Bên cạnh tiếng Mã Lai là ngôn ngữ quốc gia, tiếng Anh, tiếng Hoa và tiếng Tamil cũng được sử dụng phổ biến trong giáo dục và đời sống xã hội. Trong bối cảnh đó, nhờ sự quan tâm, hỗ trợ của Nhà nước Việt Nam, sự đồng hành của Đại sứ quán Việt Nam tại Malaysia và đặc biệt là sự chủ động, bền bỉ của cộng đồng, hoạt động dạy và học tiếng Việt tại quốc gia này đã từng bước hình thành nền tảng vững chắc tại thủ đô Kuala Lumpur, đồng thời bắt đầu lan tỏa tới những địa phương có đông người Việt sinh sống.
Tiên phong trong hành trình dạy và học tiếng Việt tại Malaysia là Câu lạc bộ Tiếng Việt thuộc Hiệp hội Hữu nghị Malaysia - Việt Nam (MVFA). Ra đời từ tháng 10/2016, Câu lạc bộ duy trì các lớp học trực tiếp và trực tuyến vào dịp cuối tuần tại Kuala Lumpur, dành cho con em gốc Việt trong độ tuổi đến trường. Ban đầu lớp có khoảng 20 học sinh, đến nay tổng số học sinh các lớp là 60 em.
Trong 10 năm qua, hai giáo viên chính là cô Nguyễn Thị Liên - Chủ nhiệm Câu lạc bộ Tiếng Việt Kuala Lumpur (đến tháng 6/2026) - và cô Nguyễn Thụy Thiên Hương, cùng một số cô giáo trợ giảng, đã dành hàng nghìn giờ lên lớp và tổ chức nhiều hoạt động ngoại khóa, giúp hàng trăm lượt học sinh biết đọc, biết viết tiếng Việt, đồng thời hiểu hơn về văn hóa và cội nguồn dân tộc.
Những nỗ lực ấy đã mang lại những kết quả đáng tự hào. Trong số học sinh từng và đang theo học tại Câu lạc bộ, có một em đạt danh hiệu Sứ giả tiếng Việt ở nước ngoài năm 2025; ba em đạt giải Quán quân cuộc thi Khởi nghiệp toàn cầu diễn ra tại Hà Nội tháng 9/2026. Nhiều học sinh khóa đầu tiên nay đã trưởng thành, bước vào giảng đường đại học hoặc môi trường làm việc với khả năng sử dụng tiếng Việt tốt. Đáng quý hơn, có em sau khi trưởng thành đã quay trở lại Câu lạc bộ, tham gia đội ngũ trợ giảng, tiếp nối hành trình gìn giữ tiếng mẹ đẻ cho thế hệ sau.
Với tinh thần ở đâu có người Việt, ở đó cần có tiếng Việt và hoạt động dạy, học tiếng Việt, tháng 1/2026, Câu lạc bộ Tiếng Việt thuộc MVFA chính thức khai giảng lớp học tại bang Johor. Đến nay, tại địa phương này đã hình thành hai điểm học trực tiếp với khoảng 20 học sinh, chủ yếu trong độ tuổi từ 8-11, do các cô Trần Ly Ly - đồng Chủ tịch MVFA Johor, cô Nguyễn Nhật Minh và một số giáo viên khác cùng phụ trách.
Sau 9 tháng tham gia các lớp học cuối tuần với phương pháp giảng dạy vui vẻ, sinh động, các em đã biết đánh vần, đọc và viết những từ tiếng Việt cơ bản, đồng thời từng bước tập nói tiếng Việt. Những tiến bộ ban đầu ấy là tín hiệu đáng mừng, cho thấy nhu cầu học tiếng mẹ đẻ không chỉ hiện diện ở Kuala Lumpur mà đang lan rộng tới các địa phương khác.
Thời gian tới, trên cơ sở khảo sát nhu cầu của cộng đồng, chuẩn bị đội ngũ giáo viên, trang thiết bị, sách vở và địa điểm, mạng lưới Câu lạc bộ Tiếng Việt tại Malaysia dự kiến tiếp tục mở rộng với hai điểm dạy và học mới tại các bang Selangor và Penang.
Bà Trần Thị Chang, người sáng lập Câu lạc bộ Tiếng Việt, Chủ tịch MVFA, cho biết 10 năm qua là hành trình bền bỉ với sự cống hiến thầm lặng của các cô giáo, sự kiên trì đưa đón con em của các bậc phụ huynh và sự chung tay của cả cộng đồng.
Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài luôn quan tâm, tạo điều kiện và hỗ trợ học liệu, góp phần giúp hoạt động dạy và học tiếng Việt trong cộng đồng ngày càng nền nếp, thiết thực và hiệu quả. Đại sứ quán Việt Nam tại Malaysia cũng luôn đồng hành, dành không gian học tập ổn định, hỗ trợ máy chiếu, thiết bị và nền tảng Zoom, tạo điều kiện để các lớp học được duy trì linh hoạt theo cả hình thức trực tiếp và trực tuyến.
Thời gian tới là chặng đường mới mở ra nhiều cơ hội để mạng lưới Câu lạc bộ Tiếng Việt tại Malaysia tiếp tục phát triển, từng bước nối dài hành trình dạy và học tiếng Việt đến nhiều địa phương hơn. Mục tiêu không chỉ là có thêm những lớp học, mà còn là ngày càng có nhiều trẻ em người Việt tại Malaysia được học tiếng mẹ đẻ, được hiểu văn hóa dân tộc và nuôi dưỡng niềm tự hào về quê hương, nguồn cội.
Xuất phát từ mong muốn trẻ em trong các gia đình gốc Việt, phần lớn có mẹ là người Việt, được học và sử dụng tiếng mẹ đẻ ngay tại nơi mình sinh sống, cô Nguyễn Ngọc Thu ở thành phố Klang, bang Selangor, cũng đang góp phần thiết thực vào hành trình lan tỏa tiếng Việt tại Malaysia.
Lớp tiếng Việt tại Klang khai giảng ngày 8/9/2023, với sự hỗ trợ của Ban Liên lạc người Việt tại Selangor, đã được duy trì ổn định trong suốt ba năm qua. Lớp thường xuyên có 14 học sinh trong độ tuổi từ 6-12, tham gia học trực tiếp và trực tuyến vào dịp cuối tuần.
Bằng phương châm không ngừng đổi mới, sáng tạo để tạo niềm vui trong mỗi giờ học, cô Ngọc Thu đã giúp các em từng bước tiến bộ, biết đánh vần, đọc tiếng Việt và hiểu hơn về văn hóa Việt Nam. Cô Ngọc Thu chia sẻ mong muốn có thêm giáo viên và các lớp học tiếng Việt trong cộng đồng để đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn của các gia đình tại Selangor.
Hoạt động dạy và học tiếng Việt tại Malaysia không chỉ phục vụ nhu cầu gìn giữ tiếng mẹ đẻ trong cộng đồng người Việt mà còn đáp ứng sự quan tâm, tìm hiểu về ngôn ngữ và đời sống Việt Nam của sinh viên đại học, cũng như những nhóm học viên cần sử dụng tiếng Việt trong công việc thực tế, như lực lượng Cảnh sát biển Malaysia và Hiệp hội Du lịch Malaysia.
Tại Đại học Malaya, tiếng Việt là môn học thu hút khoảng 60-80 sinh viên đăng ký mỗi học kỳ. Giảng viên phụ trách giảng dạy tiếng Việt tại trường là cô Nguyễn Thụy Thiên Hương, người đã đồng hành với các lớp học của Câu lạc bộ Tiếng Việt tại Kuala Lumpur từ khi thành lập. Những năm gần đây, cô Nguyễn Thị Liên và cô Nguyễn Thụy Thiên Hương (thông qua sự kết nối của Đại sứ quán Việt Nam năm 2021 và của Đại học Malaya năm 2026) đã tham gia các khóa giảng tiếng Việt trực tuyến và tập trung cho các học viên thuộc lực lượng Cảnh sát biển Malaysia (APMM).
Trong bối cảnh quan hệ Việt Nam - Malaysia phát triển trên nhiều lĩnh vực, nhất là từ khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện (11/2024), nhu cầu học tiếng Việt và tìm hiểu văn hóa Việt Nam phục vụ hợp tác ngày càng được quan tâm. Đây cũng là cơ hội để tiếng Việt đến gần hơn với người dân Malaysia và bạn bè quốc tế, trở thành cầu nối cho giao lưu văn hóa, giáo dục và hợp tác giữa hai nước.
Giải pháp tiếp tục lan tỏa, nâng tầm tiếng Việt
Nghị quyết số 23-NQ/TW ngày 2/8/2026 của Bộ Chính trị về công tác người Việt Nam ở nước ngoài khẳng định Người Việt Nam ở nước ngoài là bộ phận không tách rời của cộng đồng các dân tộc Việt Nam, là một trong những nguồn lực chiến lược quan trọng, góp phần nâng cao sức mạnh tổng hợp quốc gia; là cầu nối giữa Việt Nam với thế giới; đồng hành và tham gia trực tiếp vào sự nghiệp xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam.
Nghị quyết số 23-NQ/TW cũng nhấn mạnh tiếng Việt không chỉ là ngôn ngữ giao tiếp mà còn là nguồn lực mềm của quốc gia. Mỗi lớp học tiếng Việt ở nước ngoài, mỗi cuốn sách tiếng Việt được gìn giữ, mỗi người thầy kiên trì truyền dạy tiếng Mẹ cho thế hệ trẻ đều đang góp phần bồi đắp bản sắc Việt Nam trong lòng thế giới.
Để tiếng Việt tiếp tục lan tỏa trong cộng đồng người Việt, đồng thời được bạn bè Malaysia và quốc tế đón nhận, bên cạnh sự quan tâm, hỗ trợ của Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài và Đại sứ quán Việt Nam, sự chủ động, chung tay của cộng đồng giữ vai trò đặc biệt quan trọng.
Chia sẻ về định hướng cho thời gian tới, cô Nguyễn Thụy Thiên Hương, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Tiếng Việt Kuala Lumpur (từ tháng 7/2026), cho biết Câu lạc bộ mong muốn mở rộng các hình thức sinh hoạt để học sinh có thêm cơ hội sử dụng tiếng Việt thường xuyên, chủ động và sáng tạo. Một trong những sáng kiến được đề xuất là tổ chức các cuộc thi tiếng Việt như kể chuyện, đọc thơ, hùng biện, viết văn, giới thiệu quê hương và tìm hiểu văn hóa Việt Nam, phù hợp với từng nhóm tuổi.
Các hoạt động này không chỉ tạo động lực học tập mà còn giúp học sinh thể hiện khả năng ngôn ngữ, rèn luyện sự tự tin và nuôi dưỡng niềm tự hào về nguồn cội. Câu lạc bộ cũng hướng tới hình thành các nhóm sinh hoạt theo sở thích như đọc sách tiếng Việt, kể chuyện và sáng tạo, văn nghệ và văn hóa Việt Nam.
Qua đó, tiếng Việt không chỉ xuất hiện trong giờ học mà còn trở thành ngôn ngữ được các em sử dụng tự nhiên trong những hoạt động yêu thích. Bên cạnh đó, việc phát triển kho học liệu dùng chung cũng được xác định là một hướng đi cần thiết. Kho học liệu sẽ bao gồm bài giảng, hình ảnh, video, trò chơi tương tác, sách điện tử và tài liệu hỗ trợ phụ huynh cùng con học tiếng Việt tại nhà, trong đó ưu tiên học liệu dành cho trẻ mẫu giáo, học sinh mới bắt đầu học tiếng Việt và trẻ em trong các gia đình đa ngôn ngữ.
Một hướng phát triển giàu tiềm năng trong giai đoạn mới là tăng cường quảng bá và giảng dạy tiếng Việt cho người Malaysia và bạn bè quốc tế, qua đó đưa tiếng Việt trở thành cầu nối giao lưu văn hóa, giáo dục và hợp tác giữa Việt Nam và Malaysia. Trong lĩnh vực giáo dục và nghiên cứu, Đại học Malaya là môi trường thuận lợi để phát triển hoạt động này.
Thông qua các chương trình giảng dạy ngôn ngữ và văn hóa Việt Nam cho sinh viên Malaysia và quốc tế, tiếng Việt không chỉ được tiếp cận như một ngoại ngữ mà còn là phương tiện để khám phá lịch sử, văn hóa, con người và xã hội Việt Nam. Các chương trình giao lưu, trải nghiệm ngôn ngữ và văn hóa do Đại học Malaya tổ chức hằng năm cũng mở ra cơ hội đưa tiếng Việt và văn hóa Việt Nam đến gần hơn với sinh viên, giảng viên và công chúng quốc tế.
Thực tế giảng dạy tiếng Việt cho lực lượng Cảnh sát biển và Hiệp hội Du lịch Malaysia cho thấy nhu cầu học tiếng Việt còn hiện diện trong nhiều lĩnh vực thiết thực, từ thực thi pháp luật, giao tiếp với công dân Việt Nam đến du lịch và dịch vụ. Đây là cơ sở để mở rộng hơn nữa các chương trình đào tạo tiếng Việt gắn với nhu cầu thực tế của xã hội sở tại.
Bên cạnh đội ngũ giáo viên, các tình nguyện viên từng tham gia những khóa tập huấn dạy tiếng Việt do Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài tổ chức hằng năm cũng là nguồn lực có thể phát huy. Với nền tảng kiến thức, kỹ năng được trang bị và khả năng hòa nhập với xã hội sở tại, họ hoàn toàn có thể tham gia các hoạt động dạy tiếng Việt trong phạm vi khả năng và điều kiện của mình.
Mỗi giáo viên, mỗi phụ huynh, mỗi tình nguyện viên và mỗi người Việt luôn trân trọng tiếng mẹ đẻ đều có thể trở thành một sứ giả tiếng Việt. Bằng sự kiên trì truyền dạy, tình yêu ngôn ngữ và tinh thần sáng tạo, họ đang góp phần đưa tiếng Việt đến với thế hệ trẻ, bạn bè bản địa và cộng đồng quốc tế. Từ những lớp học nhỏ vào mỗi dịp cuối tuần ở Kuala Lumpur, Johor hay Klang, hành trình ấy đang từng bước được nối dài. Để tiếng Việt không chỉ được gìn giữ trong mỗi gia đình người Việt xa quê, mà còn được lan tỏa, trân trọng và trở thành nhịp cầu gắn kết Việt Nam với bạn bè năm châu.
