Phát biểu khai mạc, Chủ tịch UBND xã Ba Bể Nguyễn Đức Dũng cho biết, Lễ hội Lồng tồng Ba Bể đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là “Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia” năm 2014. Lễ hội được tổ chức hằng năm và đã trở thành nhu cầu không thể thiếu trong đời sống, nhằm thỏa mãn khát vọng trở về cội nguồn, sinh hoạt tín ngưỡng, cân bằng đời sống tâm linh và hưởng thụ sáng tạo văn hóa của nhân dân. Mục đích của lễ hội là cầu may, cầu mưa, cầu cho sự cân bằng âm dương, cho loài vật sinh sôi nảy nở, thể hiện khát vọng vươn tới ấm no, hạnh phúc của mỗi người. Thông qua lễ hội nhằm từng bước đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa tinh thần của nhân dân, khơi dậy niềm tự hào về truyền thống dân tộc, tạo điều kiện để các hoạt động văn hóa, văn nghệ, trò chơi dân gian dân tộc phát triển. Đây là cơ hội để quảng bá du lịch Ba Bể, đưa dụ lịch địa phương ngày càng phát triển, trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Tại lễ hội, du khách được chứng kiến lễ rước cỗ, dâng cỗ của các thôn trên địa bàn xã. Nghi lễ quan trọng mang đậm nét truyền thống, vừa có tính hiện đại vừa tái hiện lại nét đẹp văn hóa của cư dân vùng hồ Ba Bể trong Lễ hội Lồng tồng đó là “Rước mâm lễ Cầu an” biểu dương sức mạnh cộng đồng làng xã, sự gắn kết tình cảm, ước muốn cầu mùa của người dân.
Mâm cỗ được chuẩn bị giản dị nhưng được sắp đặt khéo léo, trang trọng, đẹp mắt với các sản phẩm văn hóa ẩm thực như: Xôi ngũ sắc, gà luộc, rượu nếp, các loại bánh trái tượng trưng cho trời đất, cỏ cây, hoa lá… thể hiện tâm linh thành kính của người dâng lễ hướng về cội nguồn, cầu trời, khấn phật cho năm mới mưa thuận, gió hòa, mùa màng tươi tốt; cầu cho quê hương bình an.
Ở phần hội, nhân dân và du khách thập phương được vui chơi, trải nghiệm nhiều hoạt động văn hóa dân gian, thể thao đặc sắc như: hội thi khâu còn, làm bánh dày, cắm trại Xuân, trình diễn dân ca - dân vũ, tái hiện nghi lễ cầu mùa, giao lưu văn hóa các dân tộc Tày, Nùng, Mông, Dao, biểu diễn nghệ thuật; các không gian trải nghiệm “Tết xưa”, “Chợ phiên vùng cao”, trang phục truyền thống cùng nhiều trò chơi dân gian, thi đấu thể thao như: bóng chuyền, kéo co, đẩy gậy, chọi bò, đua thuyền, bắn pháo hoa. Ban tổ chức cũng trưng bày gian hàng OCOP, sản phẩm địa phương, quà tặng du lịch, khu chuyển đổi số và tư vấn việc làm… tạo không khí vui tươi, đậm đà bản sắc truyền thống trong những ngày đầu Xuân mới.
Tại lễ hội, nhân dân và du khách còn được trải nghiệm không gian Hội báo Xuân Bính Ngọ 2026. Đây là điểm nhấn mới trong chuỗi các hoạt động của lễ hội do Hội Nhà bảo tỉnh Thái Nguyên tổ chức, trưng bày, giới thiệu hàng trăm ấn phẩm báo Tết đặc sắc của các cơ quan báo chí Trung ương, báo Đảng các tỉnh, thành phố, các tạp chí chuyên ngành và ấn phẩm báo chí của Thái Nguyên. Mỗi ấn phẩm được lựa chọn, sắp đặt công phu, giống như một bức tranh “báo chí toàn cảnh” sinh động phản ánh toàn diện đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội của đất nước và của tỉnh trong năm qua; đồng thời góp phần lan tỏa văn hóa đọc, đưa báo chí đến gần hơn với đời sống cộng đồng trong những ngày đầu năm mới.
