Theo dữ liệu phân tích từ hơn 400.000 phán quyết trọng tài từ tháng 1/2024 đến tháng 7/2026 của công ty quản lý hóa đơn y tế HaloMD, có tới gần 30% phán quyết trọng tài không được các công ty bảo hiểm thanh toán. Đứng đầu danh sách là công ty bảo hiểm Anthem khi từ chối chi trả tới 74% số vụ xử thua, thậm chí con số này đã tăng lên 83% trong năm 2026. Ngoài Anthem, các hãng bảo hiểm lớn khác như Cigna, UnitedHealthcare và Aetna cũng từ chối thanh toán một phần đáng kể các khoản tiền theo phán quyết trọng tài.
Tình trạng này xuất phát từ những hệ lụy ngoài dự kiến của Đạo luật chống hóa đơn bất ngờ (No Surprises Act) có hiệu lực từ năm 2022. Đạo luật được Quốc hội Mỹ thông qua với sự ủng hộ rộng rãi của cả hai đảng nhằm bảo vệ bệnh nhân khỏi các hóa đơn y tế đắt đỏ trong tình huống cấp cứu. Cơ chế trọng tài độc lập được thiết lập để phân xử chi phí giữa cơ sở y tế và hãng bảo hiểm, yêu cầu bên thua phải thanh toán trong vòng 30 ngày.
Tuy nhiên, các bác sĩ và đơn vị cung cấp dịch vụ đã nộp hàng triệu hồ sơ với mức yêu cầu bồi thường rất cao và giành chiến thắng trong phần lớn các vụ việc. Một số khoản tiền được trọng tài phán quyết lên tới 440.000 USD cho phẫu thuật thu nhỏ ngực, 73.000 USD cho chụp X-quang cổ chân, hoặc 125.000 USD cho hỗ trợ phẫu thuật tuyến tiền liệt.
Bất bình trước các mức bồi thường được cho là bất hợp lý, nhiều hãng bảo hiểm đã chọn giải pháp đơn giản là từ chối chi trả. Tại bang Wisconsin, Anthem đã ngưng thanh toán 2,1 triệu USD cho dịch vụ vận chuyển cấp cứu bằng máy bay trực thăng Flight for Life, với chi phí mỗi chuyến bay dao động từ 9.382 USD đến 62.373 USD .
Giám đốc điều hành Scott McCarty của công ty cấp cứu hàng không PHI cho biết doanh nghiệp phải đóng cửa một căn cứ tại thành phố Red Bluff, bang California do Anthem đã không thanh toán số tiền lên tới 16,3 triệu USD.z
Việc các công ty bảo hiểm chây ỳ thanh toán đang đẩy nhiều cơ sở y tế vào hoàn cảnh khó khăn tài chính. Bác sĩ Jennifer Raley ở bang Bắc Carolina chia sẻ phòng khám của bà đang bị nợ 1,2 triệu USD sau khi thắng 1.032 vụ trọng tài trong năm 2025, buộc đơn vị phải vay tín dụng vào tháng 1 để kịp trả lương cho nhân viên.
Trong khi đó, bác sĩ giải phẫu thần kinh Brian McHugh ở Long Island cho biết nhiều bác sĩ tại cơ sở của ông đã quyết định ngừng tiếp nhận bệnh nhân sử dụng bảo hiểm Anthem.
Trong khi đó, các nhà quản lý bảo hiểm lại cho rằng hệ thống trọng tài đang bị trục lợi. Phó Chủ tịch Ariel Bayewitz phụ trách kinh tế y tế của Elevance Health (công ty mẹ của Anthem) khẳng định hầu hết các hồ sơ đưa ra trọng tài lẽ ra không đủ điều kiện xét duyệt do vi phạm quy trình hoặc không nằm trong phạm vi của luật.
Giám đốc điều hành Josh Goldberg phụ trách chính sách y tế của Health Care Service Corporation cũng phản ánh tình trạng một số bác sĩ nhận thanh toán hai lần cho cùng một dịch vụ từ cả hệ thống cấp bang và liên bang. Công ty đã từ chối chi trả khoản bồi thường cao gấp 99 lần mức thông thường cho một ca phẫu thuật tái tạo ngực.
Mặc dù Đạo luật chống hóa đơn bất ngờ quy định mức phạt 100 USD mỗi ngày cho mỗi phán quyết chậm thanh toán, chính quyền Mỹ vẫn chưa áp dụng bất kỳ án phạt nào. Theo các phán quyết hiện hanh, tòa phúc thẩm liên bang không cho phép các bác sĩ khởi kiện ra tòa để đòi tiền bồi thường.
Giáo sư Stephen Ware ngành luật của Đại học Kansas chỉ ra rằng luật thiếu cơ chế cưỡng chế thi hành phán quyết trọng tài. Tình hình hiện tại đang thiếu sự giám sát và trách nhiệm từ cả hai phía.
Trước làn sóng bất bình ngày càng tăng, Quốc hội Mỹ đang thúc đẩy các phương án sửa đổi luật. Hạ nghị sĩ Greg Murphy đảng Cộng hòa bang Bắc Carolina đã giới thiệu dự luật mới nhằm tăng nặng hình phạt đối với hành vi chậm thanh toán của các công ty bảo hiểm.
Thượng nghị sĩ Bill Cassidy đảng Cộng hòa bang Louisiana, Chủ tịch Ủy ban Y tế Thượng viện Mỹ, cũng coi việc khắc phục bất cập của đạo luật là nhiệm vụ trọng tâm cần hoàn thành trước tháng 1.
Trong khi đó, Hạ nghị sĩ Frank Pallone Jr. đảng Dân chủ bang New Jersey lại đề xuất bãi bỏ hoàn toàn hệ thống trọng tài và thay thế bằng mức giá thanh toán cố định dựa trên chi phí bảo hiểm thông thường để kết thúc tình trạng hỗn loạn hiện nay.
