Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Tạ Văn Hạ (đoàn Đà Nẵng) đánh giá, kết quả Kỳ họp khẳng định tinh thần chủ động, quyết liệt, khẩn trương và trách nhiệm cao của Quốc hội trong việc thể chế hóa kịp thời các chủ trương, đường lối của Đảng thành chính sách, pháp luật. Qua đó, bảo đảm các quyết sách được ban hành xuất phát từ thực tiễn, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước.
Nhắc lại thông điệp giàu tính định hướng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã gửi tới các vị đại biểu Quốc hội và cử tri cả nước một yêu cầu mang tầm chiến lược lâu dài: “Tầm nhìn phải đủ rộng để bao quát những vấn đề căn bản của quốc gia; đủ lớn để quy tụ khát vọng của toàn dân tộc; đủ bền để nối tiếp trách nhiệm qua nhiều thế hệ; đủ mở để thích ứng với những thay đổi chưa thể biết trước”.
Thông điệp ấy không chỉ là kim chỉ nam cho tư duy lập pháp, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước và hoạt động giám sát tối cao, mà còn đặt ra chuẩn mực về trách nhiệm chính trị của mỗi đại biểu dân cử trước Nhân dân và trước tương lai phát triển của Tổ quốc.
Dấu ấn đặc biệt của Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI chính là công tác lập pháp. Quốc hội đã thông qua 38 luật và 18 nghị quyết, cho ý kiến lần đầu đối với 5 dự án luật. Không dừng lại ở chương trình dự kiến, trước những đòi hỏi cấp bách của thực tiễn phát triển, Quốc hội đã kịp thời bổ sung vào Chương trình Kỳ họp các nội dung mang tính cấp thiết và hoàn thành trọn vẹn khối lượng công việc theo chương trình đề ra. Đây là khối lượng công việc lập pháp lớn nhất từ đầu nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI đến nay, cho thấy rõ sự chuyển động mạnh mẽ, tinh thần làm việc rất quyết liệt, khẩn trương và đầy trách nhiệm của Quốc hội.
Tuy nhiên, áp lực về số lượng không đồng nghĩa với việc hạ thấp tiêu chuẩn của từng đạo luật được đưa ra bàn thảo. Phát biểu khai mạc Kỳ họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã nhấn mạnh một nguyên tắc cốt lõi trong xây dựng pháp luật: “Yêu cầu đặt ra là không chỉ hoàn thành số lượng lớn các luật, nghị quyết, mà các luật, nghị quyết ban hành phải đảm bảo chất lượng, khả thi, đồng bộ, thống nhất trong hệ thống pháp luật”.
Quan điểm chỉ đạo này đã quán triệt sâu sắc tới từng phiên họp tổ, cũng như các phiên thảo luận toàn thể tại hội trường. Các đại biểu Quốc hội không chỉ xem xét từng điều khoản cụ thể, mà còn đặt các dự án luật trong tổng thể hệ thống pháp luật hiện hành, đánh giá kỹ lưỡng tính khả thi khi đi vào cuộc sống, tránh chồng chéo, mâu thuẫn hoặc tạo ra những điểm nghẽn mới cho sự phát triển.
Nội dung kỳ họp cho thấy, Quốc hội đã thảo luận trải rộng các vấn đề kinh tế xã hội, nhất là trong các lĩnh vực đất đai, nhà ở, kinh doanh bất động sản, đầu tư, ngân sách Nhà nước, xây dựng và thi hành pháp luật. Mỗi ý kiến đóng góp của đại biểu đều hướng tới mục tiêu làm cho các quy định tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp yên tâm đầu tư, sản xuất, kinh doanh.
Trong lĩnh vực kinh tế, thị trường và quản trị tài sản, nghị trường ghi nhận những ý kiến sâu sắc về dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa; cùng bộ ba dự án luật có tầm ảnh hưởng lớn tới thị trường và nguồn lực phát triển gồm Dự án Luật Đất đai (sửa đổi), Dự án Luật Nhà ở (sửa đổi) và Dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi). Việc rà soát toàn diện các dự luật này cho thấy quyết tâm tháo gỡ các vướng mắc pháp lý kéo dài, bảo đảm tính liên thông, đồng bộ giữa các luật về đất đai, nhà ở, bất động sản và thị trường vốn.
Tại kỳ họp, các dự án luật về lĩnh vực tư pháp và thi hành pháp luật cũng được đặt ra với yêu cầu hết sức chặt chẽ. Theo đó, Quốc hội dành nhiều thời gian thảo luận về Dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thi hành Bộ luật Hình sự (sửa đổi); Dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) và dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thi hành Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi).
Bên cạnh đó, tính nhân văn và sự chăm lo trực tiếp tới an sinh xã hội, sức khỏe cộng đồng được thể hiện rõ nét qua hàng loạt dự án luật về dân sinh, y tế và bảo vệ các nhóm đối tượng trong xã hội. Các đại biểu Quốc hội đã thảo luận kỹ lưỡng về Dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi); Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội... Đây đều là những đạo luật tác động trực tiếp tới quyền lợi của từng người dân.
Đối với những nội dung đã được chuẩn bị kỹ, được xác định là “đã chín, đã rõ”, sau quá trình thảo luận dân chủ, giải trình thấu đáo, tiếp thu, chỉnh lý và hoàn thiện nghiêm túc, Quốc hội đã tiến hành biểu quyết thông qua với số phiếu tán thành rất cao.
Một trong những điểm nhấn của kỳ họp là Quốc hội dành nhiều thời gian thảo luận kết quả thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế xã hội, tập trung bàn giải pháp tăng trưởng 2 con số. Nội dung về kinh tế xã hội đã được các đại biểu “mổ xẻ” thẳng thắn từng vấn đề, từ đó kiến nghị, đề xuất nhiều giải pháp cụ thể ngay tại phiên thảo luận tổ. Thống kê cho thấy, các phiên thảo luận tổ có tới 360 lượt ý kiến về kinh tế xã hội.
Trong các phiên thảo luận tại hội trường, nhiều nội dung quan trọng, tiếp tục được đại biểu cho ý kiến với tinh thần trách nhiệm cao. Tinh thần xuyên suốt phiên thảo luận là Quốc hội đồng hành cùng Chính phủ tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc, thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Qua tổng kết, chỉ một ngày làm việc tại hội trường, phiên thảo luận đã ghi nhận 58 lượt đại biểu phát biểu và ý kiến tranh luận.
Cùng với việc đánh giá thực hiện kế hoạch kinh tế xã hội, tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội đã xem xét, thảo luận kỹ lưỡng nhiều nghị quyết có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Nổi bật trong đó là công tác phòng, chống tội phạm và ma túy. Quốc hội đã thảo luận kỹ lưỡng và đồng tình với chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy và tội phạm giai đoạn 2026 - 2035.
Đáp ứng yêu cầu linh hoạt trước các quyết sách lớn mới phát sinh, Quốc hội đã bổ sung vào Chương trình kỳ họp hai nhóm quyết sách mang tính mở đường cho động lực tăng trưởng mới và hạ tầng chiến lược. Thứ nhất là dự án Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù về phát triển du lịch nhằm kịp thời thể chế hóa Nghị quyết số 26/2026 của Bộ Chính trị về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới. Thứ hai là chủ trương đầu tư 3 dự án đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc có ý nghĩa kết nối liên vùng, gồm: cao tốc Bảo Hà - Lai Châu (đoạn Bảo Hà - Tân Phong); cao tốc Quảng Ngãi - Kon Tum; và cao tốc Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên (địa phận tỉnh Sơn La). Việc đưa chủ trương đầu tư 3 tuyến cao tốc này ra thảo luận tại nghị trường cho thấy quyết tâm xây dựng hạ tầng giao thông, tạo trục kết nối và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội cho các vùng.
Trên cơ sở xem xét toàn diện, tại kỳ họp, Quốc hội đã thông qua hàng loạt nghị quyết quan trọng về điều hành kinh tế xã hội, tài chính ngân sách và kết cấu hạ tầng. Đáng chú ý trong các quyết sách về phát triển kinh tế xã hội là định hướng chiến lược dành cho năm 2027. Quốc hội xác định năm 2027 là năm tăng tốc, bứt phá để thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Trọng tâm của quyết tâm chính trị này là phấn đấu đạt mức tăng trưởng kinh tế (GDP) từ 10% trở lên, gắn chặt với yêu cầu giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế.
Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng cao đầy thách thức ấy, Quốc hội cơ bản tán thành các nhiệm vụ, giải pháp do Chính phủ, Tòa án nhân dân Tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao, Kiểm toán nhà nước trình và các cơ quan của Quốc hội kiến nghị. Trước hết, mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên phải được cụ thể hóa thành kịch bản, chỉ tiêu, nhiệm vụ và sản phẩm rõ ràng theo từng ngành, từng lĩnh vực, từng địa phương. Cùng với đó, Quốc hội yêu cầu đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn liền với phân bổ nguồn lực hợp lý, cùng với đó là xác định rõ trách nhiệm, tiến độ và kết quả đầu ra.
Về các động lực tăng trưởng của nền kinh tế, Quốc hội định hướng làm mới các động lực tăng trưởng truyền thống, đồng thời chú trọng phát triển thị trường trong nước, đẩy mạnh kích cầu, phát triển thương mại hiện đại và kinh tế ban đêm. Trong hoạt động kinh tế đối ngoại, cần đa dạng hóa thị trường xuất nhập khẩu. Giải pháp mang tính đột phá được đặt vào lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trong đó đặt ra yêu cầu tạo đột phá thực chất để làm chủ công nghệ chiến lược, công nghệ lõi và sản phẩm công nghệ chiến lược.
Nghị quyết của Quốc hội cũng khẳng định rõ định hướng phát triển toàn diện và bền vững: gắn kết hài hòa phát triển kinh tế với văn hóa, xã hội, môi trường; bảo đảm vững chắc an sinh xã hội. Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu kiên quyết, kiên trì đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; thực hành tiết kiệm, chống lãng phí trong toàn xã hội và bộ máy công quyền. Đồng thời, không ngừng củng cố quốc phòng, an ninh; đẩy mạnh công tác đối ngoại, hội nhập quốc tế, tăng cường công tác dân vận và truyền thông chính sách nhằm tạo sự đồng thuận xã hội rộng rãi trong quá trình tổ chức thực hiện các mục tiêu lớn của đất nước.
Bên cạnh lập pháp và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, hoạt động giám sát tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI ghi nhận những chuyển biến thực chất, trách nhiệm và bám sát tâm tư của Nhân dân. Trong khuôn khổ Kỳ họp, Quốc hội đã xem xét báo cáo tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri và Nhân dân; cùng với công tác tiếp công dân, xử lý đơn, thư, giải quyết khiếu nại, tố cáo. Việc theo dõi sát sao quá trình giải quyết các kiến nghị và đơn thư của người dân khẳng định vai trò cầu nối giữa nghị trường với cử tri cả nước, bảo đảm tiếng nói từ cơ sở được lắng nghe và giải quyết.
Điểm nhấn của hoạt động giám sát tại Kỳ họp là việc Quốc hội tiến hành phiên chất vấn và trả lời chất vấn đầu tiên của nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI. Thời gian chất vấn có 65 đại biểu trực tiếp đặt câu hỏi với thành viên Chính phủ và 7 đại biểu tham gia tranh luận; ngoài ra còn có 43 đại biểu đã đăng ký nhưng chưa được chất vấn do thời gian của phiên họp có hạn.
Với tinh thần xây dựng và trách nhiệm cao, phiên chất vấn và trả lời chất vấn đã tập trung đi sâu vào 2 nhóm vấn đề lớn thuộc lĩnh vực Tài chính và Khoa học, công nghệ. Đây là hai lĩnh vực có ý nghĩa then chốt, tác động trực tiếp đến những trụ cột phát triển mà Quốc hội đã đặt ra trong các phiên thảo luận kinh tế xã hội. Đ ó là ổn định kinh tế vĩ mô, môi trường đầu tư, kinh doanh, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực quốc gia và thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, trí tuệ nhân tạo.
Cách thức tổ chức phiên chất vấn tiếp tục được thực hiện theo phương châm “hỏi nhanh, đáp gọn”. Các đại biểu Quốc hội đã đặt câu hỏi ngắn gọn, đi thẳng vào những vấn đề còn vướng mắc, bất cập trong thực tiễn quản lý và điều hành. Đáp lại tinh thần thẳng thắn ấy, các Bộ trưởng và Thủ tướng Chính phủ đã trả lời rành mạch, rõ ràng, không né tránh các vấn đề khó; đưa ra giải pháp và cam kết thực hiện trong thời gian tới.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã nhấn mạnh: “Phiên chất vấn lần này tiếp tục thể hiện tinh thần Quốc hội đồng hành cùng Chính phủ, quán triệt tinh thần Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ đạo là: Phải nâng tầm hoạt động giám sát của Quốc hội để đi vào thực chất, sắc bén hơn, tránh hình thức. Tập trung vào các điểm nghẽn, chỉ rõ những khó khăn, vướng mắc để kịp thời tháo gỡ, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, nâng cao năng suất, chất lượng tăng trưởng, đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô, phát triển nhanh, bền vững và nâng cao đời sống của Nhân dân”.
Lời nhấn mạnh của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã khẳng định rõ hoạt động giám sát tối cao không phải để gây áp lực, mà là đồng hành cùng Chính phủ tìm ra điểm nghẽn, chỉ đúng căn nguyên của khó khăn, vướng mắc để kịp thời tháo gỡ. Quan trọng hơn sau phiên chất vấn, Chính phủ, các Bộ trưởng, Trưởng ngành sẽ nghiêm túc tiếp thu, khẩn trương cụ thể hóa các lời hứa, cam kết trước Quốc hội và cử tri.
Với tinh thần đó, tại phiên bế mạc kỳ họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương, khẩn trương triển khai thực hiện nghiêm túc, đồng bộ và hiệu quả các luật, nghị quyết đã được Quốc hội thông qua, để các quyết sách của Quốc hội sớm đi vào cuộc sống hiệu quả nhất. Qua đó góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế xã hội, đảm bảo quốc phòng an ninh, đối ngoại và xây dựng hệ thống chính trị; tập trung cao, quyết tâm phấn đấu tăng trưởng GDP đạt từ 10% trở lên, để năm 2027 thực sự là năm tăng tốc, bứt phá, tạo đà, tạo thế, tạo lực thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV.