Những ngày giáp Tết Nguyên đán, khi sắc Xuân bắt đầu lan tỏa trên vùng đất di sản Hội An, làng gốm cổ Thanh Hà lại “đỏ lửa” bước vào mùa bận rộn nhất trong năm. Tiếng bàn xoay đều đặn, nhịp tay thoăn thoắt của người thợ hòa cùng hơi ấm từ những lò nung đỏ lửa đã tạo nên không khí lao động khẩn trương, tất bật nhưng đầy hứng khởi. Năm nay, nhịp sống làng nghề càng thêm sôi động khi các nghệ nhân dồn tâm sức tạo tác hình tượng linh vật Ngựa, biểu trưng cho sức bền, ý chí vươn lên và khát vọng bứt phá trong năm mới.
Tại xưởng gốm Sơn Thúy (làng Thanh Hà, phường Hội An Tây), nghệ nhân Nguyễn Viết Lâm cùng gia đình đã tạo hình hàng trăm tượng ngựa với đủ kích cỡ, dáng thế được xếp ngay ngắn trên sân gạch chờ hong khô. Dưới nắng nhẹ cuối năm, những chú ngựa gốm hiện lên sinh động, từ dáng “phi nước đại” đầy mạnh mẽ đến hình tượng ngựa tài lộc mang nét hiền hòa, gần gũi. Mỗi sản phẩm như kể một câu chuyện riêng, được gửi gắm qua từng đường nét tạo hình.
Vừa tỉ mỉ tạo hình cho ngựa, nghệ nhân Nguyễn Viết Lâm cho biết thêm, làm linh vật mỗi năm đều có yêu cầu khác nhau, nhưng con ngựa là hình tượng đặc biệt khó. Ngựa phải có “thần”, phải toát lên sự tinh anh, khỏe khoắn nhưng vẫn giữ được nét mộc mạc, chân phương của gốm đỏ Thanh Hà. Do làm hoàn toàn bằng thủ công, không dùng khuôn đúc công nghiệp, nên mỗi con ngựa ở đây đều là bản “độc nhất”, có một vẻ mặt riêng, không con nào giống con nào.
Để hoàn thiện một sản phẩm gốm linh vật, các nghệ nhân từ làng gốm Thanh Hà phải lấy đất sét từ vùng hạ lưu sông Thu Bồn. Đất được lọc kỹ, nhào trộn nhiều lần cho dẻo mịn, sau đó mới tạo hình, phơi khô tự nhiên và nung liên tục trong lò củi khoảng 24 giờ. Khi ra lò, màu đỏ cam tự nhiên của đất nung không chỉ tạo nên vẻ đẹp mộc mạc mà còn trở thành “dấu hiệu nhận diện” của gốm Thanh Hà suốt hơn 500 năm qua.
Không chỉ giữ gìn lối tạo tác truyền thống, năm nay các cơ sở sản xuất trong làng nghề còn linh hoạt đưa thêm yếu tố phong thủy vào sản phẩm. Những mẫu như “Mã đáo thành công”, ngựa chở thỏi vàng hay bình gốm tạo hình ngựa được nhiều khách hàng lựa chọn với mong muốn mang lại tài lộc, hanh thông trong năm mới. Nhờ đó, lượng đơn đặt hàng từ Đà Nẵng, Tam Kỳ và một số địa phương lân cận tăng rõ rệt, giúp sản lượng linh vật Ngựa của làng nghề dự kiến tăng khoảng 20-30% so với năm trước.
Là nghệ nhân trẻ tại làng gốm Thanh Hà, anh Lê Văn Nhật chia sẻ, rằng việc làm linh vật dịp Tết không đơn thuần là câu chuyện mưu sinh. Mỗi con ngựa làm ra không chỉ để bán mà còn là cách người dân nơi đây “giữ lửa” cho làng nghề. Khi thấy sản phẩm gốm Thanh Hà theo chân người dân đi khắp nơi đón Tết, ai cũng cảm thấy tự hào.
Không khí rộn ràng ấy cũng thu hút đông đảo du khách tìm về làng gốm những ngày cận Tết. Anh Trần Minh Hoàng, một du khách đến từ Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Tôi chọn Thanh Hà làm điểm dừng chân vì muốn tận mắt chứng kiến không khí làng nghề truyền thống. Cảm giác rất thú vị khi mỗi sản phẩm ở đây đều được làm thủ công. Cầm một chú ngựa gốm trên tay, cảm giác như mang về nhà cả “hơi thở Tết” của đất Quảng.
Bên quầy trưng bày sản phẩm, chị Lê Thị Mai, người mua hàng đến từ Đà Nẵng chia sẻ, chị đã đặt mua vài tượng ngựa gốm để trang trí, làm quà biếu bởi vì màu gốm đỏ tự nhiên và sự mộc mạc của sản phẩm. Nhất là linh vật ngựa rất có “hồn”, không bị công nghiệp hóa. Đặt trong nhà ngày Tết vừa đẹp, vừa có ý nghĩa.
Song song với hoạt động sản xuất, làng gốm Thanh Hà còn trở thành điểm đến trải nghiệm văn hóa hấp dẫn. Du khách không chỉ tham quan, mua sắm mà còn được trực tiếp nhào nặn đất, tạo hình những chú ngựa nhỏ xinh dưới sự hướng dẫn của nghệ nhân. Tiếng cười nói của du khách hòa cùng nhịp vỗ đất, tiếng bàn xoay đều đặn đã tạo nên bức tranh sinh động về một làng nghề truyền thống đang “sống khỏe” giữa đời sống hiện đại.
Sự sôi nổi của mùa làm linh vật Ngựa không chỉ mang lại không khí Tết sớm cho Thanh Hà mà còn góp phần khẳng định sức sống bền bỉ của làng nghề hơn 500 năm tuổi. Giữa nhịp chảy của thời gian, những người thợ gốm nơi đây vẫn miệt mài gìn giữ tinh hoa cha ông, để mỗi mùa xuân về, gốm cổ Thanh Hà lại tiếp tục hiện diện trong đời sống đương đại bằng những sản phẩm vừa mộc mạc, vừa giàu giá trị văn hóa.
