Thành phố sớm hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp, có các trung tâm hỗ trợ, vườn ươm, quỹ đầu tư, không gian làm việc chung và chính sách hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ. Từ thực tiễn vận hành của cộng đồng startup, có thể thấy hệ sinh thái này đang đứng trước một “ngưỡng phát triển” mới, nơi những lợi thế ban đầu không còn đủ để tạo ra các doanh nghiệp công nghệ có quy mô và sức cạnh tranh lớn hơn.
Ba nút thắt của startup công nghệ
Năm 2025, thành phố Đà Nẵng xếp thứ 766 trong top 1000 thành phố tiêu biểu toàn cầu về hệ sinh thái khởi nghiệp, tăng 130 bậc so với năm 2024; được chứng nhận là “Hệ sinh thái tăng trưởng nhanh nhất Việt Nam” do StartupBlink đánh giá và được vinh danh, trao tặng Giải thưởng Thành phố hấp dẫn khởi nghiệp đổi mới sáng tạo năm 2025. Hiện thành phố có hơn 200 doanh nghiệp khởi nghiệp được ươm tạo và hỗ trợ phát triển, mỗi năm có gần 50 sự kiện khoa học công nghệ và khởi nghiệp lớn nhỏ được tổ chức.
Những con số trên cho thấy Đà Nẵng đã hình thành được nền tảng hệ sinh thái khởi nghiệp tương đối rõ nét. Tuy nhiên, phía sau các chỉ số tăng trưởng là bài toán về chất lượng và khả năng bứt phá của startup công nghệ. Theo báo cáo của Sở Khoa học và Công nghệ Đà Nẵng, nguồn nhân lực công nghệ của thành phố cơ bản đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế số, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo và thiết kế vi mạch. Tuy vậy, nguồn nhân lực cho các ngành công nghệ lõi gắn với tài chính số, công nghệ sâu (deep tech) vẫn còn hạn chế, thiếu đội ngũ chuyên gia trình độ cao, có kinh nghiệm thực tiễn quốc tế và khả năng làm việc liên ngành giữa công nghệ, tài chính và quản trị.
Từ góc nhìn hệ sinh thái, ông Nguyễn Văn Chương, quản lý chương trình khởi nghiệp Thụy Sĩ (Swiss EP) tại Đà Nẵng, Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ thành phố, phụ trách Ban Khởi nghiệp – Đổi mới sáng tạo, cho rằng: Thử thách lớn mà các startup công nghệ tại Đà Nẵng đang gặp phải nằm ở khâu gọi vốn và mở rộng thị trường quốc tế. Thành phố đặt mục tiêu hình thành 01 kỳ lân công nghệ vào năm 2030, nhưng nguồn vốn đầu tư mạo hiểm nội địa còn hạn chế và các startup vẫn phụ thuộc nhiều vào các nguồn lực từ chính quyền, thách thức ở investable-ready (năng lực sẵn sàng tiếp nhận vốn đầu tư). Bên cạnh đó, nguồn nhân lực trình độ cao vẫn còn thiếu hụt chuyên sâu, tỷ lệ gia công phần mềm còn chiếm tới 48%, gây khó khăn cho việc tự chủ sản phẩm công nghệ lõi.
Thực tế cho thấy, phần lớn startup công nghệ tại Đà Nẵng hiện vẫn ở quy mô nhỏ và siêu nhỏ, doanh thu hạn chế, phụ thuộc nhiều vào các dự án gia công hoặc hợp đồng ngắn hạn. Việc tiếp cận vốn đầu tư mạo hiểm còn khó, do các quỹ thường ưu tiên những doanh nghiệp đã chứng minh được thị trường và khả năng mở rộng. Đây là vòng luẩn quẩn khiến nhiều startup không thể vượt qua giai đoạn đầu để bước sang giai đoạn tăng trưởng.
Khoảng trống hậu khởi nghiệp và bài toán “khách hàng đầu tiên”
Những năm qua, Đà Nẵng đã đầu tư mạnh cho các hoạt động ươm tạo, huấn luyện khởi nghiệp và hỗ trợ ban đầu. Tuy nhiên, khoảng trống lớn nhất hiện nay lại nằm ở giai đoạn “hậu ươm tạo” – khi doanh nghiệp đã có sản phẩm, nhưng chưa đủ lực để tiếp cận thị trường lớn.
Từ thực tiễn hoạt động, anh Võ Nguyễn Đình Trí, đồng sáng lập, Giám đốc điều hành Công ty cổ phần Công nghệ Rebo, cho rằng, khó khăn lớn nhất của startup công nghệ hiện nay không nằm ở việc thiếu ý tưởng hay công nghệ, mà ở khả năng tiếp cận thị trường và khách hàng thực tế. Theo Rebo, nhiều chương trình hỗ trợ mới dừng lại ở giai đoạn khởi nghiệp ban đầu, trong khi doanh nghiệp cần nhất là đơn hàng thử nghiệm và cơ hội được ứng dụng sản phẩm trong môi trường thật.
“Startup không thể lớn lên chỉ bằng các cuộc thi ý tưởng hay chương trình huấn luyện. Điều họ cần là khách hàng đầu tiên và dòng tiền đủ để duy trì, hoàn thiện sản phẩm”, anh Võ Nguyễn Đình Trí chia sẻ, đồng thời cho rằng nếu các cơ quan, đơn vị công lập mạnh dạn hơn trong việc sử dụng các giải pháp công nghệ do doanh nghiệp trong nước phát triển, đây sẽ là cú hích rất lớn cho hệ sinh thái.
Từ góc nhìn này, bài toán khởi nghiệp công nghệ tại Đà Nẵng không chỉ là ươm tạo bao nhiêu dự án mới, mà là tạo được bao nhiêu doanh nghiệp trụ lại được sau 3 – 5 năm, đủ sức tham gia chuỗi giá trị và đóng góp thực chất cho nền kinh tế địa phương. Điều này gắn chặt với mục tiêu phát triển con người và kinh tế tư nhân – những trụ cột quan trọng trong chiến lược phát triển của thành phố cũng như định hướng chung của đất nước trong giai đoạn tới.
Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là tiếp tục ươm tạo startup mới, mà là tìm cách mở rộng không gian thử nghiệm cho doanh nghiệp công nghệ, đặc biệt với các mô hình và sản phẩm mới chưa có tiền lệ. Đây cũng là hướng đi mà Đà Nẵng đang từng bước triển khai thông qua các cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, nhằm tháo gỡ điểm nghẽn thị trường cho doanh nghiệp công nghệ.
Bài cuối: Cách Đà Nẵng đi trước một bước
