Khơi thông dòng chảy thương mại Việt Nam - New Zealand

Vì vậy, chuyến thăm cấp Nhà nước tới New Zealand của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm diễn ra trong bối cảnh hai nước vừa nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vào tháng 2/2025 được kỳ vọng sẽ tạo thêm xung lực mới để mở cửa thị trường, tháo gỡ rào cản và đưa thương mại song phương phát triển tương xứng với tiềm năng.

Quan hệ bổ trợ

New Zealand là nền kinh tế có độ mở cao, thế mạnh tập trung ở nông nghiệp, thực phẩm, sữa, thịt, trái cây và các sản phẩm chế biến có tiêu chuẩn cao. Trong khi đó, Việt Nam có quy mô thị trường hơn 100 triệu dân, năng lực sản xuất đa dạng và vị trí ngày càng quan trọng trong chuỗi cung ứng khu vực. Hơn nữa, sự bổ trợ về cơ cấu kinh tế cùng việc hai nước cùng tham gia các hiệp định thương mại tự do (FTA) đang tạo nền tảng thuận lợi để mở rộng thương mại và kết nối sâu hơn.

Nhận định từ các chuyên gia cho thấy: Thời gian qua, quan hệ kinh tế, thương mại giữa Việt Nam và New Zealand luôn duy trì đà tăng trưởng tích cực với cơ cấu hàng hóa có tính bổ sung cao và ít cạnh tranh trực tiếp. Việt Nam hiện là đối tác thương mại lớn thứ 12 của New Zealand, chiếm khoảng 2,1% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của nước này. Ở chiều ngược lại, New Zealand là đối tác thương mại thứ 41 của Việt Nam.

Thống kê của Hải quan Việt Nam, năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và New Zealand đạt 1,5 tỷ USD, tăng 15,8% so với năm 2024. Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam sang New Zealand đạt 711 triệu USD, tăng 3,4%; nhập khẩu đạt 784 triệu USD, tăng 29,8%.

Riêng 6 tháng đầu năm 2026, kim ngạch thương mại hai chiều đạt 844,4 triệu USD, tăng 14,6% so với cùng kỳ năm 2025. Xuất khẩu của Việt Nam đạt 399,6 triệu USD, tăng 18,8%; nhập khẩu đạt 444,8 triệu USD, tăng 11,1%.

Các mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam sang New Zealand gồm điện thoại và linh kiện, máy vi tính, sản phẩm điện tử, thủy sản, hạt điều và giày dép. Việt Nam nhập khẩu từ New Zealand sữa và sản phẩm từ sữa, hoa quả, gỗ, nguyên phụ liệu dệt may, da giày, máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng, phế liệu sắt thép và các loại sắt thép.

Tại buổi làm việc với Đại sứ New Zealand tại Việt Nam và Đoàn doanh nghiệp New Zealand tới Việt Nam, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân bày tỏ sự vui mừng và đánh giá cao những bước phát triển tích cực của quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện Việt Nam - New Zealand, đặc biệt trong lĩnh vực kinh tế - thương mại.

Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh, Việt Nam coi New Zealand là một đối tác quan trọng tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Mặc dù bị ảnh hưởng bởi biến động kinh tế toàn cầu, kim ngạch thương mại hai chiều vẫn duy trì đà tăng trưởng ổn định cho thấy tiềm năng to lớn chưa được khai thác hết.

Việc hai nước cùng là thành viên của Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP), Hiệp định thương mại tự do ASEAN - Australia - New Zealand (AANZFTA... giúp doanh nghiệp hai bên cắt giảm chi phí, tăng tính cạnh tranh và mở rộng thị trường.

Đặc biệt, Bộ Công Thương thường xuyên tổ chức phổ biến, hướng dẫn doanh nghiệp tại Việt Nam tận dụng quy tắc xuất xứ trong khuôn khổ mà hai nước là thành viên; đồng thời sẵn sàng phối hợp chặt chẽ với phía New Zealand để giải quyết nhanh chóng mọi vướng mắc liên quan đến thủ tục hải quan và thương mại.

Bà Liz Bell, Giám đốc điều hành Hội đồng Doanh nghiệp ASEAN - New Zealand khẳng định: Doanh nghiệp New Zealand rất quan tâm đến thị trường Việt Nam và mong muốn đẩy mạnh đầu tư, kinh doanh tại Việt Nam, nhất là trong lĩnh vực New Zealand có thế mạnh và Việt Nam có nhu cầu như nông nghiệp công nghệ cao, thực phẩm chất lượng cao (sữa, thịt, trái cây), giáo dục, năng lượng tái tạo, và công nghệ.

Ngoài ra, trong khuôn khổ Kỳ họp lần thứ 9 Ủy ban Hỗn hợp về Kinh tế và Thương mại Việt Nam - New Zealand (JTEC) được tổ chức tại thành phố Wellington, New Zealand, hai bên bày tỏ vui mừng khi chính thức nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện vào tháng 2/2025. Đây là dấu mốc quan trọng tạo động lực và cơ sở để thúc đẩy hợp tác với những trụ cột quan trọng; trong đó, có kinh tế, thương mại, đầu tư.

Về mục tiêu kim ngạch thương mại 3 tỷ USD vào năm 2026, trên cơ sở phân tích thuận lợi và khó khăn, Việt Nam và New Zealand nhất trí cần nghiên cứu tất cả các phương án giúp gia tăng thương mại, đầu tư song phương. Theo đó, hai bên phối hợp chặt chẽ và triển khai hiệu quả thỏa thuận thương mại đã ký kết; tiếp tục mở cửa thị trường cho sản phẩm nông sản thực phẩm; tăng cường xúc tiến thương mại và đầu tư; tạo thuận lợi cho thương mại nông sản, lâm nghiệp theo xu hướng xanh và bền vững.

Tạo thêm động lực

Nhận định về thị trường New Zealand, ông Đỗ Hữu Tùng - Bí thư thứ Nhất, Thương vụ Việt Nam tại New Zealand chia sẻ: Đây thị trường mở với mặt hàng tiêu dùng gồm các nhóm sản phẩm mà Việt Nam có thế mạnh xuất khẩu như dệt may, linh kiện điện tử, sản phẩm gỗ và máy móc thiết bị. Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất mà các doanh nghiệp Việt Nam gặp phải vẫn nằm ở rào cản kỹ thuật về an toàn thực phẩm.

Ngoài ra, đối với các mặt hàng khác, nhất là sản phẩm công nghiệp và tiêu dùng, quy trình nhập khẩu nhìn chung khá thuận lợi. Khi doanh nghiệp New Zealand có nhu cầu, việc đặt hàng và thông quan diễn ra tương đối đơn giản, nhanh gọn và minh bạch, tạo điều kiện cho hai bên mở rộng hợp tác.

Theo ông Đỗ Hữu Tùng, New Zealand là thị trường nhỏ với quy mô dân số khoảng 5 triệu người, tập trung chủ yếu ở ba thành phố lớn gồm Auckland, Wellington và Christchurch. Thế nhưng, nhu cầu tiêu dùng đối với hàng hóa Việt Nam đang ngày càng tăng, nhất là trong bối cảnh mối quan hệ chính trị, kinh tế, văn hóa và giáo dục giữa hai nước ngày càng gắn bó. Người dân New Zealand đã biết đến Việt Nam nhiều hơn, quan tâm đến sản phẩm “Made in Vietnam” từ hàng tiêu dùng, thủ công mỹ nghệ, đồ nội thất đến thiết bị công nghệ.

Hơn nữa, xu thế tiêu dùng tại New Zealand đang dịch chuyển mạnh mẽ theo hướng ưu tiên hàng hóa bền vững, thân thiện môi trường và đây cũng là cơ hội lớn để doanh nghiệp Việt Nam tiếp tục mở rộng thị phần tại quốc gia này.

Hiện nay, Việt Nam đang hướng tới chiến lược “Go Global” nhằm đưa hàng nông sản, thủy sản và sản phẩm chế biến vươn ra thị trường toàn cầu. Vì vậy, Thương vụ mong muốn Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng đơn vị chức năng tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp trong khâu sản xuất, vùng trồng, vùng nuôi, đảm bảo chất lượng và truy xuất nguồn gốc rõ ràng. Bởi muốn hàng Việt đứng vững trên thị trường quốc tế, yếu tố chất lượng vẫn là điều cốt lõi, quyết định uy tín và khả năng cạnh tranh.

Cùng đó, Thương vụ đề nghị các hiệp hội ngành hàng cần bám sát diễn biến thị trường, phối hợp chặt chẽ để kịp thời cập nhật, phổ biến quy định, tiêu chuẩn mới của nước sở tại, qua đó giúp doanh nghiệp chủ động điều chỉnh sản xuất, xuất khẩu phù hợp.

Đối với các doanh nghiệp Việt Nam, dù năng lực sản xuất, quy mô đầu tư và tiêu chuẩn chất lượng đã được nâng cao, một số doanh nghiệp vẫn chưa bám sát nhu cầu, đặc thù từng thị trường, nhất là những thị trường nhỏ như New Zealand.

Bởi vậy, Thương vụ Việt Nam tại New Zealand mong muốn thời gian tới sự phối hợp giữa các bộ, ngành, hiệp hội và doanh nghiệp tiếp tục được tăng cường nhằm phát huy tiềm năng, tháo gỡ khó khăn và tạo thêm động lực cho thương mại Việt Nam - New Zealand phát triển mạnh mẽ, bền vững.

Đại sứ Việt Nam tại New Zealand Phan Minh Giang cho rằng: Để sớm hiện thực hóa mục tiêu đưa kim ngạch thương mại song phương đạt 3 tỷ USD, hai bên cần phối hợp xây dựng các giải pháp mang tính đột phá, tháo gỡ rào cản kỹ thuật, tạo thuận lợi cho các mặt hàng thế mạnh tiếp cận thị trường của nhau, đồng thời tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do mà hai nước cùng tham gia.

Bên cạnh đó, Việt Nam và New Zealand cần đẩy mạnh xúc tiến thương mại, tăng cường kết nối doanh nghiệp và mở rộng các kênh giao thương, qua đó khai thác tốt hơn tiềm năng thị trường. Đặc biệt, việc sớm mở các đường bay thẳng hoặc các chuyến bay nối thuận tiện giữa Việt Nam và New Zealand cũng được kỳ vọng sẽ góp phần tăng cường kết nối, khơi thông nguồn lực và tạo thêm động lực cho thương mại song phương.

“Đây sẽ là những yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả các thỏa thuận thương mại, mở rộng thị trường và đưa quan hệ thương mại Việt Nam - New Zealand phát triển thực chất, bền vững hơn”, Đại sứ Việt Nam tại New Zealand Phan Minh Giang bày tỏ.