Sự kiện diễn ra trong khuôn khổ Đề án “Phát triển bền vững một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030”, với sự hỗ trợ từ Chương trình Scaling for Impact (S4I) của Tổ chức CGIAR.
Tại Cà Mau, lúa - tôm là hệ thống canh tác đặc thù, trong đó việc quản lý dinh dưỡng gắn liền liền với điều kiện thổ dưỡng, nguồn nước, mùa vụ và sinh kế hộ gia đình. Do đó, để Quản lý dinh dưỡng chính xác (Precision Nutrient Management - PNM) được áp dụng hiệu quả trên đồng ruộng, chương trình không chỉ tập trung vào khuyến cáo “bón gì, bón bao nhiêu và khi nào”, mà còn phân tích rõ ai là người trực tiếp thực hiện, ai ra quyết định, nhu cầu thực tế và các yếu tố thúc đẩy hoặc cản trở việc áp dụng.
Theo cách tiếp cận lấy nông dân làm trung tâm và bao trùm giới, các nhóm nông dân (nam, nữ thuộc dân tộc Kinh và dân tộc Khmer) được chia thành bốn nhóm thảo luận riêng biệt trước khi trao đổi chung. Phương pháp này tạo không gian cởi mở cho những nhóm ít có cơ hội phát biểu, đặc biệt là phụ nữ Khmer được bày tỏ quan điểm, chia sẻ kinh nghiệm và nêu rõ các rào cản trong tiếp cận kỹ thuật, nguồn lực sản xuất.
Qua đánh giá từng công đoạn sản xuất, chương trình khẳng định việc áp dụng khuyến cáo PNM không chỉ phụ thuộc vào người trực tiếp bón phân. Kiến thức, lao động, nguồn lực tài chính và quyền quyết định thường được chia sẻ giữa các thành viên trong gia đình. Vì vậy, thông tin kỹ thuật cần được chuyển giao đến đúng những người giữ vai trò quyết định và thực thi.
Bà Đinh Thị Kim Dung, Chánh Văn phòng IRRI Việt Nam, nhấn mạnh: “Trong Đề án 1 triệu ha, thách thức lớn là đưa giải pháp kỹ thuật áp dụng rộng rãi vào các điều kiện sản xuất khác nhau. Khuyến nông cần chuyển từ truyền đạt một chiều sang cùng nông dân xác định nhu cầu, thử nghiệm và phản hồi, giúp Quản lý dinh dưỡng chính xác trở thành thực hành thường xuyên trên đồng ruộng”.
Đồng quan điểm, Tiến sĩ Nozomi Kawarazuka, Chuyên gia CGIAR-CIP, cho biết trên thực tế, các quyết định của hộ gia đình về quản lý dinh dưỡng chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố, bao gồm nhận thức của nông dân, vai trò giới, niềm tin và tập quán văn hóa. Việc hiểu rõ những khác biệt này giúp chúng ta xác định không chỉ nên đưa ra khuyến nghị gì, mà còn cần cung cấp thông tin và tạo động lực gì, cho những đối tượng nào, cũng như cách tốt nhất để tiếp cận họ.
Đại diện các nông dân phát biểu ý kiến tại buổi tập huấn.
Ông Võ Đức Toàn, Giám đốc Hợp tác xã Hòa Phát và bà Lê Thị Bích Ngân, Trưởng ấp Tà Ben (thành viên Hợp tác xã 14/10) đều nhận định, việc tạo điều kiện cho phụ nữ, nhất là phụ nữ dân tộc Khmer tham gia tập huấn giúp họ nắm bắt kỹ thuật, tự tin bàn bạc và cùng gia đình đưa ra các quyết định đầu tư sản xuất hợp lý, giảm thiểu rủi ro kinh tế.
Đại diện cơ quan chuyên môn địa phương, bà Lê Kiều Hiếu (Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Cà Mau) cho biết, việc lắng nghe phụ nữ, nông dân Khmer và các hộ có điều kiện sản xuất khác nhau giúp cơ quan chuyên môn địa phương hiểu rõ hơn nhu cầu và những rào cản trong tiếp cận kỹ thuật. Đây là cơ sở để tổ chức khuyến nông và hỗ trợ PNM sát thực tế hơn, để khuyến cáo kỹ thuật có thể đến đúng nhóm nông dân và được áp dụng hiệu quả.
Bà Nguyễn Thị Kiều, Trưởng ban Công tác xã hội và Nữ nông nghiệp xanh, Hiệp hội Ngành hàng lúa gạo Việt Nam (VIETRISA) nhấn mạnh, trong Đề án 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp, phát huy vai trò của phụ nữ không chỉ ở cấp hộ mà còn trong hợp tác xã và chuỗi giá trị lúa gạo sẽ góp phần thúc đẩy việc áp dụng các thực hành xanh, tăng tính gắn kết trong sản xuất và hướng tới một quá trình chuyển đổi công bằng, hiệu quả và bền vững hơn”.
Các ý kiến ghi nhận tại chương trình sẽ được IRRI, CIP và các đối tác tổng hợp để hoàn thiện nội dung kỹ thuật, phương thức truyền thông và mô hình hỗ trợ PNM, phục vụ quá trình nhân rộng Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao trong thời gian tới.
