Chỉ cần nhập câu hỏi về cách kết hợp các loại thuốc thảo dược khác nhau, trong vài giây, điện thoại thông minh có thể đưa ra lời giải thích về cơ sở hình thành bài thuốc cùng những nguyên lý làm nền tảng cho công thức đó.
Theo Tân Hoa xã, công cụ AI này do Đại học Trung Y Dược Bắc Kinh chủ trì. Nhóm phát triển đã xây dựng mô hình lớn tích hợp kho kiến thức đồ sộ về y học cổ truyền Trung Quốc, bao gồm lý luận kinh điển, giáo trình, dược liệu và các bài thuốc.
Một công nghệ đáng chú ý khác là robot thông minh tích hợp AI do trường đại học này phát triển, có khả năng thực hiện các kỹ thuật xoa bóp truyền thống của y học cổ truyền Trung Quốc.
Trong hàng thế kỷ, tri thức về y học cổ truyền được truyền lại qua các văn bản cổ, quá trình học nghề dưới sự hướng dẫn của những thầy thuốc giàu kinh nghiệm và thực hành lâm sàng trực tiếp.
Việc gìn giữ và truyền đạt kho tàng tri thức được tích lũy qua nhiều thế hệ từ lâu đã là thách thức đối với giáo dục y học cổ truyền Trung Quốc. Giờ đây, AI đang từng bước được đưa vào hệ thống giáo dục đại học về y học cổ truyền Trung Quốc, mở ra những phương thức mới để kế thừa và truyền bá nền y học lâu đời này.
Nghiên cứu sinh tiến sĩ Li Ziyuan tại Đại học Y học Cổ truyền Quảng Châu cho biết, AI có khả năng hệ thống hóa các văn bản y học cổ, phân tích kinh nghiệm lâm sàng của thầy thuốc Đông y lão luyện và hỗ trợ đưa ra gợi ý về thuốc, qua đó rút ngắn thời gian tích lũy kinh nghiệm cho các bác sĩ trẻ.
Ông Huang Luqi, một chuyên gia về y học cổ truyền tại Viện Hàn lâm Kỹ thuật Trung Quốc, nhận định rằng AI có thể ghi lại một cách có hệ thống các phương pháp chẩn đoán, kỹ thuật đặc thù và những bài thuốc đã được kiểm chứng qua thời gian của các thầy thuốc danh tiếng tại tuyến cơ sở.
Ông Huang Luqi bổ sung rằng công nghệ này có thể biến những tri thức còn phân tán, chủ yếu dựa trên kinh nghiệm thành dữ liệu được chuẩn hóa và có thể chia sẻ, qua đó góp phần bảo tồn các kiến thức chuyên môn quý giá về y học cổ truyền ở địa phương và truyền lại cho các thế hệ tương lai.
Trung Quốc đã khởi xướng hệ thống giáo dục đại học hiện đại về y học cổ truyền Trung Quốc vào năm 1956. Bảy thập kỷ sau, quốc gia này có 27 cơ sở đào tạo đại học chuyên ngành y học cổ truyền hoạt động độc lập, cùng khoảng 670 cơ sở giáo dục đại học khác có các chương trình đào tạo liên quan đến lĩnh vực này, với tổng số hơn 800.000 sinh viên theo học.
Tính đến cuối năm 2025, tổng số nhân lực y tế tại các cơ sở chăm sóc sức khỏe liên quan đến y học cổ truyền đã đạt 1,236 triệu người, tăng gần 49% so với năm 2020. Cũng trong năm 2025, các lượt khám chữa bệnh bằng y học cổ truyền chiếm 20,3% tổng số lượt khám chữa bệnh trên toàn Trung Quốc.
Theo truyền thống, việc chẩn đoán trong y học cổ truyền Trung Quốc dựa trên bốn phương pháp: quan sát, nghe và ngửi, hỏi bệnh cùng bắt mạch. Các thầy thuốc tổng hợp thông tin thu thập được từ những phương pháp này để đánh giá tình trạng bệnh nhân và đưa ra phác đồ điều trị.
Hiện nay, AI đang được ứng dụng để số hóa các kỹ thuật chẩn đoán truyền thống này. Tại một bệnh viện y học cổ truyền ở Chu Hải, tỉnh Quảng Đông đã xuất hiện "phòng khám thông minh" có khả năng tự động thu thập dữ liệu về lưỡi, khuôn mặt và mạch đập của bệnh nhân. Hệ thống này sử dụng mô hình ngôn ngữ lớn để hỗ trợ bác sĩ đưa ra quyết định lâm sàng và cung cấp các dịch vụ theo dõi thông minh.
Ông Huang Luqi cho rằng chẩn đoán có sự hỗ trợ của AI có thể giúp thông tin chẩn đoán trong y học cổ truyền trở nên khách quan và định lượng được, qua đó giảm bớt tính chủ quan trong quá trình đánh giá thủ công. Đồng thời, công nghệ này còn cung cấp cơ sở tham khảo cho các phác đồ điều trị và góp phần nâng cao độ chính xác của các dịch vụ y học cổ truyền tại tuyến cơ sở.
Trung Quốc cũng đang đưa AI trở thành một phần trong chiến lược quốc gia nhằm phát triển y học cổ truyền. Kế hoạch giai đoạn 2026-2030 đã đề ra mục tiêu đẩy mạnh ứng dụng công nghệ kỹ thuật số và công nghệ thông minh trong lĩnh vực y học cổ truyền, cũng như phát triển các bộ dữ liệu chất lượng cao trong lĩnh vực này.
Khi AI ngày càng gắn bó sâu sắc với công tác đào tạo và thực hành y học cổ truyền, những câu hỏi về giới hạn của công nghệ này cũng trở nên ngày càng quan trọng. Sinh viên Zhao Leyi tại Đại học Y học cổ truyền Bắc Kinh, cho biết AI có thể giúp việc học tập và truyền thụ những tri thức được các thầy thuốc giàu kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm trở nên dễ dàng hơn, nhưng không thể thay thế tư duy cốt lõi trong y học cổ truyền. Zhao Leyi giải thích rằng các quyết định cuối cùng về chẩn đoán và điều trị phải dựa trên lý luận y học cổ truyền, các nguyên tắc trị liệu và hệ thống thực hành y học cổ truyền.
Ông Ji Guang, Hiệu trưởng Đại học Y học cổ truyền Thượng Hải, nhận định rằng kiến thức mang tính trực giác và dựa trên kinh nghiệm về các hiện tượng sự sống, vốn được các thầy thuốc tích lũy qua nhiều thế kỷ, rất xứng đáng được nghiên cứu một cách bài bản hơn, để trí tuệ của nền y học cổ xưa có thể được khám phá dưới những góc độ khoa học mới.
Từ việc Trung Quốc đẩy mạnh sử dụng AI trong giáo dục và thực hành y học cổ truyền, Việt Nam có thể nghiên cứu xây dựng “Kho tri thức y học cổ truyền số quốc gia”. Thay vì để tri thức y học cổ truyền nằm rải rác trong sách, giáo trình, tài liệu nghiên cứu hoặc kinh nghiệm của từng thầy thuốc, có thể xây dựng cơ sở dữ liệu tri thức y học cổ truyền có cấu trúc.
Đây là hướng bám khá sát Nghị quyết 57, bởi Nghị quyết xác định "Hoàn thành xây dựng, kết nối, chia sẻ đồng bộ cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu các ngành; khai thác và sử dụng có hiệu quả tài nguyên số, dữ liệu số, hình thành sàn giao dịch dữ liệu".
