Khai thác lợi thế mùa quả chín
Tại các phường, xã như Chũ, Phượng Sơn, Nam Dương, Lục Ngạn, Kiên Lao…, những ngày này, các chủ nhà vườn đã chủ động chỉnh trang cảnh quan, đầu tư lối đi, cắt tỉa cành, tạo không gian thông thoáng để đón khách tham quan, trải nghiệm và chụp ảnh. Thực tế cho thấy, du lịch đang mở thêm kênh tiêu thụ, gia tăng giá trị cho sản phẩm cây ăn quả, bên cạnh nguồn thu từ sản xuất truyền thống.
Có lợi thế vườn cây đẹp, giao thông thuận lợi, vườn cam của gia đình ông Nguyễn Đắc Bích ở thôn Tân Quang, xã Lục Ngạn là điểm đến yêu thích của nhiều du khách, được lựa chọn là một trong những “Điểm du lịch trải nghiệm mùa quả chín” năm 2026.
Ông Bích cho biết, trước đây, gia đình ông chủ yếu trồng vải. Tuy nhiên, hiệu quả kinh tế không cao nên ông chủ động chuyển đổi cơ cấu cây trồng sang trồng bưởi, cam chỉ giữ lại một phần vải. Cùng với chất đất được thiên nhiên ban tặng cộng thêm sự cần cù, chịu khó, vườn cam, bưởi của ông Bích cho năng suất và chất lượng tốt.
Dẫn khách tham quan đồi cam lòng vàng đang vào vụ thu hoạch, ông Bích cho biết, những năm gần đây, du lịch trải nghiệm, nhất là vào mùa trái chín, ngày càng thu hút du khách. Nắm bắt xu hướng này, gia đình ông chú trọng chăm sóc, cắt tỉa cành, tạo tán để cây cho quả đẹp, vàng óng, đồng đều; đồng thời phát quang, chỉnh trang lối đi, tạo không gian thông thoáng, thuận tiện cho khách tham quan, chụp ảnh. Những vườn cam chín vàng, từng chùm quả căng mọng, trĩu cành không chỉ tạo nên khung cảnh đẹp mắt mà còn mang đến trải nghiệm thú vị cho du khách khi được tận mắt ngắm nhìn, tự tay hái và thưởng thức trái cây ngay tại vườn.
Theo ông Bích, cam được ghép trên gốc bưởi, trồng theo hướng hữu cơ ngay từ đầu nên quả có mẫu mã đẹp, vỏ mỏng, cùi thơm, vị ngọt thanh. Vụ này, vườn dự kiến thu hoạch khoảng 10 tấn quả, phần lớn sản lượng đã được thương lái đặt mua.
Tại tổ dân phố Tân Trường, phường Chũ, vườn bưởi rộng 1,5 ha của gia đình ông Trần Đình Én được đánh giá là một trong những vườn bưởi đẹp của địa phương. Vườn trồng nhiều giống bưởi đặc sản như bưởi Diễn, bưởi Sửu, bưởi da xanh, được canh tác theo hướng hữu cơ.
Để phục vụ khách tham quan, gia đình ông Én đã chỉnh trang lối đi, làm cỏ sạch sẽ, gắn biển chỉ dẫn, bố trí điểm chụp ảnh và bàn ghế để khách thưởng thức sản phẩm tại chỗ. Những năm trước, từ tháng 11-12 dương lịch, trung bình mỗi ngày nhà vườn đón khoảng 50 lượt khách vào những ngày cuối tuần. Với khách vào tham quan, ông thu phí 30.000 đồng/người. Đặc biệt, ông có dịch vụ cho khách trải nghiệm hái, thưởng thức trái cây tại vườn lên du khách khá hào hứng.
Ông Én cho biết, Lễ hội trái cây được tổ chức cuối năm 2025 đã tạo cú hích đáng kể cho hoạt động du lịch nhà vườn. Lượng khách đến tham quan tăng mạnh, giúp gia đình có thêm nguồn thu, đồng thời quảng bá sản phẩm bưởi sạch đến đông đảo người tiêu dùng.
Hào hứng tham quan vườn cam tại xã Lục Ngạn, chị Hoàng Thị Nga, du khách đến từ Hà Nội chia sẻ, sau thời gian tìm hiểu về mùa quả chín, chị đã thu xếp đến Lục Ngạn để trải nghiệm. Không chỉ được thưởng thức cam chín cây, chụp ảnh giữa những hàng cây trĩu quả, chị còn có dịp trò chuyện với chủ vườn, tìm hiểu phương pháp chăm sóc cây và nghe những câu chuyện về nghề làm vườn. Theo chị Nga, đây là hoạt động hấp dẫn đối với những người yêu thích du lịch trải nghiệm, muốn hòa mình vào thiên nhiên và tìm hiểu đời sống sản xuất của người dân địa phương.
Tăng liên kết, nâng chất lượng sản phẩm du lịch
Với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu thuận lợi, sản xuất cây ăn quả đang trở thành thế mạnh của nhiều địa phương trên địa bàn thành phố Bắc Ninh. Theo thống kê, tổng diện tích cây ăn quả toàn thành phố đạt khoảng 53.739 ha, trong đó vải thiều 29.800 ha, sản lượng vụ vừa qua đạt 131.560 tấn. Nhóm cam, bưởi, táo, ổi có diện tích khoảng 11.650 ha, sản lượng ước đạt 118.525 tấn, tăng 18,7% so với năm 2025. Thời gian thu hoạch các loại quả tương đối nối tiếp nhau: Vải thiều từ tháng 5 đến tháng 7; cam, bưởi, táo từ tháng 9 năm trước đến tháng 2 năm sau, riêng ổi thu hoạch quanh năm. Bên cạnh việc khai thác giá trị từ trái cây, mô hình này còn mang lại giá trị lớn về du lịch.
Theo ông Đỗ Tuấn Khoa, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Bắc Ninh, dù có nhiều lợi thế, song du lịch vườn cây tại Bắc Ninh vẫn chưa khai thác hết tiềm năng. Trong đó, “nút thắt” chủ yếu là sự kết nối giữa nhà vườn, hợp tác xã, doanh nghiệp du lịch và các đơn vị phân phối chưa hình thành chuỗi dịch vụ hoàn chỉnh; chất lượng phục vụ, hạ tầng đón khách tại các nhà vườn chưa đồng đều. Hoạt động tham quan hiện chủ yếu tập trung vào trải nghiệm tại vườn, trong khi các dịch vụ ăn uống, nghỉ dưỡng, mua sắm và trải nghiệm văn hóa địa phương chưa thực sự phong phú. Bên cạnh đó, tính mùa vụ cũng là thách thức cần được tính đến để duy trì sức hút của điểm đến.
Để phát triển bền vững, theo ông Đỗ Tuấn Khoa, cần xác định du lịch vườn cây không đơn thuần là hoạt động tham quan mùa quả chín mà còn là kênh gia tăng giá trị nông sản. Trong đó, cần xây dựng sản phẩm du lịch đặc trưng với thương hiệu, lấy trải nghiệm vườn cây làm trung tâm, kết hợp tham quan, tìm hiểu quy trình sản xuất, tự tay thu hái, thưởng thức và mua sắm nông sản tại vườn; tăng cường liên kết giữa nhà vườn, hợp tác xã, doanh nghiệp lữ hành và đơn vị phân phối để hình thành các tour tuyến, mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm.
Cùng với đó, địa phương cần lựa chọn những nhà vườn tiêu biểu xây dựng mô hình điểm, từng bước hoàn thiện hạ tầng, bảo đảm vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm và nâng cao kỹ năng đón tiếp, phục vụ khách. Công tác quảng bá cũng cần được triển khai đồng bộ trên các nền tảng số, gắn hình ảnh mùa quả chín với những giá trị văn hóa, cảnh quan, ẩm thực và các điểm đến đặc sắc của địa phương.
Để du lịch vườn cây thực sự phát huy hiệu quả, cần có sự vào cuộc đồng bộ của cơ quan quản lý, chính quyền địa phương, doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân. Trong đó, người nông dân phải là chủ thể trực tiếp, được hưởng lợi từ quá trình phát triển du lịch; mỗi nhà vườn không chỉ cung cấp nông sản chất lượng mà còn cần chú trọng xây dựng trải nghiệm và uy tín với du khách.
Với lợi thế về diện tích, sản lượng và sự đa dạng của các loại cây ăn quả, Bắc Ninh có nhiều điều kiện để hình thành những sản phẩm du lịch nông nghiệp đặc trưng, hấp dẫn du khách quanh năm. Khi được tổ chức bài bản, gắn kết chặt chẽ giữa sản xuất nông nghiệp với hoạt động du lịch, mỗi vườn cây không chỉ là nơi tạo ra nông sản mà còn trở thành điểm đến trải nghiệm, góp phần quảng bá hình ảnh địa phương, mở rộng đầu ra và nâng cao thu nhập cho người trồng cây.
