Lão nông Khmer với 'nhà máy nông nghiệp' thu nhỏ

Không chỉ sắm máy cày, máy gặt, máy cuộn rơm, ông còn tậu cả máy bay không người lái (drone) để làm nông, thu về lợi nhuận 800 triệu đồng mỗi năm và tạo việc làm cho hàng chục lao động địa phương.

Giải phóng sức người bằng công nghệ

Hồi tưởng về những ngày đầu làm nông từ năm 1986, ông Lâm Se kể về khoảng thời gian cơ cực khi mọi công đoạn đều phải làm thủ công. Phương thức canh tác "đẫm mồ hôi" này dần rơi vào bế tắc khi tình trạng thiếu hụt lao động nông thôn ngày càng trầm trọng. Thanh niên trai tráng trong làng rủ nhau bỏ quê đi làm xí nghiệp, thợ hồ, khiến những người bám trụ lại ruộng đồng như ông đối mặt với bài toán nan giải về nhân công, buộc phải tìm hướng đi mới.

Để giải quyết bài toán thiếu người làm, ông Se quyết định "cơ giới hóa". Ông cho biết, nhờ chính sách hỗ trợ vay 100% vốn của Nhà nước với ưu đãi miễn lãi suất hai năm đầu, ông đã trang bị ngay máy cày và máy cắt.

Dàn cơ giới này giúp ông trút bỏ hoàn toàn nỗi lo thiếu thợ gặt chạy mưa bão, đưa công việc đồng áng về việc điều phối máy móc. Nhờ đó, năng suất tăng vọt, chi phí nhân công giảm mạnh, giúp gia đình gia tăng lợi nhuận và có cuộc sống sung túc hơn.

Đến năm 2023, nhận thấy việc phun thuốc trừ sâu bằng tay vừa độc hại vừa tốn thời gian, người nông dân tiếp tục tự bỏ tiền túi đầu tư drone nông nghiệp. Nhớ lại những ngày oằn mình cõng bình xịt thuốc, ông Se bộc bạch: "Hồi đó cực lắm, một ngày cõng cái bình nặng lội bùn xịt được vài công đất là rã rời tay chân. Thuốc men bay mịt mù, hít vô độc hại vô cùng, chiều về là lừ đừ, ăn cơm không nổi".

Nỗi ám ảnh đó giờ đã lùi xa. Tiếng cánh quạt xé gió ràn rạt trên không, bên dưới là lão nông da sạm nắng cùng người con trai đang thao tác nhẹ nhàng qua màn hình điện tử. Giờ đây, quá trình làm việc hằng ngày trở nên thảnh thơi hơn bao giờ hết.

Chỉ mất chưa tới 1 tiếng đồng hồ, chiếc máy bay đã phun thuốc xong diện tích mà trước đây phải mất cả ngày trời hì hục. Ngoài ra, tận dụng những lúc nông nhàn hoặc máy trống lịch, cơ sở của ông còn mở thêm dịch vụ phun thuốc thuê cho các hộ xung quanh, vừa giúp xóm làng tiếp cận công nghệ mới, vừa mang lại thêm một khoản thu nhập cho gia đình.

Bên cạnh sự nhạy bén công nghệ, ông Lâm Se còn mang tư duy làm kinh tế của "nhà nông thời đại mới". Để tránh canh tác manh mún, ông vận động bà con liên kết, mở rộng vùng trồng chung từ 9,5 hecta lên tới 30 hecta. Quản lý sinh kế của nhiều hộ dân, ông tâm niệm: “Phải biết thị trường đang cần gì thì mình trồng nấy, chứ không gieo xuống thứ mình quen tay”.

Nhờ sự linh hoạt đó, khi nhận thấy lúa ST tím có dấu hiệu sụt giá sau 2 vụ, ông quyết định chuyển toàn bộ 30 hecta sang lúa Nhật trong vụ Đông Xuân này. Bước đi này không chỉ đảm bảo năng suất cao (10 tấn/hecta), ít sâu bệnh mà còn đi kèm hợp đồng bao tiêu đầu ra ổn định, giúp nông dân phum sóc trút bỏ hoàn toàn nỗi lo “được mùa, mất giá”.

Không chỉ làm giàu từ ngọn lúa, ông Se còn tiên phong ứng dụng "kinh tế tuần hoàn" để thu tiền từ gốc rạ. Thay vì thói quen đốt đồng gây ô nhiễm và chai cứng đất, từ năm 2020, ông đầu tư máy cuộn rơm. "Đốt rơm đi thì uổng quá, mình cuộn lại bán vừa sạch đồng cho vụ mới, vừa có thêm thu nhập", lão nông chia sẻ.

Nghĩ là làm, ông tiến hành thu mua rơm của bà con khắp vùng. Với 7 chiếc máy hoạt động hết công suất, vào cao điểm, cơ sở của ông xuất bán 2.000 - 3.000 cuộn rơm mỗi ngày, đạt hàng chục nghìn cuộn mỗi năm. Sự nhạy bén biến "phụ phẩm" thành "thương phẩm" này đã mang lại cho ông nguồn thu lớn, bởi rơm cuộn luôn được thị trường liên tục "săn đón" để nuôi bò và trồng nấm.

Xây dựng kinh tế hiệu quả, làm điểm tựa vững chắc cho phum sóc

Những bước đi mạnh dạn của lão nông Lâm Se không chỉ mang lại giá trị cho gia đình mà còn bắt nhịp với bức tranh toàn cảnh của địa phương. Thời gian qua, nông nghiệp tại phường Sóc Trăng (thành phố Cần Thơ) đang chuyển dịch mạnh mẽ sang nông nghiệp đô thị, ứng dụng công nghệ cao.

Trong khi nhiều hộ nông dân linh hoạt chuyển đổi đất lúa kém hiệu quả sang trồng rau thủy canh hoặc cây kiểng, hoa màu thì ông Lâm Se lại chứng minh rằng cây lúa truyền thống vẫn có thể làm giàu nếu biết kết hợp công nghệ. Mô hình liên kết và sản xuất tuần hoàn của ông cũng hoàn toàn phù hợp với định hướng phát triển nông nghiệp mà phường đang hướng tới.

Việc mở rộng quy mô từ trồng lúa đến làm dịch vụ nông nghiệp của ông Lâm Se đã tạo ra tác động xã hội rất lớn tại địa phương. Hiện tại, cơ sở của ông đang tạo việc làm thường xuyên cho hơn 25 lao động, từ tài xế lái máy cày, máy cắt đến nhân công bốc vác rơm. Thu nhập của người lao động dao động từ 500.000 đến 800.000 đồng/ngày, giúp nhiều gia đình, thanh niên ổn định cuộc sống mà không phải ly hương.

Không chỉ làm kinh tế giỏi, lão nông Lâm Se còn là điểm tựa an sinh xã hội vững chắc tại địa phương. Hàng năm, ông đều đặn trích thu nhập cá nhân để tặng quà, hỗ trợ tiền mặt cho hàng trăm hộ yếu thế cũng như hỗ trợ chi phí mai táng cho những hoàn cảnh khốn khó trong phum sóc chẳng may qua đời. Năm 2024, ông đã ủng hộ 4 tấn gạo cứu trợ đồng bào miền Bắc chịu ảnh hưởng của bão số 3, được Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Sóc Trăng tặng Bằng khen.

Tư duy kinh tế nhạy bén cùng tấm lòng hào hiệp của lão nông Khmer đã được ghi nhận bằng nhiều phần thưởng cao quý. Tiêu biểu là danh hiệu Nông dân thi đua sản xuất, kinh doanh giỏi cấp tỉnh (2014-2016), cấp Trung ương (2012-2016). Năm 2017, ông Se vinh dự nhận Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ với thành tích tiêu biểu, xuất sắc trong phong trào “Nông dân thi đua sản xuất kinh doanh giỏi, đoàn kết giúp nhau làm giàu và giảm nghèo bền vững”. Các thành tích này là minh chứng sinh động cho hành trình vươn lên làm giàu và tinh thần đoàn kết, luôn hướng về cộng đồng của vị "tỷ phú nông dân" giữa phum sóc.

Đánh giá về tư duy làm nông của lão nông U70, bà Ngô Thị Mỹ Choal, Chủ tịch Hội Nông dân phường Sóc Trăng nhận định, Hội Nông dân phường đánh giá rất cao tinh thần tiên phong, dám nghĩ, dám làm của ông Lâm Se. Việc ông mạnh dạn ứng dụng máy bay không người lái, cơ giới hóa đồng bộ và linh hoạt chuyển đổi mô hình sản xuất thể hiện tư duy đổi mới, bắt nhịp thị trường cực kỳ nhạy bén. Đây là những mô hình tiêu biểu, góp phần thúc đẩy nông nghiệp hiện đại và nâng cao hiệu quả kinh tế tại địa phương.

Từ điểm sáng này, bà Choal cho biết, trong thời gian tới, Hội sẽ phối hợp với các ngành chuyên môn tổ chức tập huấn khoa học kỹ thuật, hỗ trợ tiếp cận nguồn vốn và kết nối thị trường cho bà con. Đặc biệt, Hội sẽ tổ chức các chuyến tham quan học tập mô hình hiệu quả của gia đình ông Lâm Se. Qua đó, khuyến khích hội viên mạnh dạn đổi mới, ứng dụng công nghệ để nhân rộng những điển hình "nông dân thế hệ mới", góp phần phát triển nền nông nghiệp bền vững.

Tổng kết lại một năm tất bật với ruộng đồng và máy móc, ông Lâm Se nhẩm tính lợi nhuận thu về đạt khoảng 800 triệu đồng. Ở tuổi mà nhiều người chọn cách nghỉ ngơi, lão nông Lâm Se vẫn ngày ngày ra đồng, không phải với cây cuốc cái liềm, mà để quản lý một "nhà máy nông nghiệp" thu nhỏ. Ông chính là minh chứng sống động cho thế hệ nông dân kiểu mới: Dám thay đổi và thích ứng để làm giàu trên chính mảnh đất quê hương.