi hiểu chính xác chuyện gì đang xảy ra, nhưng tôi muốn tìm hiểu tại sao đột nhiên lại xảy ra như vậy?”, Tổng thống Mỹ nói.
Theo các nguồn tin, Anh đã thông báo trước cho Washington về quyết định này, trong đó Thủ tướng Andy Burnham trao đổi với ông Trump qua điện thoại trước khi London công bố kế hoạch hôm 8/9.
Các quan chức Mỹ hiện tại và trước đây cho rằng phản ứng thận trọng của ông Trump và ông Rubio có thể phản ánh sự không hài lòng ngày càng tăng với chính sách của Israel tại Bờ Tây. Dù từng tuyên bố không cho phép Israel sáp nhập vùng lãnh thổ này, chính quyền Israel vẫn tiếp tục mở rộng khu định cư, củng cố quyền kiểm soát và thu giữ thêm đất.
Khả năng chính quyền Trump áp đặt trừng phạt trực tiếp lên Israel là rất thấp. Tuy nhiên, việc Washington không lên án các biện pháp của đồng minh đang khiến giới ngoại giao Mỹ và các nước đối tác đặt câu hỏi liệu ông Trump có thể cân nhắc một số hành động nhất định hay không.
Ngay cả những biện pháp hạn chế nhỏ nhằm vào các khu định cư cũng có thể đánh dấu rạn nứt đáng kể giữa Israel và Mỹ, trong lúc Tel Aviv ngày càng chịu sức ép quốc tế.
Sự im lặng của ông Trump có thể cho thấy mức độ thất vọng ngày càng tăng của ông đối với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, người đang chuẩn bị cho cuộc bầu cử vào tháng tới.
Ngoại trưởng Rubio hôm 9/9 cũng không lên án quyết định của các đồng minh. Ông nói Washington không muốn chứng kiến bất kỳ động thái nào gây bất ổn tại Bờ Tây, đặc biệt khi khu vực đang đối mặt nhiều diễn biến căng thẳng.
“Chúng tôi cho rằng điều đó cũng ảnh hưởng đến khả năng đạt tiến triển về Gaza, kế hoạch 20 điểm và Hội đồng Hòa bình mà chúng tôi rất cam kết”, ông Rubio nói.
Ngoại trưởng Mỹ khẳng định Washington sẽ không thực hiện biện pháp giống Anh, nhưng cho biết Mỹ đã được thông báo trước và nghe những lập luận của London.
Thái độ này trái ngược với phản ứng của Đại sứ Mỹ tại Israel Mike Huckabee. Ông cáo buộc chính phủ Anh có tư tưởng “thù ghét người Do Thái” và cảnh báo các biện pháp trừng phạt có thể ảnh hưởng lớn đến doanh nghiệp Anh. Một quan chức Nhà Trắng sau đó cho biết những phát biểu này không được phối hợp với Nhà Trắng hoặc Bộ Ngoại giao.
Trong những ngày đầu nhiệm kỳ thứ hai, chính quyền Trump đã dỡ bỏ các lệnh trừng phạt do chính quyền Joe Biden áp đặt đối với những người định cư Israel bị cáo buộc bạo lực. Washington cũng không công khai phản đối kế hoạch thúc đẩy dự án khu định cư E1, dù nhiều đồng minh quốc tế chỉ trích.
Dự án E1 có nguy cơ chia Bờ Tây thành hai phần, khiến việc hình thành một nhà nước Palestine có lãnh thổ liên tục trở nên gần như bất khả thi. Khu vực này cũng ngăn cách Đông Jerusalem với phần còn lại của Bờ Tây.
Israel chiếm Đông Jerusalem và Bờ Tây trong cuộc chiến năm 1967. Hai khu vực được xem là lãnh thổ bị chiếm đóng theo luật pháp quốc tế, trong khi các khu định cư Israel tại đây bị phần lớn cộng đồng quốc tế coi là bất hợp pháp.
Daniel Shapiro, cựu Đại sứ Mỹ tại Israel, cho rằng ông Trump có thể dùng ảnh hưởng để gây sức ép với Thủ tướng Netanyahu nhằm kiềm chế bạo lực của những người định cư cực đoan, nhất là trước cuộc bầu cử.
Một cựu quan chức Mỹ mô tả các biện pháp trừng phạt sắp được áp dụng là “phát súng cảnh cáo”, song một quan chức khác cảnh báo chúng có thể phản tác dụng, giúp ông Netanyahu củng cố lập luận rằng “thế giới đang chống lại Israel”.
