Trong không khí những ngày kỷ niệm giải phóng Thủ đô 10/10, chúng tôi có dịp sống lại những ngày hào hùng cách đây 60 năm qua dịp gặp gỡ với những chiến sĩ đã về tiếp quản Thủ đô. “Hà Nội - Ký ức tháng Mười” vẫn còn in đậm trong tâm trí những người chiến sĩ về tiếp quản Thủ đô năm ấy.Năm nay, đã bước sang tuổi 91, nhưng Đại tá Nguyễn Mạnh Hải, người chiến sĩ vệ quốc đoàn năm xưa vẫn nhớ rõ những ngày tham gia chiến đấu 60 ngày đêm bảo vệ Hà Nội và ngày trở về giải phóng Thủ đô. Ông Nguyễn Mạnh Hải, quê ở Từ Sơn (Bắc Ninh) nhưng ngay từ nhỏ đã ra Hà Nội ở với chú ruột. Ông Hải tham gia vệ quốc đoàn vào đầu năm 1946 và đến ngày 19/12/1946, khi Bác Hồ kêu gọi “toàn quốc kháng chiến”, ông Hải cùng những chiến sĩ vệ quốc đoàn đã chiến đấu quyết tử để giữ Hà Nội. “Những trận đánh giằng co từng dãy nhà, ngõ phố suốt hai tháng. Khi địch tràn vào phố, chúng tôi khoét tường nhà này để chui sang nhà kia. Nếu chúng vào nhà thì chúng tôi lên gác xép và rút thang, cắt dây rồi thả lựu đạn xuống… Chúng tôi, ai cũng chiến đấu với tinh thần quyết tử để giữ Thủ đô. Vì thế, địch không thể chiếm được phố cổ mà chỉ chiếm được chợ Đồng Xuân”, ông Hải tâm sự.
 Từ trái qua: Ông Nguyễn Mạnh Hải, ông Trần Văn Bá, ông Phạm Văn Phố. |
Đến ngày 17/2/1947 theo lệnh cấp trên, ông Hải cùng đồng đội rút khỏi Hà Nội để bảo toàn lực lượng. Trung đoàn Thủ đô được thành lập, ông Nguyễn Mạnh Hải được cử làm Tiểu đội trưởng Tiểu đoàn 3, Trung đoàn Thủ đô. Khi rút đi rất bí mật và căng thẳng. Đặc biệt, ai cũng có cảm giác nuối tiếc vì không bám trụ, chiến đấu trong lòng Hà Nội nữa... Rời Hà Nội, ông Hải tham gia nhiều chiến dịch như chiến dịch Biên giới 1950, chiến dịch Hoàng Hoa Thám-Hòa Bình-Tây Bắc… Sau khi chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954 thắng lợi, đội trinh sát do ông Hải chỉ huy đã về Hà Nội, tiếp quản ở Trường Bưởi (nay là Trường THPT Chu Văn An) để nắm bắt tình hình. “Đúng ngày 10/10/1954, khi đi trong đoàn quân tiến về Hà Nội, được nhân dân đón với cờ hoa rợp trời, cảm xúc của tôi thật khó diễn tả. Bởi lẽ khi rút khỏi Hà Nội chúng tôi đi một cách căng thẳng, âm thầm, bí mật. Còn sau 8 năm trở lại tiếp quản Thủ đô được nhân dân hồ hởi, cờ hoa rực rỡ đón mừng, tôi có cảm giác rất phấn khởi, hồi hộp”, Đại tá Hải nhớ lại. Cùng về tiếp quản Thủ đô năm đó, ông Trần Văn Bá năm nay 80 tuổi, nhà phố Cửa Nam nhớ lại: “Là người Hà Nội, tôi tham gia chiến đấu ở Sư đoàn 308 và nằm trong đoàn quân về tiếp quản Thủ đô. Sáng 10/10, đoàn quân tiến về trung tâm thành phố từ hướng phía Nam, ấn tượng nhất là suốt dọc đường, chúng tôi được người dân chào đón với một rừng cờ hoa. Đi giữa hàng quân, cảm thấy vinh dự bồi hồi. Có đoạn người dân hai bên phố ùa ra đường vẫy chào, bắt tay, ôm hôn, tặng hoa. Vui nhất là vào khu phố cũ, tôi đã gặp người thân. Cô chú tôi bật khóc và mừng khôn xiết vì đã bặt tin tôi suốt mấy năm. Lúc đó, tôi đang cùng đoàn quân về làm nhiệm vụ tiếp quản nên không thể tách hàng ngũ nhưng vô cùng hạnh phúc khi gặp được người thân”, ông Trần Văn Bá chia sẻ.Trong đoàn quân về tiếp quản Thủ đô năm ấy, chiến sĩ Phạm Văn Phố, năm nay 82 tuổi, quê Nam Định cho biết: Tôi thuộc đơn vị Trung đoàn 36, Sư đoàn 308 về tiếp quản Thủ đô. Đơn vị tôi được phân công tiếp quản nhà máy nước Yên Phụ. Được người dân ùa ra đường chào đón, chúng tôi hân hoan khí thế của đoàn quân chiến thắng trở về. Nhiệm vụ chúng tôi lúc đó là bảo vệ an toàn cho nhà máy nước Yên Phụ. Trước đó chúng tôi được quán triệt, khi tiếp quản, phải bảo đảm hạ tầng cơ bản của đô thị là điện và nước. Đơn vị tiếp quản phối hợp với công nhân quản lý nhà máy nước được vận hành liên tục, bảo đảm cung cấp nước cho người dân nội đô để không bị đảo lộn cuộc sống vì mất nước. Cùng với bảo vệ cơ sở nhà máy nước, chúng tôi vẫn ghi nhờ lời dạy của Bác khi về tiếp quản Thủ đô: “Chiến đấu khó khăn gian khổ, nay về tiếp quản đô thị, không sợ súng đạn của quân thù mà sợ nhất là những “viên đạn bọc đường”. Do đó, chúng tôi luôn quán triệt, học tập để tránh những cám dỗ vật chất”, bác Phạm Văn Phố tâm sự.Trong tâm trí những người chiến sĩ tiếp quản Thủ đô 60 năm trước, Hà Nội giờ đã thay da đổi thịt, diện tích mở rộng, cùng với đó là hệ thống hạ tầng giao thông đang được nâng cấp, mở rộng hiện đại hơn… Dù vậy, với những người lính năm xưa, những ký ức về những ngày Hà Nội vùng lên, mở đầu cho toàn quốc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, cho đến thời khắc hân hoan mừng Thủ đô được giải phóng là những thời điểm hào hùng của cả dân tộc và của mỗi người dân. Mùa thu lịch sử năm 1954 luôn là tấm gương soi và là nguồn khích lệ với mọi tầng lớp nhân dân quyết tâm xây dựng Thủ đô giàu đẹp, văn minh - thanh lịch - hiện đại.
Bài và ảnh: Xuân Minh
Bài và ảnh: Xuân Minh
