Theo Bộ luật Lao động mới sửa đổi (có hiệu lực từ 1/5/2013), tuổi nghỉ hưu của lao động nữ không chỉ giới hạn ở 55 tuổi như hiện nay mà có thể kéo dài lên 60 tuổi. Việc tăng tuổi hưu cho lao động nữ được nhìn nhận như một bước tiến nhằm tạo cơ hội cho phụ nữ được khẳng định mình nhiều hơn trong công việc, đóng góp nhiều hơn cho xã hội và bảo đảm sự bình đẳng giới.
Dư luận đang rất quan tâm đến những đối tượng được kéo dài tuổi nghỉ hưu, đặc biệt là lao động nữ. Nhiều ý kiến cho rằng, trước mắt chỉ nên thực hiện đối với một nhóm đối tượng, trước khi nâng tuổi nghỉ hưu cho toàn bộ lao động nữ. Để lao động nữ kéo dài tuổi nghỉ hưu có thể cống hiến sức lực, trí tuệ của mình cho xã hội thì các điều kiện về y tế, giáo dục cần được cải thiện và những chính sách trong việc sử dụng nguồn nhân lực cũng cần được thay đổi, cải tiến cho phù hợp với tình hình mới.
Cân nhắc lộ trình, điều kiện
Theo quy định mới của Bộ luật Lao động, người lao động bảo đảm điều kiện về thời gian đóng bảo hiểm xã hội theo quy định của pháp luật được hưởng lương hưu khi nam đủ 60 tuổi và nữ đủ 55 tuổi. Các đối tượng lao động có chuyên môn kỹ thuật cao, lao động làm quản lý và một số trường hợp đặc biệt khác có thể nghỉ hưu ở tuổi cao hơn nhưng không quá 5 năm so với quy định.
 Vẫn còn ý kiến trái chiều về việc tăng tuổi nghỉ hưu cho lao động nữ. |
Đến nay, các bộ, ngành vẫn đang trong quá trình xây dựng Nghị định hướng dẫn thực hiện quy định trên. Nhiều ý kiến cho rằng, với khoản 3, Điều 187 của Bộ luật Lao động về kéo dài tuổi nghỉ hưu cho người lao động nói chung thì nên thực hiện trước đối với lao động nữ. “Nên xây dựng phương án nâng tuổi nghỉ hưu cho một số nhóm lao động nữ trước, sau đó, sẽ nâng dần tuổi nghỉ hưu cho tất cả người lao động”, bà Trương Thị Mai, Chủ nhiệm Ủy ban về các vấn đề xã hội của Quốc hội nêu ý kiến.
Bà Nguyễn Thị Hiền (Học viện Quản lý giáo dục) thì bày tỏ: Việc về hưu sớm hơn nam giới đã khiến cho phụ nữ không chỉ thiệt về cơ hội thăng tiến trong nghề nghiệp mà họ còn phải chịu thiệt cả về kinh tế. “Theo quy định, phụ nữ về hưu ở tuổi 55, nam ở tuổi 60. Như vậy, nam làm việc hơn nữ 5 năm. Trong 5 năm ấy, nam giới sẽ được tăng lương 2 lần nữa. Do đó, lương hưu của phụ nữ - bình quân của 60 tháng lương làm việc cuối cùng - luôn thấp hơn nam giới. Tuổi nghỉ hưu của lao động nữ được nâng lên sẽ giúp phụ nữ có thêm cơ hội thăng tiến, cải thiện thu nhập”, bà Hiền phân tích.
Theo dự thảo Nghị định hướng dẫn việc thực hiện quy định nâng tuổi nghỉ hưu cho người lao động, đối tượng được kéo dài thời gian làm việc khi có đủ điều kiện sau: Cơ quan, đơn vị có nhu cầu sử dụng và người lao động có nguyện vọng và đủ sức khỏe.
Phụ nữ cần được tạo điều kiện toàn diện
Để có thể kéo dài tuổi nghỉ hưu lên 60 tuổi, lao động nữ cần được tạo điều kiện một cách toàn diện. Theo TS Đặng Quang Điều, Viện trưởng Viện Công nhân Công đoàn (Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam), điều kiện làm việc, môi trường làm việc và tính chất công việc ảnh hưởng lớn đến tuổi nghỉ hưu. “Việc nên hay không kéo dài tuổi hưu với từng nhóm lao động nên căn cứ vào môi trường và điều kiện làm việc. Bởi thực tế, lao động làm việc trực tiếp trong môi trường nặng nhọc, độc hại, lao động cơ bắp thì có nhu cầu nghỉ hưu sớm. Còn những lao động ở khu vực hành chính sự nghiệp có môi trường làm việc tương đối tốt nên đa số muốn tăng tuổi nghỉ hưu”.
| Tuổi nghỉ hưu trên thế giới 1. Nhật Bản: Tuổi nghỉ hưu ở Nhật Bản là 60 và đồng đều ở cả hai giới. Chế độ nghỉ hưu 60 tuổi thường chỉ áp dụng đúng với giới công chức trong khi người lao động tại các công ty tư nhân có thể quyết định ở lại sau 60 tuổi. Các nhà làm luật ở nước này hy vọng nâng tuổi nghỉ hưu lên 61 vào năm 2013 và 65 vào năm 2025. 2. Anh: Ở Anh, theo quy định cũ, tuổi nghỉ hưu mặc định là 65, nhưng độ tuổi này đã được thay đổi. Giờ đây, hầu hết mọi lao động có thể làm việc lâu đến chừng nào họ thích. 3. Mỹ: Ở Mỹ, trong suốt nhiều năm, luật quy định độ tuổi nghỉ hưu thông thường là 65 tuổi. Tuy nhiên, bắt đầu từ những người sinh năm 1938 trở về sau, độ tuổi nghỉ hưu dần tăng lên và bắt đầu tính từ những người sinh sau năm 1959, tuổi nghỉ hưu là 67 tuổi. 4. Pháp: Ở Pháp, theo quy định chung của luật, người lao động buộc phải nghỉ hưu ở tuổi 67 hoặc có thể bắt đầu nghỉ hưu ở tuổi 62 nếu đã làm việc được 41 năm. |
Tuy nhiên, theo bà Phạm Chi Lan, chuyên gia kinh tế: “Chăm sóc về y tế, sức khỏe cho phụ nữ rất quan trọng. “Ngay cả luật có cho phép phụ nữ làm việc đến 60 tuổi nhưng nếu trên thực tế, họ không còn năng lực, không đủ sức khỏe hoặc đơn vị, đồng nghiệp không tin tưởng vào khả năng đóng góp của người của họ nữa thì nên để họ chọn lựa quyền về hưu ở tuổi 55 hơn là ở lại đến tuổi 60”.
Xung quanh đề xuất này, có luồng ý kiến băn khoăn, việc kéo dài tuổi nghỉ hưu của lao động nữ lên 60 tuổi, có thể sẽ ảnh hưởng đến cơ hội việc làm của lớp trẻ. Theo ông Dương Quốc Trọng - Tổng Cục trưởng Tổng cục Dân số: “Nếu chúng ta vẫn bổ nhiệm, đề bạt cán bộ theo cơ chế như hiện nay (tức là bổ nhiệm, đề bạt những người có kinh nghiệm) thì sẽ ảnh hưởng đến cơ hội thăng tiến của lớp trẻ. Tuy nhiên, nếu thay đổi cơ chế, chẳng hạn như cách làm của Quảng Ninh: Đề bạt cán bộ bằng cách thi tuyển, thì cơ hội thăng tiến sẽ bình đẳng với tất cả người lao động”.
Mạnh Minh - Nam Hoàng
