‘Ký ức những năm tháng không quên’: Khắc họa khí thế lao động dựng xây đất nước

Triển lãm giới thiệu đến công chúng khoảng 50 tác phẩm thuộc nhiều thể loại và chất liệu khác nhau như sơn dầu, sơn mài, lụa, bột màu, chì… với các loại hình hội họa, đồ họa, điêu khắc về chủ đề xây dựng đất nước, đưa công chúng trở về với ký ức của công cuộc kiến thiết quê hương những thập niên 1950 - 1980 của dân tộc. Nhiều nghệ sĩ đi khắp các nẻo đường tổ quốc, từ những nhà máy, xí nghiệp đến công trường, nông trường… từ miền xuôi đến miền núi, họ đã khắc họa những hình ảnh, sinh động tinh thần và không khí lao động sản xuất của các tầng lớp nhân dân. 

Phát biểu khai mạc triển lãm, ông Nguyễn Anh Minh, Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam nhấn mạnh, di sản mỹ thuật như một kho tàng ký ức thị giác của dân tộc. Mỗi tác phẩm là một di sản của thời đại, góp phần bảo tồn những giá trị văn hoá, lịch sử và nghệ thuật của dân tộc, giúp công chúng hôm nay và mai sau hiểu sâu sắc hơn về quá khứ, thêm trân trọng hiện tại và hướng tới tương lai. Triển lãm không chỉ là hành trình trở về với ký ức lịch sử mà còn là dịp tôn vinh những giá trị trường tồn của dân tộc, tình yêu lao động, sự cống hiến, nhân cách cao đẹp của con người Việt Nam… những giá trị luôn được giữ gìn, tiếp nối qua các thế hệ, đồng thời khơi dậy niềm tự hào, ý thức trách nhiệm và khát vọng tiếp tục chung sức xây dựng đất nước Việt Nam phát triển mạnh mẽ, hùng cường, giàu bản sắc văn hoá.

Ở mảng đề tài lao động sản xuất xây dựng đất nước chủ đề nông nghiệp, nông thôn, các họa sĩ đã thể hiện chân thực qua các tác phẩm: Cấy (họa sĩ Nguyễn Văn Bình), Tát nước chống hạn (Nguyễn Tư Nghiêm), Trên đồng cỏ nông trường Đồng Giao (họa sĩ Tạ Thúc Bình), Đóng thuyền (họa sĩ Hoàng Kiệt), Gieo mạ - Gặt mùa (họa sĩ, nhà điêu khắc Huỳnh Phương Đông)… 

Trong những năm tháng Miền Bắc vừa chắc tay súng, vừa vững tay búa kiến thiết nước nhà, những họa sĩ đã khắc họa sinh động khí thế tinh thần đoàn kết trong lao động, sản xuất tất cả vì tiền tuyến miền Nam, thể hiện qua các tác phẩm tiêu biểu Việt Bắc: Đắp đường (họa sĩ Đào Đức), Tiếp vận Tây Nguyên (họa sĩ Nguyễn Như Huân), Lao động vì miền Nam (hai họa sĩ Thanh Ngọc, Trọng Cát)... Sức mạnh và ý chí sắt đá tiếp tục được tôi luyện khi miền Bắc bước vào thời kỳ công nghiệp hóa. 

Vẻ đẹp trong lao động thời đại mới được các họa sĩ khắc họa sinh động, qua nét rắn rỏi, khỏe khoắn với màu áo xanh công nhân như: Tác phẩm Tổ lắp ráp nhà máy đóng tàu Hải Phòng (họa sĩ Nguyễn Kao Thương), Công nhân mỏ (họa sĩ Nguyễn Sĩ Tốt)…

Bên cạnh đó, nét đẹp trong lao động sản xuất được các họa sĩ, nhà điêu khắc khắc họa sinh động ở mọi lứa tuổi, mọi tầng lớp nhân dân với các tác phẩm giàu cảm xúc như: Đưa cơm ra đồng (nhà điêu khắc Nguyễn Quốc Hùng), Bé cho gà ăn (nhà điêu khắc Nguyễn Phú Cường), hay đức tính thật thà trong Không tham của rơi (nghệ nhân Đào Văn Can). Đặc biệt, tinh thần ham học hỏi của mỗi người dân Việt Nam đã được ghi nhận như một nét đẹp văn hóa qua tác phẩm Học hỏi lẫn nhau (họa sĩ Nguyễn Đỗ Cung), Nữ công nhân đứng đọc sách (nhà điêu khắc Cần Thư Công). 

Tại triển lãm, họa sĩ Vi Kiến Thành, Phó Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam chia sẻ, các tác phẩm giới thiệu tại triển lãm là những tác phẩm mỹ thuật được sáng tác về đề tài xây dựng Tổ quốc, nhiều tác phẩm ra đời trong thời kỳ miền Bắc nước ta xây dựng chủ nghĩa xã hội, là hậu phương lớn cho miền Nam đấu tranh thống nhất đất nước. Với tinh thần “thóc không thiếu một cân, quân không thiếu một người”, đây là thời kỳ các họa sĩ, nhà điêu khắc đã đến các hợp tác xã, công trường, nhà máy để cùng sống, cùng làm việc, sáng tác mang đến những tác phẩm về xây dựng đất nước, về những con người lao động bình dị, những công nhân, nông dân, những con người đang làm việc quên mình ở đồng ruộng, trong công xưởng, trong hầm lò của các công trình xây dựng. Đây là thế hệ hoạ sĩ đã bám sát thực tế cuộc sống lao động sản xuất với mỹ cảm trong sáng, tinh thần lạc quan đã cho ra đời những tác phẩm xuất sắc được Bảo tàng Nghệ thuật Việt Nam trưng bày, giới thiệu đến công chúng….

"Ký ức những năm tháng không quên" là hành trình trở về quá khứ, tôn vinh tinh thần lao động sản xuất, ý chí kiên cường và nhân cách cao đẹp của con người Việt Nam. Triển lãm không chỉ khẳng định những thành quả của sự nghiệp khôi phục kinh tế, kiến thiết đất nước và xây dựng chủ nghĩa xã hội, mà còn khơi dậy lòng tự hào, tự tôn dân tộc và khát vọng vươn lên mạnh mẽ của thế hệ hôm nay. 

Triển lãm phục vụ công chúng đến hết ngày 8/9/2026 tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam