Theo tờ China Daily (Trung Quốc), việc Cục Quản lý Sản phẩm Y tế Quốc gia công bố lệnh cấm toàn quốc sản xuất nhiệt kế thủy ngân từ ngày 1/1 đã lập tức châm ngòi cho làn sóng mua gom thiết bị này.
Lệnh cấm chỉ áp dụng đối với khâu sản xuất, không áp dụng với việc sở hữu hay buôn bán lượng hàng tồn kho hiện có. Quy định này phần nào làm dịu bớt lo ngại, nhưng đồng thời cũng tạo ra một giai đoạn lửng lơ.
Giá bán nhiệt kế thủy ngân tại một số thành phố ở Trung Quốc còn tăng vọt chỉ sau một đêm. Tại Vũ Hán, tỉnh Hồ Bắc, giá một chiếc nhiệt kế gần đây đã tăng từ 5 nhân dân tệ (18.600 đồng) lên khoảng 30 nhân dân tệ (112.177 đồng).
Cơn sốt này cho thấy nhiều gia đình vẫn đặt niềm tin lớn vào loại thiết bị rẻ tiền, đo chính xác, dù tiềm ẩn không ít rủi ro cho sức khỏe và môi trường. Một người đàn ông tên Wang Hong chia sẻ với China Daily: “Dù có đắt đến đâu tôi cũng phải mua vài chiếc”. Đây cũng là tâm lý của những người xếp hàng dài trước các hiệu thuốc trong khu dân cư.
Một chủ hiệu thuôc xác nhận ông đã bắt đầu hạn chế số lượng bán ra khi nguồn cung ngày càng khan hiếm. “Mỗi khách chỉ được mua hai chiếc, nhưng ngay cả mức này cũng khó duy trì lâu. Quá nhiều người đang tích trữ, nên hàng sẽ hết rất nhanh”, ông nói.
Nhiệt kế thủy ngân đã được nhiều gia đình sử dụng suốt hàng chục năm qua, và không ít khách hàng cảm thấy bất an khi phải chuyển sang loại khác. Nhiều người biết tin về lệnh cấm sản xuất nhiệt kế thủy ngân trên mạng xã hội và vội vàng mua chúng bởi họ tin rằng đây là công cụ đáng tin cậy cho người thân bị bệnh. Trên kênh thương mại điện tử, câu chuyện cũng tương tự.
Trung Quốc quyết định loại bỏ dần nhiệt kế thủy ngân do cam kết quốc tế của nước này. Trung Quốc đã ký kết Công ước Minamata về thủy ngân, một hiệp ước toàn cầu được thông qua năm 2013 nhằm giảm việc sử dụng kim loại độc hại này. Hiệp ước kêu gọi hành động trước năm 2020, nhưng Trung Quốc đã đặt thời hạn năm 2026 nhằm tạo ra giai đoạn chuyển tiếp cho các nhà sản xuất.
Ông Su Jing, chuyên gia về sức khỏe cộng đồng tại Đại học Thanh Hoa, cho biết: “Đây là biện pháp không thể tránh khỏi”.
Mối nguy hiểm liên quan đến thủy ngân đã được ghi nhận rõ ràng. Khi nhiệt kế bị vỡ, thủy ngân bay hơi vô hình, không mùi. Hít phải nó có thể gây hại cho hệ thần kinh và thận. Ngay cả một lượng nhỏ cũng có thể làm tăng nồng độ trong căn phòng thông thường lên cao hơn nhiều so với giới hạn khuyến cáo, và thủy ngân có thể tồn tại lâu trong môi trường và di chuyển qua chuỗi thức ăn.
Theo ông Su Jing, giáo dục cộng đồng hiện là ưu tiên hàng đầu. Việc xử lý đúng cách nhiệt kế thủy ngân bị vỡ đòi hỏi phải thông gió cẩn thận, sử dụng găng tay và niêm phong để loại bỏ như chất thải nguy hại.
Trong khi đó, các bệnh viện đã đi trước một bước. Nhiều cơ sở y tế đã bắt đầu thay thế nhiệt kế thủy ngân bằng thiết bị kỹ thuật số và hồng ngoại từ nhiều năm trước, nhờ những lợi ích như tự động hóa lưu trữ dữ liệu và giảm nguy cơ lây nhiễm chéo.
Các nhà sản xuất cũng đã chủ động thích ứng với thay đổi. Công ty Yuyue Medical Equipment and Supply, từng là doanh nghiệp thống lĩnh thị trường nhiệt kế thủy ngân, cho biết các sản phẩm này hiện chỉ còn chiếm tỷ trọng rất nhỏ trong hoạt động kinh doanh. Công ty đang chuyển hướng sang các thiết bị điện tử.
Những lựa chọn thay thế hiện nay bao gồm nhiệt kế điện tử thông thường, cùng các thiết bị đo tai và trán sử dụng công nghệ hồng ngoại.Theo các chuyên gia, các sản phẩm này dựa vào hệ thống cảm biến và hiệu chuẩn để đảm bảo độ chính xác.
Dẫu vậy, với không ít người mua, niềm tin được tích lũy qua nhiều thế hệ đối với nhiệt kế thủy ngân vẫn chưa dễ dàng bị thay thế trong một sớm một chiều.
