Đó cũng là tinh thần xuyên suốt được các chuyên gia, doanh nghiệp chia sẻ tại buổi họp báo giới thiệu Hội nghị Năng lượng gió khu vực châu Á - Thái Bình Dương 2026 (APAC Wind Energy Summit 2026) do Hội đồng Năng lượng Gió Toàn cầu (GWEC) phối hợp với Báo Tài chính - Đầu tư tổ chức chiều 26/5.
Điện gió ngoài khơi mở ra không gian phát triển mới
Không còn là câu chuyện của những dự án riêng lẻ, điện gió Việt Nam hiện được nhìn nhận như một cấu phần quan trọng trong chiến lược an ninh năng lượng, phát triển công nghiệp xanh và nâng cao năng lực tự chủ công nghệ trong dài hạn.
Sau giai đoạn tăng trưởng mạnh mẽ nhờ cơ chế FIT trước năm 2021, Việt Nam hiện đã hình thành quy mô công suất điện gió trên bờ hơn 6.000 MW. Dù vẫn còn những vấn đề cần tiếp tục tối ưu trong vận hành và quy hoạch, giới chuyên gia cho rằng điều quan trọng hơn là Việt Nam đã tích lũy được kinh nghiệm thực tế quý giá mà không nhiều quốc gia trong khu vực có được.
Các chuyên gia đánh giá điện gió Việt Nam hiện được nhìn nhận như một cấu phần quan trọng trong chiến lược an ninh năng lượng, phát triển công nghiệp xanh và nâng cao năng lực tự chủ công nghệ trong dài hạn.
Ông Ngô Tiến Đạt, Giám đốc Quốc gia tại Việt Nam của Suzlon Energy, đánh giá Việt Nam hiện nằm trong nhóm thị trường có nền tảng điện gió khá tốt tại châu Á - Thái Bình Dương.
“Việt Nam ở vị trí khá cao trong khu vực. Chúng ta có công suất lắp đặt lớn so với các nước xung quanh, đồng thời đã trải qua rất nhiều bài học thực tế. Các chủ đầu tư, nhà thầu, tổng thầu và nhà cung cấp đều đã tích lũy được kinh nghiệm từ quá trình triển khai dự án”, ông Đạt nói.
Theo ông Đạt, giai đoạn phát triển nóng trước đây giúp thị trường nhanh chóng hình thành hệ sinh thái doanh nghiệp, đội ngũ kỹ thuật và năng lực triển khai dự án. Đây sẽ là nền tảng quan trọng cho chu kỳ phát triển mới, đặc biệt khi yêu cầu của thị trường ngày càng cao hơn về hiệu quả đầu tư và chất lượng dự án.
“Các dự án điện gió trong thời gian tới sẽ được tính toán cẩn thận hơn rất nhiều. Chủ đầu tư hiện nay phải tính rất kỹ cả về kỹ thuật, pháp lý và hiệu quả vận hành để đảm bảo hiệu quả đầu tư”, ông Đạt cho biết.
Theo các chuyên gia, điều này phản ánh quá trình trưởng thành tự nhiên của thị trường. Nếu giai đoạn đầu ưu tiên tốc độ phát triển công suất, thì giai đoạn tới sẽ chú trọng hơn tới chất lượng quy hoạch, tối ưu vận hành và hiệu quả kinh tế dài hạn.
Một trong những điểm được nhiều doanh nghiệp đặc biệt nhấn mạnh là tiềm năng rất lớn của điện gió ngoài khơi. Ông Nguyễn Tuấn, Trưởng ban Thương mại của PetroVietnam Technical Services Corporation (PTSC), cho rằng điện gió ngoài khơi sẽ đóng vai trò then chốt trong chiến lược phát triển năng lượng của Việt Nam trong tương lai.
“Điện gió ngoài khơi mới tạo ra được quy mô công suất lớn. Ngoài khơi có điều kiện gió tốt hơn, thời gian vận hành của tua-bin cao hơn rất nhiều so với trên bờ”, ông Tuấn chia sẻ.
Theo ông, lợi ích lớn nhất của điện gió ngoài khơi không chỉ nằm ở sản lượng điện, mà còn ở khả năng thúc đẩy hình thành một ngành công nghiệp hoàn toàn mới với giá trị kinh tế rất lớn. “Ngành công nghiệp điện gió ngoài khơi là một ngành công nghiệp khổng lồ. Nếu phát triển điện gió ngoài khơi mà không phát triển được ngành công nghiệp trong nước thì đó sẽ là một thất bại lớn”, ông Tuấn nhấn mạnh.
Hiện nay, nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã bắt đầu tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế. PTSC cho biết doanh nghiệp này đã tham gia chế tạo chân đế điện gió ngoài khơi và các trạm biến áp ngoài khơi cho nhiều dự án quốc tế với tổng quy mô khoảng 6 GW.
“Chỉ riêng một dự án chế tạo chân đế điện gió ngoài khơi đã mang lại doanh thu xuất khẩu hàng trăm triệu USD, tạo việc làm cho gần 3.000 lao động cùng gần 100 doanh nghiệp trong nước trong gần ba năm”, ông Tuấn cho biết.
Theo các chuyên gia, đây chính là cơ hội để Việt Nam từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu của ngành điện gió, từ chế tạo thiết bị, kết cấu thép, logistics đến hạ tầng cảng biển và dịch vụ kỹ thuật.
Từ phát triển công suất sang tối ưu hiệu quả
Một điểm đáng chú ý được các doanh nghiệp chia sẻ là thị trường điện gió Việt Nam đang bước sang giai đoạn phát triển thực chất hơn, trong đó hiệu quả kinh tế và chất lượng thiết kế dự án sẽ được đặt lên hàng đầu.
Ông Nguyễn Tuấn cho biết trong điện gió, việc tối ưu bố trí tua-bin có ý nghĩa quyết định tới hiệu quả vận hành của dự án. “Nếu bố trí tua-bin không hợp lý sẽ xảy ra hiện tượng ‘wake effect’, tức tua-bin phía trước làm nhiễu động dòng gió khiến tua-bin phía sau giảm hiệu suất phát điện”, ông nói.
Theo ông, trong giai đoạn trước, do thị trường tăng trưởng quá nhanh, nhiều dự án được triển khai trong thời gian ngắn nên không tránh khỏi những hạn chế nhất định. Tuy nhiên, đây cũng là bài học quan trọng để thị trường bước vào giai đoạn phát triển bài bản hơn.
Các nhà đầu tư hiện nay không chỉ quan tâm đến tổng chi phí đầu tư (CAPEX), mà còn đặc biệt chú trọng chi phí vận hành (OPEX), hệ số công suất và chi phí điện năng quy dẫn (LCOE). “Kỳ vọng trong các đợt đầu tư sắp tới, không chỉ chủ đầu tư mà cả các ngân hàng tài trợ vốn sẽ đánh giá kỹ hơn khâu thiết kế và tối ưu kỹ thuật để nâng cao hiệu quả dự án”, ông Tuấn nhận định.
Nhiều chuyên gia cho rằng việc thị trường chuyển từ “phát triển nhanh” sang “phát triển hiệu quả” là xu hướng tích cực, giúp ngành điện gió vận hành bền vững hơn trong dài hạn.
Dù thị trường có giai đoạn chững lại sau thời kỳ bùng nổ trước đây, các doanh nghiệp đều chung quan điểm rằng điện gió vẫn sẽ là xu hướng phát triển tất yếu của Việt Nam trong 5-10 năm tới.
Ông Ngô Tiến Đạt cho rằng Việt Nam đang sở hữu đồng thời nhiều lợi thế quan trọng như tài nguyên gió tốt, nhu cầu điện tăng mạnh và tiềm năng phát triển kinh tế lớn. “Theo đánh giá của tôi, chắc chắn thị trường điện gió Việt Nam sẽ tiếp tục phát triển. Câu hỏi chỉ là phát triển đến mức nào và nhanh hay chậm thôi”, ông nói.
Theo các chuyên gia, cùng với Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, các mục tiêu phát triển kinh tế xanh, trung hòa carbon và nhu cầu đảm bảo an ninh năng lượng sẽ tiếp tục tạo dư địa lớn cho điện gió trong dài hạn.
Đặc biệt, việc Việt Nam đăng cai Hội nghị Năng lượng gió khu vực châu Á - Thái Bình Dương 2026 (ngày 9-11/6/2026 tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Hà Nội) được kỳ vọng sẽ góp phần thúc đẩy kết nối với các nhà đầu tư, nhà sản xuất thiết bị và chuỗi cung ứng quốc tế.
Trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, điện gió không còn chỉ là câu chuyện của một nguồn điện bổ sung. Với Việt Nam, đây đang dần trở thành cơ hội để xây dựng một ngành công nghiệp mới có năng lực cạnh tranh khu vực, tạo việc làm, thu hút đầu tư và nâng cao vị thế của nền kinh tế trong chuỗi cung ứng xanh toàn cầu.