Theo phóng viên TTXVN tại New York, cảnh báo trên được đưa ra trong ấn phẩm thông tin mới mang tên “Bình đẳng giới trong kỷ nguyên khủng hoảng khí hậu” do Cơ quan Liên hợp quốc (LHQ) về Bình đẳng giới và Trao quyền cho Phụ nữ (UN Women) công bố ngày 10/11 tại Hội nghị lần thứ 31 các bên tham gia Công ước khung của LHQ về biến đổi khí hậu (COP31), diễn ra ở thành phố Antalya (Thổ Nhĩ Kỳ).
Theo UN Women, hơn 1/3 phụ nữ và trẻ em gái trên thế giới, tương đương khoảng 1,5 tỷ người, đang sinh sống tại các khu vực được xác định là “điểm nóng khí hậu”, nơi người dân phải đối mặt với nguy cơ cao từ các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão, hạn hán, trong khi điều kiện việc làm bấp bênh và bất bình đẳng giới khiến khả năng ứng phó của họ bị hạn chế.
Nghiên cứu cảnh báo nếu các xu hướng hiện nay tiếp diễn, nhiệt độ trung bình toàn cầu có thể tăng 1,8 độ C vào năm 2050, kéo theo nguy cơ gia tăng các đợt hạn hán, lũ lụt, cháy rừng và bão nghiêm trọng. Trong kịch bản xấu nhất, biến đổi khí hậu có thể khiến thêm tới 141 triệu phụ nữ và trẻ em gái rơi vào cảnh nghèo cùng cực.
Giám đốc điều hành UN Women Sima Bahous nhấn mạnh phụ nữ đang đóng vai trò tiên phong trong nỗ lực ứng phó với khủng hoảng khí hậu tại cộng đồng, các cơ sở nghiên cứu và cơ quan hoạch định chính sách. Do đó, cần bảo đảm quyền bình đẳng, nguồn lực và vai trò lãnh đạo cho phụ nữ và trẻ em gái để thúc đẩy những thay đổi cần thiết.
Báo cáo cũng chỉ ra những tác động không đồng đều của biến đổi khí hậu đối với thu nhập và sinh kế. Dữ liệu tại 24 quốc gia cho thấy nhiệt độ trung bình tăng thêm 1 độ C có thể khiến thu nhập của phụ nữ giảm thêm tới 34% so với nam giới. Nguyên nhân chủ yếu là phụ nữ gặp nhiều hạn chế hơn trong việc chuyển đổi sang các công việc phi nông nghiệp hoặc di cư tìm việc khi mùa màng thất bát.
Bên cạnh đó, tình trạng hạn hán và thiên tai khiến phụ nữ phải gánh thêm các công việc chăm sóc không được trả công, như tìm kiếm nguồn nước, thu gom củi và chăm sóc các thành viên gia đình sau thảm họa. Biến đổi khí hậu cũng làm gia tăng nguy cơ bạo lực trên cơ sở giới. Tại 14 quốc gia được nghiên cứu, tình trạng hạn hán cực đoan kéo dài có liên quan đến nguy cơ bạo lực tình dục đối với trẻ em gái vị thành niên và phụ nữ trẻ cao hơn 21%.
Những thành quả trong xóa bỏ nạn tảo hôn cũng đứng trước nguy cơ bị ảnh hưởng. Tại 24 trong số 46 quốc gia có dữ liệu, tỷ lệ tảo hôn ở các khu vực khí hậu khô hạn cao hơn so với những vùng có độ ẩm cao hơn. Ngoài ra, khoảng 326 triệu phụ nữ và trẻ em gái trên thế giới vẫn chưa được tiếp cận điện năng.
UN Women cho biết mặc dù 73% kế hoạch hành động khí hậu quốc gia đã đề cập đến những rủi ro mà phụ nữ và trẻ em gái phải đối mặt, chỉ hơn 1/3 trong số đó đưa ra các giải pháp toàn diện. Phụ nữ hiện chỉ nắm giữ 12% các vị trí trong lĩnh vực năng lượng, trong khi 4% nguồn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) dành cho khí hậu được phân bổ ưu tiên cho bình đẳng giới.
Trước thực trạng trên, UN Women kêu gọi các nhà lãnh đạo đưa bình đẳng giới và quyền của phụ nữ vào trọng tâm các chính sách ứng phó với biến đổi khí hậu, tăng cường sự tham gia của phụ nữ trong quá trình hoạch định chính sách, đồng thời bảo vệ những nhà hoạt động môi trường là nữ giới trước nguy cơ bị đe dọa và bạo lực.
