Trong các mô hình nổi bật, xã Khoái Châu (Hưng Yên) là địa phương đi đầu trong việc xây dựng mô hình Nhà văn hóa số, hướng tới là thôn thông minh, đưa dịch vụ công tới từng thôn, xóm. Qua hơn 1 năm triển khai, xã Khoái Châu nhận thấy, mô hình đã đưa dịch vụ công trực tuyến đến gần người dân hơn, tạo điều kiện thuận lợi để nhân dân tiếp cận, sử dụng các tiện ích số ngay tại cơ sở, góp phần nâng cao hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính, tiết kiệm thời gian và chi phí đi lại.
Lập sổ tay quy trình thủ tục hành chính
Chị Bùi Thị Bích Thủy, giáo viên Trường Tiểu học Khoái Châu, đến Nhà văn hóa Vinh Quang, thôn Phố Phủ (xã Khoái Châu) để tìm hiểu các thủ tục liên quan trước khi làm hồ sơ xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ). Nữ giáo viên cho biết, nếu như trước đây, chị sẽ đến UBND xã để hỏi cán bộ, nhưng khi biết được tại thôn có Bảng niêm yết bộ 10 thủ tục hành chính như: Đất đai; hộ tịch; y tế…, nên đã tự tìm hiểu. Quét mã QR, chị Thủy nhanh chóng có được những thông tin cần thiết về thủ tục cấp sổ đỏ.
Chị Thủy chia sẻ, việc xã công khai thông tin thủ tục hành chính bằng mã QR ngay tại địa bàn dân cư giúp người dân dễ dàng tiếp cận các quy định của Nhà nước một cách chính thống. Nhờ đó, người dân chủ động nắm bắt trước các yêu cầu pháp lý cũng như chuẩn bị sẵn sàng hồ sơ cần thiết ở nhà, điều này không chỉ giảm thời gian tìm hiểu, đi lại mà còn góp phần nâng cao tính minh bạch, đưa dịch vụ hành chính đến gần người dân hơn.
Anh Đặng Văn Việt, thôn An Cảnh, xã Khoái Châu cho hay, kể từ khi xã công khai bộ thủ tục tại nhà văn hóa thôn, anh và nhiều người dân trong thôn hài lòng với những cải cách hành chính hiện nay. Khi người dân muốn thực hiện thủ tục hành chính chỉ cần quét mã QR là có thể thực hiện được. Còn với những ai chưa thành thạo công nghệ thông tin, thì tại nhà văn hóa thôn đã có Tổ công nghệ số cộng đồng giúp đỡ. Các nền tảng trực tuyến này đã mang lại những bước đột phá thiết thực cho người dân, giảm bớt thời gian và công sức đi lại, đồng thời giúp nâng cao kiến thức số ngay tại khu dân cư.
Dưới góc nhìn cơ sở, anh Nguyễn Duy Cường, Trưởng thôn An Cảnh chia sẻ, ban đầu, người dân cảm thấy bỡ ngỡ và lúng túng khi phải tiếp cận với các thủ tục hành chính hiện đại trên điện thoại thông minh, nên thôn phải tổ chức các buổi tập huấn, hướng dẫn quét mã QR và hỗ trợ trực tiếp tại nhà văn hóa. Nhờ sự trợ giúp tận tình này, các thủ tục giấy tờ đã được giảm tải đáng kể. Tuy nhiên, anh cũng mong muốn xã đưa các mã QR vào ô kính cứng, tránh gió bão, thời gian làm mờ, khó tra cứu.
Hướng tới thôn thông minh
Từ cuối năm 2025, trước nguy cơ hồ sơ giải quyết thủ tục hành chính tồn đọng, gây quá tải cho cán bộ, công chức tại Trung tâm Phục vụ hành chính công, xã Khoái Châu đã triển khai sáng kiến “Nhà văn hóa số” tại toàn bộ 14 thôn và các khu dân cư trên địa bàn.
Thực tế cho thấy, sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, một bộ phận người dân vẫn giữ thói quen thực hiện thủ tục tại xã cũ, chưa chủ động chuẩn bị hồ sơ, giấy tờ từ trước. Khi đến xã mới, việc thực hiện thủ tục trên môi trường điện tử khiến nhiều người lúng túng, mất nhiều thời gian.
Để khắc phục tình trạng này, Trung tâm Phục vụ hành chính công phối hợp với Phòng Văn hóa xã xây dựng bộ thủ tục hành chính theo hướng rút gọn, niêm yết tại các nhà văn hóa thôn và tích hợp mã QR để người dân thuận tiện tra cứu. Qua đó, người dân có thể tìm hiểu quy trình, nắm rõ thành phần hồ sơ cần chuẩn bị và chủ động nộp hồ sơ trực tuyến ngay tại nhà.
Giúp người dân quen dần với mô hình Nhà văn hóa số, xã Khoái Châu đã huy động Tổ công nghệ số cộng đồng, các đoàn thể cùng vào cuộc, tuyên truyền, hướng dẫn người dân làm quen và thao tác trên môi trường mạng. Tại mỗi Nhà văn hóa số, xã trang bị thêm máy tính, máy in, máy scan, wifi tốc độ cao để có thể hỗ trợ người dân thực hiện các thủ tục hành chính ngay tại cơ sở. Trong thời gian tới, xã nghiên cứu trang bị thêm cho Nhà văn hóa số bộ màn hình, âm thanh lớn nhằm phục vụ công tác tuyên truyền cũng như triển khai họp, học trực tuyến ngay tại thôn.
Nhờ Nhà văn hóa số, xã Khoái Châu đã có những chuyển biến trong thực hiện thủ tục hành chính công. Theo chị Đỗ Thị Kiều Liên, công chức Trung tâm phục vụ hành chính công xã, Khoái Châu được hình thành trên cơ sở gộp 5 xã cũ trước đây, dẫn đến lượng hồ sơ tại Trung tâm rất lớn. Thời gian đầu, Trung tâm chỉ tiếp nhận và giải quyết được cho khoảng 100 lượt công dân/ngày. Nguyên nhân do người dân chưa có kiến thức để chuẩn bị các giấy tờ liên quan, khiến cán bộ phải “cầm tay chỉ việc”, rất mất thời gian.
Còn nay, khi Nhà văn hóa số đã vận hành trơn tru, cũng số biên chế như vậy nhưng Trung tâm đã giải quyết được lượng hồ sơ gấp 2 lần trước đây; hồ sơ của công dân không phải trả lại, yêu cầu bổ sung nhiều như trước. Kết quả này phản ánh tác dụng của mô hình Nhà văn hóa số.
Theo ông Bùi Huy Cường, Bí thư Đảng ủy xã Khoái Châu, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Hưng Yên lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 nhấn mạnh đưa khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực chủ yếu, một trong ba đột phá phát triển của tỉnh trong giai đoạn mới.
Căn cứ định hướng trên, xã đã triển khai Nhà văn hóa số. Cùng với đó, chỉ đạo các thôn lắp đặt hàng chục camera an ninh tại các tuyến đường trục chính, khu dân cư đông người qua lại và tại các điểm thường xảy ra tình trạng xả rác không đúng quy định. Hệ thống camera được kết nối, theo dõi qua điện thoại thông minh, góp phần nâng cao hiệu quả giám sát, kịp thời phát hiện, xử lý các vụ việc phát sinh, đồng thời từng bước hình thành ý thức giữ gìn trật tự, vệ sinh môi trường trong nhân dân.
Mới đây, xã Khoái Châu đã xây dựng và thử nghiệm kênh thông tin trên Zalo có tên “Khoái Châu OA”, với việc tích hợp: Các văn bản điều hành, lịch tiếp công dân, dịch vụ công, danh bạ điện thoại, trợ lý ảo, các sản phẩm OCOP, điểm đến, làng nghề…, để người dân có thể tra cứu, nắm bắt các hoạt động của xã; đồng thời phản ánh về tình hình an ninh trật tự, ô nhiễm môi trường trên địa bàn. Qua kênh thông tin này, xã sẽ phân loại và giao các bộ phận chức năng liên quan để nắm bắt, xử lý kịp thời.
Mạnh dạn đổi mới, chủ động thích ứng với xu thế phát triển của thời đại số, xã Khoái Châu đang từng bước đưa chuyển đổi số đến gần người dân thông qua các mô hình Nhà văn hóa số, hướng tới là thôn thông minh. Những mô hình này không chỉ góp phần thay đổi nhận thức, hình thành thói quen ứng dụng công nghệ trong đời sống, mà còn tạo nền tảng xây dựng chính quyền số, xã hội số ngay từ thôn, xóm, qua đó thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân.
