Trao quyền cho đơn vị có năng lực tự chủ
Một trong những nội dung đáng chú ý tại Nghị quyết 54 là quy định chế độ tự chủ về tổ chức bộ máy, nhân sự, tài chính và thực hiện nhiệm vụ đối với các đơn vị sự nghiệp công lập thuộc phạm vi quản lý của Thành phố. Chính sách hướng tới tăng tính chủ động trong quản trị, sử dụng hiệu quả nguồn lực và nâng cao chất lượng cung ứng dịch vụ sự nghiệp công.
Theo Nghị quyết, các đơn vị sự nghiệp công lập được phân loại mức độ tự chủ tài chính gồm nhóm tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư (nhóm 1), nhóm tự bảo đảm chi thường xuyên (nhóm 2) và nhóm tự bảo đảm từ 70% chi thường xuyên trở lên (nhóm 3) được giao quyền tự chủ về tổ chức bộ máy, nhân sự, tài chính và thực hiện nhiệm vụ. Việc thực hiện các quyền này căn cứ phương án tự chủ được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
Quy định trên mở rộng đối tượng được trao quyền chủ động, trong đó đáng chú ý là các đơn vị thuộc nhóm 3 đạt mức tự bảo đảm từ 70% chi thường xuyên trở lên. Đây là nhóm đơn vị đã có khả năng tự cân đối phần lớn chi phí hoạt động, nhưng trước đây chưa được thực hiện đầy đủ các quyền tự chủ tương đương nhóm 1 và nhóm 2.
Việc mở rộng quyền tự chủ được kỳ vọng tạo động lực để các đơn vị chủ động tổ chức hoạt động, khai thác nguồn lực và nâng cao hiệu quả cung ứng dịch vụ công. Tuy nhiên, Nghị quyết cũng đặt ra nguyên tắc việc giao quyền phải phù hợp với chức năng, nhiệm vụ được giao, năng lực quản trị, điều hành, khả năng cung ứng dịch vụ sự nghiệp công và yêu cầu quản lý nhà nước đối với từng ngành, lĩnh vực.
Về tổ chức bộ máy, đơn vị được giao quyền tự chủ có thể quyết định thành lập, tổ chức lại, giải thể các đơn vị trực thuộc không thuộc cơ cấu tổ chức bắt buộc do cơ quan có thẩm quyền quy định. Việc sắp xếp phải phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, phạm vi hoạt động, vị trí việc làm, khả năng tự chủ tài chính và yêu cầu nâng cao chất lượng dịch vụ.
Đối với nhân sự, đơn vị được quyết định vị trí việc làm, cơ cấu viên chức theo chức danh nghề nghiệp; chủ động tuyển dụng, sử dụng viên chức, người lao động thuộc thẩm quyền quản lý theo quy định. Căn cứ tính chất công việc và khả năng tài chính, đơn vị có thể ký hợp đồng lao động hoặc hợp đồng thuê, khoán công việc để thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, nghiệp vụ và công việc hỗ trợ, phục vụ.
Trong thực hiện nhiệm vụ, các đơn vị được chủ động xây dựng kế hoạch hoạt động, kế hoạch cung ứng dịch vụ sự nghiệp công và kế hoạch phát triển phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, nhu cầu xã hội và nguồn lực hiện có. Với nhiệm vụ do cơ quan nhà nước giao, đơn vị phải bảo đảm tiến độ, chất lượng, khối lượng và các tiêu chuẩn chuyên môn, kỹ thuật.
Nghị quyết cũng cho phép đơn vị tham gia đấu thầu cung ứng dịch vụ sự nghiệp công phù hợp với lĩnh vực chuyên môn; hợp tác, liên doanh, liên kết với tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước theo quy định.
Trách nhiệm giải trình và giám sát
Thành phố trao quyền chủ động rộng hơn cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với trách nhiệm quản trị của đơn vị sự nghiệp công lập, đặc biệt là người đứng đầu. Nghị quyết xác định việc thực hiện quyền tự chủ phải bảo đảm công khai, minh bạch, tiết kiệm, hiệu quả; gắn quyền tự chủ với trách nhiệm giải trình, đồng thời bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ chính trị và nhiệm vụ cung ứng dịch vụ sự nghiệp công được giao.
Một nguyên tắc quan trọng là việc thực hiện tự chủ không được làm phát sinh nghĩa vụ về ngân sách nhà nước, tài sản công ngoài phạm vi đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Điều này đặt ra yêu cầu các đơn vị phải tính toán khả năng nguồn lực, xây dựng phương án tự chủ phù hợp và quản lý chặt chẽ các nguồn tài chính, tài sản được giao.
Nghị quyết quy định các đơn vị được giao quyền tự chủ phải xây dựng và tổ chức thực hiện quy chế chi tiêu nội bộ, quy chế quản lý, sử dụng tài sản công, quy chế dân chủ ở cơ sở, quy chế công khai tài chính, quy chế kiểm soát nội bộ. Đồng thời, phải công khai phương án tự chủ, tình hình thực hiện nhiệm vụ, quản lý và sử dụng tài chính, tài sản công, tuyển dụng.
Định kỳ hằng năm, đơn vị báo cáo cơ quan quản lý cấp trên về kết quả thực hiện cơ chế tự chủ, hiệu quả hoạt động, mức độ hoàn thành nhiệm vụ, hiệu quả sử dụng nguồn lực và khả năng duy trì mức độ tự chủ đã được giao.
Nghị quyết đồng thời quy định trách nhiệm của cơ quan quản lý cấp trên trong việc định kỳ kiểm tra, đánh giá quá trình thực hiện cơ chế tự chủ. Nếu đơn vị không còn đáp ứng điều kiện, không bảo đảm chất lượng, hiệu quả theo phương án đã được phê duyệt hoặc để xảy ra vi phạm trong quản lý, sử dụng tài chính, tài sản công, tuyển dụng và sử dụng người làm việc, cơ quan quản lý cấp trên xem xét điều chỉnh mức độ tự chủ hoặc xử lý theo quy định pháp luật.
Đặc biệt, người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập chịu trách nhiệm toàn diện về việc thực hiện các quyền tự chủ được giao. Trường hợp xảy ra vi phạm trong quản lý, sử dụng tài chính, tài sản công, tuyển dụng, sử dụng người làm việc hoặc không hoàn thành các chỉ tiêu, nhiệm vụ chủ yếu theo phương án tự chủ đã được phê duyệt, người đứng đầu phải chịu trách nhiệm theo quy định.
