Nguyên nhân chủ yếu do phát sinh tranh chấp dân sự liên quan đến chất lượng hàng hóa xuất khẩu chưa đảm bảo các điều kiện theo thỏa thuận…, chưa có những thống nhất giải quyết giữa chủ hàng của hai bên. Điều này dẫn đến việc doanh nghiệp Trung Quốc không thanh toán phí bến bãi, không thực hiện các thủ tục thông quan phương tiện chở hàng Việt Nam; đồng thời yêu cầu chủ hàng, lái xe Việt Nam bồi thường tiền mặt mới hoàn tất các chi phí, thủ tục để phương tiện có thể xuất cảnh về Việt Nam.
Theo ông Đinh Trung Kiên, Phó Giám đốc Trung tâm Quản lý cửa khẩu Lạng Sơn, đối với các trường hợp phương tiện chở hàng bị giữ lại bên phía Trung Quốc, Trung tâm Quản lý cửa khẩu đã tham mưu Ban Quản lý Khu Kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng - Lạng Sơn gửi Thư công tác đề nghị phía Trung Quốc phối hợp, chỉ đạo các lực lượng chức năng xem xét giải quyết cho phương tiện bị giữ lại bên Trung Quốc được xuất cảnh về Việt Nam. Phía bạn thông tin, việc phương tiện bị giữ lại không liên quan đến các lực lượng chức năng.
Để đảm bảo quyền lợi và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp, cá nhân hoạt động xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu, hạn chế tối đa các tranh chấp, rủi ro phát sinh, Trung tâm Quản lý cửa khẩu Lạng Sơn khuyến cáo, đề nghị các cá nhân, doanh nghiệp thực hiện ký kết hợp đồng mua bán hàng hóa, giao dịch xuất nhập khẩu theo đúng quy định pháp luật Việt Nam và các thỏa thuận quốc tế liên quan.
Đặc biệt lưu ý các nội dung trong hợp đồng về kiểm tra, thống nhất chất lượng hàng hóa khi giao nhận, lựa chọn phương thức thanh toán đảm bảo qua Ngân hàng quốc tế; đồng thời bổ sung điều khoản không được phép lưu giữ phương tiện vận chuyển hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam khi đã trả xong hàng hóa (nếu không liên quan).
Ngoài ra, trong nội dung hợp đồng cần quy định rõ phạm vi trách nhiệm từ khi nhận hàng đến địa điểm giao hàng; quy trình bảo quản hàng hóa theo hợp đồng đã ký, xử lý khi xảy ra mất mát, hư hỏng hàng hóa, rủi ro xảy ra đối với phương tiện; ràng buộc trách nhiệm cụ thể của các bên liên quan đối với trường hợp phát sinh tranh chấp dân sự phía Trung Quốc hoặc Việt Nam liên quan đến hàng hóa…
Hiện hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa qua các cửa khẩu: Tân Thanh, Hữu Nghị, Chi Ma… tỉnh Lạng Sơn đang ghi nhận ở mức cao và ổn định, song đều đảm bảo năng lực giải phóng hàng hóa và chưa ghi nhận ách tắc. Trung bình mỗi ngày, các cửa khẩu thông quan từ 1.500 - 2.000 phương tiện chở hàng hóa.
