Theo truyền thông Trung Quốc ngày 19/11, các nhà lãnh đạo thế giới đã tới thành phố Thâm Quyến ở miền Nam Trung Quốc để tham dự Hội nghị cấp cao Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC). Nhiều khả năng có hai nhà lãnh đạo mang theo “nút bấm hạt nhân”.
Một trong hai “nút bấm“ đó là chiếc vali hạt nhân Cheget đã bất ngờ xuất hiện bên lề cuộc họp APEC sáng 18/11.
Trong đoạn video do hãng truyền thông nhà nước Nga RT phát, một sĩ quan mặc quân phục hải quân Nga xách chiếc vali đen bên ngoài khách sạn nơi Tổng thống Vladimir Putin và phái đoàn lưu trú (xem video dưới: Nguồn: RT).
Nhận ra trợ lý của Tổng thống Putin cùng thiết bị đặc biệt này, một phóng viên Nga hỏi: “Đây có phải là chiếc vali hạt nhân mà ông đang mang theo không?”. “Đúng là nó”, viên sĩ quan mỉm cười đáp.
Thiết bị di động này là một bộ phận trong hệ thống liên lạc cho phép truyền đi các mệnh lệnh khai hỏa kho vũ khí hạt nhân của Nga. Là vật thường xuyên có mặt trong các chuyến công du của Tổng thống Putin, chiếc vali bảo đảm mạng lưới chỉ huy hạt nhân của Điện Kremlin luôn nằm trong tầm tay ông ở bất cứ nơi đâu.
Mặc dù chiếc vali của Nga thường xuyên xuất hiện cùng Tổng thống Putin trong các chuyến công du nước ngoài, nhưng Cheget hiếm khi xuất hiện trước ống kính máy quay và càng hiếm hơn khi được công khai xác nhận.
Tổng thống Putin đến Thâm Quyến sáng 18/11 để tham dự APEC. Cuộc gặp ba bên giữa ông Putin, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình dự kiến diễn ra lúc 13h30 ngày 19/11 (giờ Việt Nam).
Trong khi đó, chiếc vali hạt nhân của Tổng thống Mỹ Donald Trump vẫn chưa xuất hiện trước ống kính. Đây là chiếc vali đen khá lớn, bên trong chứa các kế hoạch tác chiến và có thể được sử dụng để truyền lệnh hạt nhân tới Lầu Năm Góc.
Mỹ và Nga, hai quốc gia có kho vũ khí hạt nhân lớn nhất thế giới, đã thu hút chú ý của dư luận quốc tế với những chiếc vali hạt nhân dành cho tổng thống kể từ thời Chiến tranh Lạnh. Những thiết bị này hiện vẫn là lời nhắc nhở rằng quyền kiểm soát sức mạnh hủy diệt lớn nhất thế giới đang tập trung trong tay chỉ hai nhà lãnh đạo.
Trung Quốc, nước chủ nhà APEC, duy trì kho vũ khí hạt nhân nhỏ hơn đáng kể và theo đuổi chiến lược hạt nhân rất khác biệt, dựa trên nguyên tắc “răn đe tối thiểu”.
Vũ khí hạt nhân có thể là trọng tâm cuộc gặp ba bên tại Thâm Quyến. Sau khi Hiệp ước Cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược mới (New START) hết hiệu lực vào tháng 2, Mỹ và Nga không còn thỏa thuận thay thế. Moskva tuyên bố sẵn sàng tự nguyện tuân thủ các giới hạn về số lượng vũ khí trong thêm một năm, với điều kiện Washington cũng hành động tương tự.
Từ đó, ông Trump đã kêu gọi xây dựng hiệp ước mới có sự tham gia của cả Trung Quốc, cho rằng cần tính đến cả kho vũ khí đang mở rộng của Trung Quốc.
Trung Quốc phản đối đề xuất này, khẳng định lực lượng hạt nhân của nước này nhỏ hơn nhiều so với Nga và Mỹ, đồng thời cho rằng các quốc gia sở hữu kho vũ khí lớn nhất cần chịu trách nhiệm cắt giảm trước tiên.
Trong khi đó, Nga phát tín hiệu sẵn sàng thảo luận về ổn định chiến lược và giải trừ vũ khí hạt nhân, đồng thời ủng hộ cắt giảm dần thông qua đàm phán, trên cơ sở bảo đảm an ninh của mỗi nước. Nga nhấn mạnh rằng mọi nỗ lực kiểm soát vũ khí tiếp theo cũng cần tính đến cán cân quân sự rộng hơn, bao gồm năng lực hạt nhân của Anh, Pháp và việc triển khai vũ khí hạt nhân của NATO.
Các quan chức Mỹ cho biết cuộc gặp tại Thâm Quyến nhằm mở đầu các cuộc thảo luận về vấn đề này, song nhấn mạnh chưa thể kỳ vọng đạt được thỏa thuận ngay lập tức.