Từ hoạt chất y tế đến chất cấm
Trong y học, Etomidate là thuốc gây mê đường tĩnh mạch, được sử dụng trong một số trường hợp khởi mê trước phẫu thuật hoặc cấp cứu. Việc sử dụng hoạt chất này phải tuân thủ chặt chẽ chỉ định của bác sĩ, với liều lượng và thời gian được kiểm soát nghiêm ngặt.
Tuy nhiên, khi bị đưa ra khỏi môi trường y tế và pha trộn vào dung dịch thuốc lá điện tử để sử dụng trái phép, Etomidate không còn là thuốc điều trị mà trở thành chất tác động trực tiếp lên hệ thần kinh trung ương, tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe người sử dụng.
Trước tình trạng các đối tượng lợi dụng hoạt chất này để sản xuất, mua bán và tổ chức sử dụng trái phép, từ ngày 19/1/2026, Chính phủ đã bổ sung Etomidate vào danh mục các chất ma túy. Điều này đồng nghĩa với việc mọi hành vi sản xuất, mua bán, vận chuyển, tàng trữ, tổ chức sử dụng hoặc sử dụng trái phép Etomidate đều bị xử lý theo quy định của pháp luật, tùy theo tính chất và mức độ vi phạm.
Dù vậy, trên thực tế vẫn còn nhiều người gọi các sản phẩm chứa Etomidate bằng những tên như "pod chill", "pod thư giãn", "pod ngủ ngon" hay "pod bay" mà chưa nhận thức được đây là chất ma túy đã bị pháp luật nghiêm cấm.
Theo các chuyên gia y tế, sau khi được hít vào cơ thể, Etomidate nhanh chóng hấp thu qua phổi, đi vào máu và tác động trực tiếp lên não bộ. Ban đầu, người sử dụng có thể xuất hiện cảm giác thư giãn, lâng lâng hoặc giảm lo âu. Tuy nhiên, những biểu hiện này chỉ diễn ra trong thời gian ngắn.
Sau đó, người sử dụng có thể gặp các triệu chứng như giảm khả năng nhận thức, phản xạ chậm, mất tập trung, nói khó, đi đứng loạng choạng, chóng mặt, lú lẫn hoặc mất định hướng về thời gian và không gian.
Ở những trường hợp nặng, Etomidate có thể gây co giật, suy giảm ý thức, ức chế hô hấp, tụt huyết áp, thậm chí đe dọa tính mạng; đặc biệt khi sử dụng đồng thời với rượu, bia hoặc các thuốc an thần.
Các chuyên gia cũng cảnh báo việc sử dụng Etomidate nhiều lần có thể ảnh hưởng đến chức năng tuyến thượng thận, làm tăng nguy cơ biến chứng trong các tình huống cấp cứu.
Điều đáng lo ngại là nhiều người sử dụng chỉ nhìn thấy một thiết bị thuốc lá điện tử nhỏ gọn, có hương thơm trái cây hoặc bạc hà cùng những lời quảng cáo hấp dẫn mà không nhận thức được nguy cơ sức khỏe và hậu quả pháp lý phía sau.
Cạm bẫy đối với giới trẻ
Trong quá trình đấu tranh với tội phạm ma túy, lực lượng Công an ghi nhận các đối tượng thường quảng cáo pod chứa Etomidate bằng những lời giới thiệu như "không lên test", "không ai phát hiện được" hoặc "không phải ma túy".
Những lời quảng cáo này đánh trúng tâm lý chủ quan của một bộ phận thanh thiếu niên, khiến nhiều người lầm tưởng nếu que thử ma túy nhanh cho kết quả âm tính thì đồng nghĩa với việc không sử dụng ma túy và không vi phạm pháp luật.
Theo các cơ quan chuyên môn, phần lớn bộ que thử ma túy nhanh hiện nay chỉ được thiết kế để phát hiện một số nhóm chất ma túy nhất định. Nếu hoạt chất cần kiểm tra không nằm trong phạm vi nhận diện của bộ xét nghiệm thì kết quả vẫn có thể hiển thị âm tính.
Kết quả âm tính vì vậy không đồng nghĩa trong cơ thể không có chất ma túy, cũng không có nghĩa chất đó hợp pháp hoặc không gây hại. Đây chính là khoảng trống mà các đối tượng mua bán ma túy lợi dụng để tạo tâm lý yên tâm giả tạo cho người sử dụng.
Tuy nhiên, lực lượng Công an và các cơ quan giám định hiện đã được trang bị đầy đủ phương tiện kỹ thuật để phát hiện Etomidate trong tang vật cũng như các mẫu sinh học phục vụ công tác điều tra.
Trong chuyên án do Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (PC04) Công an TP Hồ Chí Minh triệt phá, kết luận giám định xác định toàn bộ số đầu pod thu giữ đều chứa Etomidate - chất ma túy thuộc danh mục do Chính phủ quy định cấm. Đây là căn cứ quan trọng để xử lý các đối tượng liên quan theo quy định của pháp luật.
Qua nhiều vụ án, các điều tra viên nhận thấy các đối tượng phạm tội không chỉ bán một sản phẩm thuốc lá điện tử mà còn lợi dụng tâm lý tò mò, thích trải nghiệm và sự thiếu hiểu biết của người trẻ để lôi kéo họ sử dụng ma túy.
Điểm nguy hiểm của Etomidate không chỉ nằm ở tác động đối với sức khỏe mà còn ở phương thức ngụy trang. Không còn những gói bột trắng hay viên nén dễ nhận biết, chất ma túy này được cất giấu trong các thiết bị thuốc lá điện tử có hình thức giống hệt sản phẩm đang lưu hành trên thị trường. Chính sự ngụy trang này khiến việc nhận diện trở nên khó khăn hơn và làm gia tăng nguy cơ thanh thiếu niên vô tình tiếp cận với ma túy.
Khi Etomidate đã được đưa vào danh mục các chất ma túy, dù tồn tại dưới bất kỳ hình thức nào, bản chất pháp lý của hoạt chất này vẫn là ma túy. Một chiếc pod chứa Etomidate vì vậy không còn đơn thuần là thiết bị thuốc lá điện tử mà có thể trở thành tang vật trong một vụ án hình sự. Chỉ một lần sử dụng vì tò mò cũng có thể kéo theo những hệ lụy về sức khỏe và pháp lý lâu dài.
Bài cuối: Nâng cao nhận thức của cộng đồng
