Tên lửa Starship của SpaceX được phóng thử tại cơ sở Starbase ở Boca Chica, Texas, Mỹ. Ảnh tư liệu: THX/TTXVN
Đây là chuyến bay thử nghiệm thứ 12 của dòng tên lửa được tỷ phú Elon Musk phát triển với mục tiêu đưa con người lên Sao Hỏa. Tuy nhiên, trước mắt, Starship sẽ phục vụ chương trình Artemis của NASA nhằm đưa phi hành gia trở lại Mặt Trăng. Giám đốc NASA Jared Isaacman có mặt theo dõi vụ phóng và đánh giá Starship đã tiến thêm một bước tới mục tiêu chinh phục Mặt Trăng.
Tên lửa cất cánh từ cực Nam bang Texas (Mỹ), mang theo 20 vệ tinh mô phỏng Starlink và thả chúng trong hành trình kéo dài khoảng 1 giờ quanh nửa vòng Trái Đất. Dù gặp một số trục trặc động cơ, Starship vẫn bay tới điểm kết thúc theo kế hoạch trên Ấn Độ Dương trước khi bốc cháy khi tiếp nước - tình huống mà SpaceX cho biết đã nằm trong dự tính.
Đây là chuyến bay thử đầu tiên của Starship thế hệ thứ ba (V3), phiên bản được nâng cấp đáng kể so với mẫu trước từng bay thử hồi tháng 10 năm ngoái. Tên lửa lần này cất cánh từ bệ phóng mới tại Starbase, gần biên giới Mexico, sau khi sự cố kỹ thuật khiến SpaceX phải hoãn kế hoạch phóng hôm 21/5.
SpaceX muốn tránh lặp lại các sự cố nổ giữa không trung từng xảy ra trong 2 vụ phóng liên tiếp năm ngoái khiến nhiều mảnh vỡ rơi xuống Đại Tây Dương. Một số chuyến bay trước đây cũng kết thúc bằng cháy nổ. Lần này, Starship không phát nổ giữa hành trình. Tàu vũ trụ lao xuống Ấn Độ Dương trong tư thế thẳng đứng và dường như vẫn duy trì khả năng kiểm soát trước khi lật nghiêng và bốc cháy.
Dù quá trình cất cánh diễn ra thuận lợi nhưng không phải tất cả các động cơ đều hoạt động trong giai đoạn quay trở lại. Tuy vậy, Starship vẫn đạt độ cao khoảng 194 km và truyền về những hình ảnh hiếm hoi trong hành trình bay thông qua các vệ tinh Starlink gắn camera.
Với chiều cao 124m, phiên bản Starship mới lớn và mạnh hơn các mẫu trước, đồng thời được nâng cấp hệ thống điều khiển, nhiên liệu và định vị nhằm phục vụ các sứ mệnh lên Mặt Trăng trong tương lai. SpaceX phát triển Starship theo hướng tái sử dụng hoàn toàn, song trong chuyến bay thử lần này công ty không thu hồi bất kỳ bộ phận nào.
Tên lửa siêu lớn này được thiết kế lại để thực hiện chuyến bay đầu tiên chỉ 2 ngày sau khi Giám đốc điều hành (CEO) SpaceX Elon Musk thông báo sẽ đưa công ty lên sàn chứng khoán.
NASA đang chi hàng tỷ USD cho SpaceX cũng như công ty Blue Origin của tỷ phú Jeff Bezos để phát triển tàu đổ bộ Mặt Trăng phục vụ chương trình Artemis. Hai công ty hiện cạnh tranh quyết liệt để giành vị trí dẫn đầu. Trong khi Starship đã nhiều lần bay tới rìa không gian với thời gian khoảng một giờ, tàu Blue Moon của Blue Origin vẫn chưa thực hiện chuyến bay đầu tiên nào và công ty đang chuẩn bị thử nghiệm một nguyên mẫu lên Mặt Trăng vào cuối năm nay.
NASA dự kiến tiếp nối chuyến bay vòng quanh Mặt Trăng thành công hồi tháng 4 của 4 phi hành gia bằng một cuộc thử nghiệm ghép nối trên quỹ đạo Trái Đất vào năm tới. Trong sứ mệnh Artemis III, các phi hành gia sẽ diễn tập ghép nối tàu Orion với Starship, Blue Moon hoặc cả hai. Ngoài ra, NASA có thể thực hiện sứ mệnh đưa 2 phi hành gia đổ bộ Mặt Trăng trong chương trình Artemis IV sớm nhất vào năm 2028 bằng Starship hoặc Blue Moon, tùy theo phương án nào an toàn và sẵn sàng trước. Đây sẽ là lần đầu tiên NASA đưa con người trở lại Mặt Trăng kể từ sứ mệnh Apollo 17 năm 1972. NASA đặt mục tiêu xây dựng căn cứ gần cực Nam Mặt Trăng với sự tham gia của cả phi hành gia và robot.
SpaceX hiện cũng đã nhận đặt chỗ cho các chuyến bay tư nhân lên Mặt Trăng và Sao Hỏa bằng Starship. Doanh nhân từ bang California Dennis Tito - khách du lịch vũ trụ đầu tiên trên thế giới - cùng vợ đã đăng ký chuyến bay quanh Mặt Trăng từ hơn 3 năm trước, dù thời điểm thực hiện vẫn chưa được xác định. Trong tuần này, nhà đầu tư bitcoin gốc Trung Quốc Chun Wang cũng thông báo sẽ tham gia chuyến bay liên hành tinh đầu tiên của Starship tới Sao Hỏa. Trước đó, ông Wang từng thuê chuyến bay Dragon của SpaceX thực hiện hành trình quanh hai cực Trái Đất vào năm ngoái và trở thành một trong những người đầu tiên bay trên quỹ đạo qua Bắc Cực và Nam Cực.
Hiện chưa có thông tin về chi phí hay thời điểm thực hiện chuyến bay tới Sao Hỏa này.