Sáng 26/8, Thành ủy TP Hồ Chí Minh tổ chức hội nghị quán triệt và triển khai thi hành Luật Phát triển đô thị. Hội nghị diễn ra trực tiếp kết hợp trực tuyến, kết nối từ điểm cầu chính của thành phố đến các đảng ủy cấp trên cơ sở trực thuộc Thành ủy cùng 168 xã, phường, đặc khu.
Chủ trì hội nghị có Bí thư Thành ủy TP Hồ Chí Minh Trần Lưu Quang; Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Lê Quốc Phong; Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được; Chủ tịch HĐND TP Hồ Chí Minh Võ Văn Minh; Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Hồ Chí Minh Nguyễn Phước Lộc cùng các Phó Bí thư Thành ủy Đặng Minh Thông và Văn Thị Bạch Tuyết.
Quán triệt những nội dung cốt lõi của luật, ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh cho biết, đây là đạo luật được xây dựng nhằm kiến tạo khung thể chế mới cho các đô thị đặc biệt trong bối cảnh đất nước hướng đến mục tiêu tăng trưởng hai con số. TP Hồ Chí Minh là một trong những địa phương được trao nhiều cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ điểm nghẽn và huy động nguồn lực phát triển.
Luật Phát triển đô thị gồm 5 chương, 66 điều với 7 nhóm chính sách đặc thù, vượt trội. Điểm đáng chú ý là mức độ phân cấp, phân quyền mạnh hơn, gắn quyền chủ động của thành phố với trách nhiệm giải trình, công khai, minh bạch và cơ chế kiểm tra, giám sát.
Theo đó, Luật mở rộng không gian để TP Hồ Chí Minh chủ động trong tổ chức bộ máy, quy hoạch đô thị, phát triển hạ tầng, huy động nguồn lực tài chính, thu hút đầu tư và thử nghiệm các mô hình kinh tế mới. Thành phố có thể thực hiện một quy hoạch tổng thể, khai thác đồng bộ không gian ngầm, mặt đất và trên cao; phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng; thí điểm một số chính sách khác quy định hiện hành trong phạm vi và thời hạn được cho phép.
Các cơ chế về khu thương mại tự do, phát hành trái phiếu chính quyền địa phương và trái phiếu công trình, phát triển đô thị khoa học – công nghệ, thử nghiệm có kiểm soát đối với trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn cũng được kỳ vọng tạo thêm dư địa tăng trưởng. Luật có hiệu lực từ ngày 1/10/2026, đặt ra yêu cầu thành phố phải khẩn trương hoàn thiện hệ thống văn bản triển khai.
Ông Trần Lưu Quang, Bí thư Thành ủy TP Hồ Chí Minh cho biết, luật tạo ra sự thay đổi lớn về vị thế và phương thức phát triển của thành phố. TP Hồ Chí Minh không còn chỉ là địa phương thụ hưởng cơ chế đặc thù mà phải trở thành chủ thể chủ động thiết kế chính sách, tổ chức thực hiện và chịu trách nhiệm về kết quả.
Theo Bí thư Thành ủy, có ba yêu cầu quan trọng trong quá trình triển khai luật. Trước hết là thực hiện phân cấp, phân quyền thực chất, đi kèm cơ chế kiểm soát quyền lực và trách nhiệm của người được giao quyền. Thứ hai là tận dụng không gian thí điểm chính sách, mô hình kinh tế mới để giải quyết những vấn đề đặc thù của đô thị. Yêu cầu thứ ba, cũng là yếu tố quyết định, là tốc độ tổ chức thực hiện.
Ngoài ra, từng cơ quan, đơn vị và cán bộ phải trả lời rõ ba câu hỏi: Luật đã trao cho mình thẩm quyền gì; từ thẩm quyền đó sẽ tạo ra chính sách, dự án hoặc sản phẩm cụ thể nào; nếu không thực hiện hoặc thực hiện không hiệu quả thì cá nhân, đơn vị nào phải chịu trách nhiệm.
Theo kế hoạch, Thành phố phải khẩn trương rà soát, xử lý khoảng 240 nội dung và chuẩn bị 105 văn bản, gồm 73 nghị quyết của HĐND thành phố và 32 quyết định của UBND thành phố. Mục tiêu là bảo đảm các điều kiện cần thiết để triển khai ngay khi luật có hiệu lực vào ngày 1/10, qua đó tạo đóng góp cụ thể cho tăng trưởng trong những tháng cuối năm.
Bí thư Thành ủy Trần Lưu Quang cũng yêu cầu các sở, ngành không chờ đợi, đùn đẩy hoặc viện lý do quy định chưa rõ. Tư duy quản lý phải chuyển từ xin cơ chế, đề xuất giải pháp cho từng trường hợp sang chủ động thiết kế chính sách trong phạm vi thẩm quyền đã được luật trao.
Đối với 168 xã, phường, đặc khu, mỗi địa phương cần rà soát nhiệm vụ, xây dựng kế hoạch và sử dụng hiệu quả quyền hạn được phân cấp để giải quyết vướng mắc, kiến tạo phát triển. Quá trình triển khai phải đồng thời phòng ngừa hai nguy cơ. Một là chậm trễ, có quyền nhưng không sử dụng, khiến cơ hội phát triển bị bỏ lỡ. Hai là lạm quyền, thiếu kiểm soát hoặc lợi dụng cơ chế đặc thù để phục vụ lợi ích riêng. Ngoài ra, Thành phố sẽ đẩy mạnh hậu kiểm, công khai kết quả thực hiện và tổ chức các đoàn kiểm tra trực tiếp tại cơ quan, đơn vị, địa phương.
"Hiệu quả thực thi luật sẽ được đánh giá bằng sản phẩm cụ thể, ý kiến của cơ quan quản lý và đặc biệt là cảm nhận của người dân, doanh nghiệp. Kết quả phải được lượng hóa bằng số văn bản hoàn thành đúng hạn, số ngày giải quyết thủ tục được rút ngắn, số dự án được tháo gỡ hoặc khởi động trở lại, thay vì những báo cáo chung chung về tinh thần nỗ lực", ông Trần Lưu Quang cho biết thêm.
Mặt khác, Thành phố cũng sẽ ghi nhận, tạo cơ hội cho cán bộ có sản phẩm rõ ràng; đồng thời bảo vệ người dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung nếu phát sinh sai sót trong quá trình đổi mới, sáng tạo. Ngược lại, cán bộ né tránh, không dám sử dụng thẩm quyền hoặc không tạo ra kết quả sẽ phải được xem xét, đánh giá lại. Tinh thần này cũng được thể hiện trong Chỉ thị 22-CT/TU của Ban Thường vụ Thành ủy, yêu cầu triển khai luật theo nguyên tắc rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền và rõ kết quả.
Theo các đại biểu tham gia hội nghị, Luật Phát triển đô thị mở ra cơ hội thể chế lớn nhưng thành công của TP Hồ Chí Minh sẽ không được đo bằng số lượng quyền hạn được trao. Thước đo quan trọng nhất là khả năng biến những quyền hạn ấy thành dự án, nguồn lực, việc làm và những thay đổi mà người dân, doanh nghiệp có thể trực tiếp cảm nhận được.
