Bước tiến từ bàn đàm phán Doha
Ngày 2/2 vừa qua, chính quyền CHDC Congo và nhóm vũ trang M23 (Phong trào ngày 23/3) đã ký kết một văn bản quan trọng tại Doha, Qatar. Văn bản này xác định các điều khoản tham chiếu cho cơ chế giám sát và xác minh ngừng bắn thuộc Khuôn khổ thỏa thuận Doha vốn được ký kết từ tháng 11/2025. Qatar đóng vai trò là bên trung gian điều phối các cuộc thảo luận giữa chính phủ và nhóm M23, tổ chức hiện đang kiểm soát nhiều khu vực rộng lớn tại hai tỉnh Bắc Kivu và Nam Kivu.
Phát ngôn viên của Phái bộ Gìn giữ hòa bình LHQ tại CHDC Congo (MONUSCO), bà Ndeye Khady Lo đánh giá đây là một "tín hiệu tích cực" giúp cấu trúc ngừng bắn trở nên cụ thể và khả thi hơn trong vận hành.
Sự hỗ trợ từ lực lượng gìn giữ hòa bình
Trước bối cảnh bạo lực leo thang, Hội đồng Bảo an LHQ vào ngày 19/12/2025 đã nhất trí gia hạn sứ mệnh của MONUSCO thêm một năm. Để hỗ trợ cơ chế giám sát mới, một đội ngũ binh lính gìn giữ hòa bình sẽ được triển khai đến thị trấn Uvira thuộc tỉnh Nam Kivu.
Tuy nhiên, MONUSCO nhấn mạnh rằng việc triển khai này có vai trò hạn chế và được xác định nghiêm ngặt trong phạm vi tiến trình ngừng bắn. Đây không phải là sự quay trở lại vĩnh viễn của phái bộ tại tỉnh Nam Kivu, nơi lực lượng này đã rút đi vào tháng 6/2024. Bà Vivian van de Perre, quyền lãnh đạo MONUSCO, khẳng định phái bộ sẵn sàng hỗ trợ kỹ thuật và hậu cần trong giới hạn thẩm quyền và tôn trọng chủ quyền của CHDC Congo.
Thực trạng bất ổn và thách thức khu vực
Dù có những động lực ngoại giao, tình hình an ninh tại CHDC Congo vẫn được đánh giá là cực kỳ biến động và đang tiếp tục xấu đi. Nhóm M23 đã thực hiện các cuộc tấn công thần tốc, chiếm giữ Goma vào tháng 1/2025 và sau đó là Bukavu, thủ phủ tỉnh Nam Kivu. Tại những vùng kiểm soát, nhóm này thậm chí đã thiết lập các bộ máy hành chính song song.
Cuộc xung đột kéo dài đã gây ra những hậu quả thảm khốc cho dân thường, làm tê liệt các dịch vụ y tế và gây ra tình trạng di cư hàng loạt. Tổng thư ký LHQ cũng đã bày tỏ sự lo ngại sâu sắc về các cuộc tấn công của M23 và cái giá quá đắt mà người dân đang phải gánh chịu. Dù các bên đã ngồi vào bàn đàm phán, con đường đi đến một nền hòa bình bền vững tại miền Đông CHDC Congo vẫn còn nhiều gian nan khi tiếng súng chưa thực sự chấm dứt.
