Vi phạm gia tăng
Theo thông tin từ Bộ NN&PTNT, trong 9 tháng của năm 2015 đã có 542 lô hàng thủy sản thuộc 110 công ty bị các nước nhập khẩu trả về. So với năm 2014, tại thị trường Nhật Bản, số lượng lô hàng bị cảnh báo nhiễm kháng sinh đã tăng 2 - 4 lần. Do đó, Nhật Bản đã áp dụng chế độ kiểm tra chặt, thậm chí có thể áp dụng biện pháp đình chỉ nhập khẩu nếu tình hình không được cải thiện. Tại thị trường Mỹ, số lô hàng cá biển, tôm vi phạm chỉ tiêu kháng sinh cũng tăng sáu lần. Các thị trường EU, Úc… cũng cảnh báo, nếu tình trạng này không được cải thiện, các nước này sẽ áp dụng biện pháp kiểm tra nghiêm ngặt hoặc ngừng nhập khẩu. Nguyên nhân của tình trạng này, được cho là do nguồn nguyên liệu chưa đảm bảo nên các lô hàng bị cảnh báo đã có chỉ tiêu kháng sinh vượt chỉ tiêu cho phép, điều kiện bảo quản khi vận chuyển không tốt...
 Dư lượng kháng sinh trong thủy sản đang ảnh hưởng không nhỏ đến xuất khẩu thủy sản của Việt Nam. |
“Trung bình mỗi doanh nghiệp có 5 lô hàng không đảm bảo chất lượng bị trả về, cá biệt có trường hợp doanh nghiệp XK bị trả về đến 70 lô hàng. Đây là vấn đề không mới nhưng đến nay chúng ta vẫn chưa giải quyết dứt điểm. Hiện vẫn còn không ít cơ sở nuôi trồng thủy sản chưa tuân thủ đúng thời gian ngừng sử dụng thuốc trước khi thu hoạch. Quy trình sử dụng kháng sinh chưa hợp lý đã dẫn đến tình trạng tồn dư chất kháng sinh trong thủy sản vượt mức cho phép. Vấn đề này đang rất nguy cấp vì ảnh hưởng trực tiếp đến thương hiệu, giá trị XK của ngành thủy sản Việt Nam”, ông Phạm Văn Đông, Cục trưởng Cục Thú y lo lắng.
Theo số liệu khảo sát của ngành chức năng, cả nước có hơn 470 doanh nghiệp chế biến thủy sản, trong đó gần 33% tập trung ở các tỉnh khu vực Nam Bộ vẫn chưa tuân thủ chặt chẽ các yêu cầu vệ sinh công nghiệp và thiếu đội ngũ thiết bị kiểm tra vệ sinh an toàn cho sản phẩm của cơ sở. Các chế tài trong việc kiểm tra, giám sát hiện vẫn chưa đủ mạnh đủ sức răn đe, hạn chế tái diễn vi phạm từ người nuôi, đại lý thu mua, thú y, cơ sở chế biến thức ăn thủy sản, chủ tàu… Trong khi đó các nước nhập khẩu hàng thủy sản có xu hướng yêu cầu kiểm tra chất lượng ngày càng nghiêm ngặt.
Kiểm soát từ nguyên liệu đầu vào
Ông Hồ Quốc Lực, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Thực phẩm Sao Ta (Sóc Trăng), cho rằng để hạn chế tình trạng trên, doanh nghiệp đang tăng cường kiểm soát nguyên liệu thủy sản đầu vào phục vụ cho XK và chú trọng hơn về xây dựng vùng nuôi an toàn. “Chúng tôi đã chủ động liên kết với các hộ nuôi nhỏ lẻ thành các vùng nuôi có diện tích lớn nhằm dễ dàng áp dụng những tiêu chuẩn sản xuất theo tiêu chuẩn thực hành nông nghiệp tốt. Việc hình thành 10 tổ hợp không chỉ giúp kiểm soát được chất kháng sinh mà còn tăng được năng suất. Để hạn chế được tình trạng vi phạm về dư lượng kháng sinh theo tôi các doanh nghiệp cần kiểm tra chặt chẽ nguyên liệu từ khâu thu mua, vận chuyển, chế biến theo yêu cầu đối tác đặt ra. Riêng về phía ngành chức năng cần có biện pháp phạt nặng đối với những tổ chức, cơ sở vi phạm như kiên quyết rút giấy phép hành nghề của các cơ sở, cá nhân kinh doanh hóa chất kháng sinh thuộc danh mục cấm…”, ông Lực nói thêm.
Mới đây, Tổng cục Thủy sản đã quyết định cấm các doanh nghiệp có từ 2 đến 4 lô hàng bị cảnh báo sẽ không được phép xuất khẩu và chỉ những doanh nghiệp đạt tiêu chuẩn mới được phép xuất khẩu thủy sản vào Nhật Bản. Bộ NN&PTNT cũng chỉ đạo Cục Thú y, Tổng cục Thủy sản và các địa phương, doanh nghiệp lập danh mục những doanh nghiệp bị cảnh báo ở thị trường nước ngoài có biện pháp tiến hành phân loại, tăng tần suất kiểm tra. Bộ NN&PTNT cũng phối hợp với Bộ Công an thành lập đoàn thanh tra, tập trung xử lý nghiêm những đường dây buôn lậu vật tư nông nghiệp, kháng sinh cấm. Ngoài ra, các địa phương đang tăng cường tuyên truyền, phân tích tác hại của dư lượng kháng sinh trong chăn nuôi, không sử dụng các loại thức ăn có chứa kháng sinh…
“Để có thủy sản sạch phục vụ XK, doanh nghiệp phải kiểm tra được nguồn nguyên liệu, xây dựng liên kết vùng nuôi. Ngay từ bây giờ các doanh nghiệp phải chủ động kiểm tra chất lượng ngay từ đầu vào, giám sát và yêu cầu người nuôi cam kết hạn chế sử dụng hoá chất, kháng sinh trong giai đoạn nuôi trồng. Trong thời gian tới Bộ sẽ có chính sách hỗ trợ khuyến khích doanh nghiệp phát triển những mô hình sản xuất sạch. Riêng Trung tâm Chất lượng - An toàn vệ sinh thú y, thủy sản vùng 2 sẽ thực hiện nghiêm quy trình tiêu chuẩn an toàn vệ sinh thực phẩm, kiên quyết không cho xuất bất cứ lô hàng nào có dấu hiệu vi phạm dư lượng kháng sinh”, ông Vũ Văn Tám, Thứ trưởng Bộ NN&PTNT nhấn mạnh.
