Trước tuần này, tiền đạo người Pháp Kylian Mbappe và công ty Nhật Bản đứng sau nhân vật Hello Kitty gần như không có điểm chung. Tuy nhiên, cả hai vừa rơi vào tình cảnh tương tự khi khiến người hâm mộ và người tiêu dùng Trung Quốc tức giận, buộc phải xin lỗi và nhanh chóng tìm cách hạn chế thiệt hại thương mại.
Đây không phải lần đầu người nổi tiếng hay thương hiệu quốc tế gặp rắc rối tại Trung Quốc. Những sự việc liên tiếp trong tuần này một lần nữa cho thấy mức độ nhạy cảm của thị trường này trước các vấn đề liên quan đến lịch sử, chính trị và quan hệ quốc tế.
Mbappe xin lỗi vì phát ngôn về Mao Trạch Đông
Tranh cãi bắt đầu khi cầu thủ Mbappe, tiền đạo đang khoác áo Real Madrid, xuất hiện trong video của một chương trình trò chuyện trên truyền hình Pháp. Anh nhắc đến một bức ảnh chế có khuôn mặt mình được ghép vào hình ảnh một nhân vật mà anh cho là "một nhà độc tài Trung Quốc".
Nhân vật được đề cập là Mao Trạch Đông, nhà lãnh đạo có vai trò đặc biệt trong lịch sử Trung Quốc và được xem là người khai sinh nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.
Phát ngôn của siêu sao Mbappe nhanh chóng gây phản ứng trên mạng xã hội Trung Quốc. Một số thương hiệu tuyên bố chấm dứt hợp tác với cầu thủ, khẳng định không chấp nhận những lời nói hay hành động làm tổn thương tình cảm của người dân Trung Quốc.
Truyền thông nhà nước cũng gỡ bỏ nội dung và quảng cáo liên quan đến cầu thủ Mbappe, đồng thời dừng phát sóng các trận đấu và sự kiện có sự góp mặt của anh cùng giải vô địch bóng đá Tây Ban Nha La Liga.
Trước nguy cơ chịu thêm tổn thất, ngôi sao bóng đá người Pháp đưa ra lời xin lỗi hôm 27/10, thừa nhận bình luận thiếu cân nhắc và khiến nhiều người tại Trung Quốc cũng như cộng đồng người Hoa trên thế giới cảm thấy bị tổn thương. La Liga cùng các thương hiệu liên quan cũng tìm cách xoa dịu dư luận, nhấn mạnh sự tôn trọng đối với các đối tác Trung Quốc.
Hello Kitty bị cuốn vào tranh cãi Trung - Nhật
Khi tranh cãi về cầu thủ Mbappe chưa lắng xuống, Sanrio, công ty Nhật Bản sở hữu Hello Kitty, cũng trở thành tâm điểm chỉ trích.
Trước đó, hãng hợp tác với bộ phim truyền hình Nhật Bản VIVANT để sản xuất các sản phẩm ăn theo, trong đó Hello Kitty, My Melody, Kuromi và Cinnamoroll xuất hiện trong trang phục của các nhân vật thuộc phim.
Tuy nhiên, VIVANT từng bị truyền thông nhà nước Trung Quốc chỉ trích là có nội dung chống Trung Quốc, do khắc họa các đặc vụ tình báo nước này tra tấn điệp viên Nhật Bản. Trong bối cảnh quan hệ song phương căng thẳng, màn hợp tác giữa Sanrio và bộ phim nhanh chóng vấp phải phản ứng tiêu cực.
Ngày 29/10, hãng Sanrio thông báo chấm dứt hợp tác sau khi tiếp nhận ý kiến từ nhiều phía. Công ty cho biết một số nội dung trong dự án không phù hợp với các giá trị doanh nghiệp, đồng thời quyết định dừng cả những hoạt động quảng bá và dự án tiếp theo.
Hashtag liên quan đến lời xin lỗi của Sanrio trên nền tảng Weibo đã thu hút hơn 180 triệu lượt xem.
Vụ việc còn được đề cập tại cuộc họp báo thường kỳ của Bộ Ngoại giao Trung Quốc. Người phát ngôn Guo Jiakun (Quách Gia Côn) cho rằng bộ phim một lần nữa cho thấy tại Nhật Bản vẫn tồn tại những lực lượng tìm cách bôi nhọ Trung Quốc thông qua các sản phẩm văn hóa.
Thị trường Trung Quốc đầy tiềm năng nhưng nhiều rủi ro
Cách xử lý của cầu thủ Mbappe và hãng Sanrio phản ánh kịch bản quen thuộc đối với các cá nhân, thương hiệu nước ngoài khi vướng tranh cãi tại Trung Quốc: xin lỗi, rút lại nội dung gây phản ứng và chấm dứt những hoạt động liên quan để hạn chế thiệt hại.
Trước đó, Dolce & Gabbana, Versace, NBA, H&M, Nike và Bulgari đều từng đối mặt làn sóng phản đối tại Trung Quốc vì những vấn đề liên quan đến văn hóa, lịch sử hoặc chính trị. Một số vụ việc nhanh chóng lắng xuống, nhưng cũng có những trường hợp để lại hậu quả kéo dài nhiều năm.
Shaun Rein, nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành công ty Nghiên cứu thị trường Trung Quốc (China Market Research Group - CMR), nhận định người tiêu dùng Trung Quốc đặc biệt nhạy cảm với những phát ngôn hoặc hành động bị xem là xúc phạm đất nước và người dân.
Theo ông, các thương hiệu quốc tế ngày càng phải thận trọng, đồng thời tăng cường sử dụng chuyên gia am hiểu lịch sử và những vấn đề địa chính trị của Trung Quốc để tránh rủi ro.
Dù vậy, sức hấp dẫn của thị trường tỷ dân vẫn khiến nhiều doanh nghiệp khó có thể bỏ qua. Theo truyền thông nhà nước Trung Quốc, Sanrio Trung Quốc đạt doanh thu 117 triệu USD chỉ trong nửa đầu năm 2026. Với các vận động viên quốc tế, đây cũng là thị trường quảng cáo và tài trợ quan trọng.
Mark Dreyer, nhà phân tích thể thao và tác giả một cuốn sách về tham vọng thể thao của Trung Quốc, cho rằng các giải đấu phương Tây có thể âm thầm khuyến nghị vận động viên tránh những phát ngôn gây tranh cãi, đặc biệt khi các hợp đồng tài trợ trị giá hàng triệu USD bị đe dọa.
Trong khi đó, hậu quả từ những tranh cãi tương tự không phải lúc nào cũng dễ khắc phục. Dolce & Gabbana vẫn gặp khó khăn trong việc khôi phục hình ảnh tại Trung Quốc sau những quảng cáo gây tranh cãi. NBA cũng từng bị Trung Quốc cắt đứt quan hệ hợp tác sau khi một lãnh đạo Houston Rockets công khai ủng hộ phong trào biểu tình tại Hong Kong năm 2019.
Hiện chưa rõ hãng Sanrio và cầu thủ Mbappe sẽ mất bao lâu để lấy lại niềm tin của người tiêu dùng Trung Quốc. Zak Dychtwald, nhà sáng lập Bridgeworks Global, cho rằng thị trường này mang lại cơ hội tăng trưởng lớn nhưng cũng tiềm ẩn những rủi ro đáng kể.
"Khi mọi việc diễn ra suôn sẻ, tất cả đều hưởng lợi. Nhưng khi mắc sai lầm, hậu quả có thể đến rất nhanh và gây tổn thất đặc biệt lớn", ông nhận định với truyền thông Mỹ.
