Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh toàn Đảng, toàn dân, toàn quân Kỷ niệm 80 năm ngày Bản Hiến pháp đầu tiên ra đời; năm đầu tiên triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng; cả nước đang nỗ lực thi đua lập thành tích thực hiện thắng lợi nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội năm 2026 với nỗ lực lớn, quyết tâm cao, phấn đấu đạt mức tăng trưởng 2 con số, tạo động lực đưa đất nước phát triển mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới.

Thực hiện Kế hoạch số 384/KH-UBND ngày 2/10/2026 của UBND Thành phố Hà Nội về việc hưởng ứng "Ngày Pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam" trên địa bàn Thành phố năm 2026, ngày 7/11, Sở Giáo dục và Đào tạo TP Hà Nội đã tổ chức Lễ hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam và Hội thi tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho học sinh năm học 2026 - 2027 tại Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Chu Văn An (phường Tây Hồ), với sự tham gia của hơn 500 giáo viên, học sinh.

Điểm đáng chú ý của chương trình là việc kết hợp tuyên truyền pháp luật với hội thi, tạo không gian để học sinh không chỉ tiếp nhận kiến thức mà còn chủ động tìm hiểu, trao đổi và thể hiện hiểu biết của mình. Những tình huống pháp lý gần gũi với lứa tuổi như quy định về trật tự, an toàn giao thông; phòng cháy, chữa cháy; văn hóa ứng xử và trách nhiệm khi tham gia môi trường mạng... được đưa vào chương trình giúp các em nhận diện hành vi đúng, sai, hiểu rõ hơn hậu quả của việc vi phạm và biết cách ứng xử phù hợp khi gặp các tình huống phát sinh trong thực tế.

Theo Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP Hà Nội Nguyễn Văn Hiền, đối với ngành Giáo dục Thủ đô, công tác tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật được xem là một nhiệm vụ quan trọng, thực hiện thường xuyên.

Thời gian qua, Sở đã chỉ đạo các cơ sở giáo dục đẩy mạnh truyền thông pháp luật trên website, mạng xã hội; lồng ghép vào các môn học khoa học xã hội và hoạt động ngoại khóa. Ngành cũng quan tâm đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số trong phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua các hình thức hiện đại như livestream, podcast, video ngắn, infographic, ứng dụng công cụ số và trí tuệ nhân tạo (AI) phù hợp để hỗ trợ học sinh tiếp cận pháp luật một cách tự nhiên, dễ hiểu, dễ nhớ.

Năm 2026, Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp chặt chẽ với Công an Thành phố triển khai 4 chương trình tuyên truyền: Tổ chức thi trực tuyến tìm hiểu kiến thức phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ trên ứng dụng iHanoi; Hướng dẫn kỹ năng lái xe an toàn, nhân rộng mô hình "Cổng trường an toàn giao thông" và phát động các cuộc thi nâng cao ý thức chấp hành luật giao thông; Nâng cao nhận thức phòng chống ma túy qua "Tiết học Gen Z mùa 2"; bảo vệ học sinh trên không gian mạng và phòng ngừa bạo lực học đường qua "Chiến dịch Không Một Mình".

Việc triển khai đồng bộ các chương trình trên nhằm đưa kiến thức pháp luật đến gần hơn với học sinh, giúp các em không chỉ hiểu quy định mà còn biết vận dụng vào thực tiễn. Qua đó, mỗi học sinh từng bước hình thành ý thức tự giác chấp hành pháp luật, có kỹ năng nhận diện và phòng tránh những nguy cơ mất an toàn, chủ động bảo vệ bản thân trước các vấn đề phát sinh trong học tập và cuộc sống.

Bên cạnh đó, người đứng đầu ngành Giáo dục Thủ đô cũng nhấn mạnh vai trò nêu gương của đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục trong việc chấp hành pháp luật. Theo ông Nguyễn Văn Hiền, ý thức tôn trọng và tuân thủ pháp luật của học sinh chịu ảnh hưởng lớn từ những hình mẫu, hành động cụ thể mà các em quan sát được hằng ngày. Vì vậy, việc thầy cô và cán bộ quản lý gương mẫu thực hiện các quy định pháp luật chính là hình thức giáo dục trực quan, thiết thực và có sức lan tỏa đối với học sinh.

Phát biểu tại Lễ hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu nhấn mạnh, văn hóa thượng tôn pháp luật là nền tảng quan trọng để xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh và phát triển. Thượng tôn pháp luật phải bắt đầu từ chính các cơ quan nhà nước, từ những người được giao thực thi quyền lực.

Nhắc lại chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Lễ kỷ niệm 80 năm ngày Quốc hội Việt Nam thông qua bản Hiến pháp đầu tiên: "Mọi hoạt động xây dựng pháp luật, tổ chức bộ máy và thực thi quyền lực nhà nước phải tuân thủ Hiến pháp. Mọi cơ quan, người có thẩm quyền phải hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp, pháp luật và chịu trách nhiệm về việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được giao", Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đề nghị các cấp, các ngành tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy xây dựng pháp luật, nâng cao chất lượng thể chế, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm.

Theo Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu, pháp luật phải xuất phát từ thực tiễn, mở đường cho phát triển, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp; đồng bộ, minh bạch, ổn định, khả thi; ngăn ngừa lợi ích nhóm, kiểm soát quyền lực ngay từ khâu xây dựng chính sách, pháp luật. Phó Thủ tướng đề nghị tập trung hoàn thiện kết quả tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, xử lý đến cùng các điểm nghẽn pháp lý, phấn đấu cơ bản tháo gỡ vướng mắc trong năm 2027.

Cùng với đó, các cấp, các ngành, các địa phương siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong xây dựng pháp luật, tạo chuyển biến căn bản trong tổ chức thi hành pháp luật, lấy kết quả thực thi làm thước đo chất lượng pháp luật; khắc phục tình trạng luật đã có hiệu lực, nhưng văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành chưa được ban hành kịp thời; chú trọng phòng ngừa vi phạm, hỗ trợ tuân thủ pháp luật; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với nguồn lực, trách nhiệm giải trình, khắc phục đùn đẩy, né tránh; bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung...

Để xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật đến từng người dân, doanh nghiệp, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nhấn mạnh, truyền thông phải đi trước một bước ngay từ khi đề xuất chính sách; coi trọng việc lắng nghe, tiếp thu và giải trình ý kiến của người dân, doanh nghiệp. Phổ biến pháp luật không chỉ để người dân biết pháp luật, mà phải giúp người dân hiểu pháp luật, thực hiện đúng pháp luật và biết sử dụng pháp luật để bảo vệ quyền lợi của mình. Các hoạt động hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam phải hướng mạnh về cơ sở, quan tâm nhóm yếu thế, tránh hình thức, gắn tuyên truyền với giải quyết những vướng mắc pháp lý thiết thực.

Phó Thủ tướng đề nghị, các cấp, các ngành, đặc biệt là người đứng đầu, phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo và chịu trách nhiệm về chất lượng xây dựng, hiệu quả thi hành pháp luật và công tác phổ biến, giáo dục pháp luật; không coi đây chỉ là nhiệm vụ của cơ quan tư pháp hoặc bộ phận pháp chế. Bộ Tư pháp tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt trong tham mưu hoàn thiện thể chế, tổ chức thi hành pháp luật và phổ biến, giáo dục pháp luật; chú trọng hướng dẫn, củng cố tổ chức, nâng cao năng lực và chất lượng tham mưu của hệ thống pháp chế các bộ, ngành và cơ quan tư pháp địa phương, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Trao đổi với phóng viên, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nhận định, qua 13 năm tổ chức thực hiện, Ngày Pháp luật Việt Nam (9/11) đã trở thành sự kiện chính trị - pháp lý quan trọng của đất nước, có ý nghĩa sâu sắc, lan tỏa sâu rộng và được hệ thống chính trị và Nhân dân tích cực hưởng ứng.

Thông qua các hoạt động hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam, văn hóa pháp lý trong mỗi cá nhân từng bước được nâng cao; ý thức tự giác học tập, tìm hiểu, tuân thủ và chấp hành pháp luật ngày càng có chuyển biến tích cực. Pháp luật không còn chỉ là những quy định mang tính bắt buộc, đã trở thành chuẩn mực trong nhận thức, hành vi và cách ứng xử của mỗi người trong đời sống hằng ngày. Đây chính là nền tảng quan trọng để xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật bền vững.

Tuy nhiên, ở một số nơi, hoạt động hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam còn hình thức, chưa có chiều sâu, chưa đi vào thực chất, cách thức tổ chức thực hiện còn chậm đổi mới. Công tác xây dựng và thi hành pháp luật vẫn còn hạn chế; một số quy định còn chồng chéo, mâu thuẫn, thiếu tính ổn định và khả thi. Tổ chức thi hành pháp luật vẫn là khâu yếu...

Về yêu cầu đổi mới công tác hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam trong thời gian tới, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho rằng, cần tiếp tục đổi mới công tác xây dựng pháp luật theo hướng kiến tạo phát triển, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, bảo đảm pháp luật không chỉ là công cụ quản lý nhà nước mà còn là động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo, khơi thông mọi nguồn lực, tháo gỡ "điểm nghẽn" về thể chế, tạo lập môi trường thuận lợi cho phát triển nhanh và bền vững đất nước.

Đối với đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, yêu cầu quan trọng nhất là phải gương mẫu trong chấp hành và thực thi pháp luật, thực hiện đúng chức trách, nhiệm vụ, quyền hạn được giao; đề cao đạo đức công vụ, tinh thần trách nhiệm và thái độ phục vụ Nhân dân. Vì vậy, sự nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc củng cố niềm tin của Nhân dân và lan tỏa văn hóa thượng tôn pháp luật.

Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cũng nhấn mạnh, cộng đồng doanh nghiệp cần chủ động tìm hiểu, tuân thủ pháp luật, xây dựng văn hóa kinh doanh minh bạch, liêm chính và có trách nhiệm với xã hội. Cùng với đó, doanh nghiệp cần tích cực tham gia góp ý, hiến kế xây dựng chính sách kịp thời, phản ánh những quy định bất cập, không khả thi, những khó khăn phát sinh trong quá trình hoạt động có nguyên nhân do quy định pháp luật không phù hợp để các cơ quan nhà nước nghiên cứu, hoàn thiện pháp luật, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh.

Đối với mỗi người dân, cần chuyển từ tiếp cận pháp luật thụ động, một chiều sang chủ động tiếp cận, tìm hiểu pháp luật, tương tác đa chiều; phản hồi, kiến nghị, phản ánh vướng mắc trong thực thi chính sách, pháp luật. Đồng thời coi việc tôn trọng và tuân thủ pháp luật trở thành ý thức tự giác, nhu cầu tự thân.

Mục tiêu cao nhất là xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật trở thành chuẩn mực ứng xử tự giác của mọi chủ thể trong xã hội. Không chỉ ngày 9/11, mà 365 ngày trong năm, tinh thần sống và làm việc theo Hiến pháp, pháp luật phải luôn thường trực.