Mạch máu chịu sức ép khi trời lạnh
Hiện các tỉnh miền Bắc đang chịu ảnh hưởng của đợt không khí lạnh đầu tiên trong năm với nhiệt độ giảm sâu đột ngột. Với người cao tuổi hoặc đang điều trị bệnh tim mạch, đây là lúc cần điều chỉnh sinh hoạt và theo dõi sức khỏe sát hơn để tránh những tình trạng nguy hiểm như đột quỵ, ngừng tim… và những ảnh hưởng đến sức khỏe.
BS. Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam nhận định: “Trời rét đậm không đồng nghĩa với việc ai cũng có nguy cơ đột quỵ ngay khi bước ra ngoài tuy nhiên người dân cần có hiểu biết đúng về cơ chế phản ứng của cơ thể để có thể phòng tránh phù hợp. Mức độ ảnh hưởng của thời tiết lạnh đến sức khỏe còn phụ thuộc vào bệnh nền, thời gian tiếp xúc với lạnh, điều kiện nhà ở và hoạt động của mỗi người. Cụ thể, khi gặp lạnh, cơ thể co các mạch máu ngoài da để hạn chế mất nhiệt. Phản ứng này giúp giữ ấm nhưng đồng thời làm tăng sức cản mà tim phải vượt qua để bơm máu. Huyết áp có thể tăng, đặc biệt ở người vốn kiểm soát huyết áp chưa tốt. Nếu động mạch vành, tức mạch nuôi tim, đã bị hẹp do xơ vữa, việc gắng sức trong giá lạnh có thể khiến nhu cầu oxy của cơ tim vượt quá khả năng cung cấp. Người bệnh dễ xuất hiện đau thắt ngực; một số trường hợp có thể gặp biến cố tim mạch nghiêm trọng”.
Theo BS. Nguyễn Huy Hoàng, lạnh cũng có thể tác động đến độ cô đặc của máu và các yếu tố liên quan đến đông máu. Cơ thể vẫn điều hòa thân nhiệt, và huyết khối hình thành qua quá trình sinh học phức tạp. Không thể giải thích đơn giản rằng trời lạnh làm máu đông lại rồi gây tắc mạch.
Nhóm cần chú ý hơn khi trời lạnh gồm: Người cao tuổi, người tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh mạch vành, suy tim, bệnh thận mạn hoặc từng đột quỵ; người bị rung nhĩ (một dạng rối loạn nhịp có thể tạo cục máu đông trong tim) cần tuân thủ thuốc chống đông nếu đã được bác sĩ chỉ định.
Bên cạnh đó, người trẻ cũng có thể bị đột quỵ; thậm chí có người chưa từng được chẩn đoán bệnh nền vì chưa kiểm tra sức khỏe; cảm giác khỏe mạnh đôi khi mang tính chủ quan và không thay thế được việc đo huyết áp và đánh giá nguy cơ phù hợp.
Bác sĩ cũng lưu ý, khi phơi lạnh kéo dài, đặc biệt nếu quần áo bị ướt, người có biểu hiện run nhiều, lú lẫn hoặc lơ mơ sau khi nhiễm lạnh cần được trợ giúp y tế kịp thời.
Phòng bệnh từ sinh hoạt hàng ngày
Theo BS. Nguyễn Huy Hoàng, không phải cứ tắm muộn là có thể đột quỵ; tuy nhiên, người dân cần quan tâm đến nhiệt độ nước, phòng tắm, tình trạng sức khỏe… Nước quá lạnh có thể gây phản ứng co mạch mạnh. Nước quá nóng lại làm giãn mạch, khiến một số người chóng mặt hoặc tụt huyết áp, nhất là khi đứng lên. Vì vậy, người dân nên tắm bằng nước ấm dễ chịu, trong phòng đủ ấm và tránh gió lùa; kiểm tra nước trước khi tắm, lau khô và mặc ấm sau đó. Với người cao tuổi, phòng tắm cần chống trơn trượt, có điểm vịn và thuận tiện gọi trợ giúp. Với người yếu, dễ ngất, nên tắm khi có người thân ở nhà.
Khi ngủ dậy, người dân chuyển tư thế từ nằm sang ngồi rồi đứng dậy một cách từ tốn, nhất là với người hay chóng mặt; vì việc đứng dậy quá nhanh có thể gây tụt huyết áp tư thế. Nếu phải đi vệ sinh ban đêm, nên bật đèn, mặc thêm áo và mang dép chống trượt; nếu chóng mặt khi đứng lên, nên ngồi hoặc nằm xuống an toàn và nhờ trợ giúp, thay vì cố bước tiếp.
Với việc tập thể dục trong mùa lạnh, bác sĩ lưu ý nên duy trì, nhưng có thể chuyển địa điểm tập vào trong nhà hoặc chọn thời điểm tập khi nhiệt độ ấm hơn, khởi động kỹ và tăng cường độ từ từ. Khi tập người dân bị vã mồ hôi lạnh kèm đau ngực, khó thở, choáng hoặc yếu bất thường cần được can thiệp y tế kịp thời.
Bên cạnh đó, trong ngày lạnh, việc giữ ấm cần đi cùng kiểm soát bệnh nền; với người đang dùng thuốc huyết áp không nên ngừng thuốc khi thấy một vài lần đo bình thường; cũng không tự tăng liều vì một lần đo cao sau khi vừa đi ngoài trời lạnh về. Người chưa biết mình có tăng huyết áp hay không nên kiểm tra định kỳ, nhất là khi gia đình có người mắc bệnh tim mạch hoặc bản thân bị thừa cân.
Đặc biệt, nếu người dân thấy xuất hiện tình trạng méo miệng, yếu tay chân, đau ngực hoặc khó thở, cần nhanh chóng gọi cấp cứu, đo huyết áp để có giải pháp kịp thời dưới sự hướng dẫn của nhân viên y tế.
Bác sĩ cũng lưu ý, trong ngày lạnh, bữa ăn của người dân nên có rau, trái cây, đậu, ngũ cốc nguyên hạt và nguồn đạm phù hợp; giảm thực phẩm nhiều muối và chất béo bão hòa. Đồng thời, việc uống nước cần được duy trì đều trong ngày, tránh để khát kéo dài. Đặc biệt, không nên cho rằng uống rượu “để làm ấm người”; rượu có thể tạo cảm giác nóng bừng nhưng không bảo vệ cơ thể trước giá rét; thậm chí, uống nhiều rượu còn làm giảm khả năng nhận biết nguy hiểm. Vì vậy, không dùng rượu để chống lạnh; người đã uống rượu cần tránh tắm một mình hoặc đi ra ngoài trong tình trạng thiếu tỉnh táo.
