Mạng 6G sẽ thay đổi robot và các hệ thống tự động trong tương lai ra sao?

Khi robot không còn chỉ là “cỗ máy biết làm việc”

Trong nhiều năm, robot chủ yếu hoạt động theo các lệnh được lập trình sẵn. Chúng có thể hàn linh kiện trong nhà máy, hút bụi trong căn hộ hay vận chuyển hàng hóa trong kho. Tuy nhiên, phần lớn vẫn phụ thuộc vào môi trường cố định và khó thích nghi với những tình huống bất ngờ.

Sự xuất hiện của trí tuệ nhân tạo (AI) đã giúp robot “thông minh” hơn, nhưng để robot thật sự trở thành những thực thể tự hành linh hoạt như con người, một yếu tố khác đóng vai trò quyết định: kết nối siêu tốc và siêu ổn định.

Theo Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), các thế hệ robot tương lai sẽ không chỉ cần sức mạnh tính toán mà còn đòi hỏi khả năng trao đổi dữ liệu gần như tức thời để đưa ra quyết định trong môi trường phức tạp. Đây là lý do 6G – thế hệ mạng di động tiếp theo sau 5G – đang được xem như nền tảng cho cuộc cách mạng robot tự hành.

Nếu 5G từng mở đường cho xe tự lái, nhà máy thông minh hay Internet vạn vật (IoT), thì 6G được kỳ vọng sẽ tạo ra một thế giới nơi robot có thể cảm nhận, phân tích, học hỏi và phối hợp với nhau theo thời gian thực.

6G mạnh hơn 5G như thế nào?

Theo Samsung Research và hãng công nghệ Nokia, 6G được dự đoán có tốc độ nhanh gấp hàng chục đến hàng trăm lần 5G, với độ trễ gần như bằng 0. Điều này đồng nghĩa robot có thể phản hồi gần như tức thời trước các thay đổi của môi trường.

Hãng tin Reuters từng dẫn nhận định của các chuyên gia viễn thông rằng 6G sẽ không đơn thuần là mạng Internet tốc độ cao, mà là “hạ tầng thần kinh số” cho xã hội tương lai.

Trong một nhà máy thông minh, hàng nghìn robot có thể phối hợp đồng thời mà không xảy ra độ trễ tín hiệu. Một robot vận chuyển hàng hóa sẽ ngay lập tức “biết” vị trí của robot khác để tránh va chạm. Drone giao hàng có thể thay đổi đường bay chỉ trong tích tắc khi phát hiện chướng ngại vật hoặc thời tiết xấu.

Theo nghiên cứu của Đại học Oulu (Phần Lan) – một trong những trung tâm nghiên cứu 6G hàng đầu thế giới – điểm đặc biệt của 6G không chỉ nằm ở tốc độ mà còn ở việc tích hợp AI trực tiếp vào mạng viễn thông. Thay vì mọi dữ liệu đều phải gửi về trung tâm xử lý, hệ thống mạng có thể tự phân tích và đưa ra quyết định ngay tại chỗ.

Điều này đặc biệt quan trọng với robot tự hành, bởi trong nhiều tình huống, chỉ chậm vài mili giây cũng có thể gây tai nạn.

Robot tương lai sẽ thay đổi cuộc sống ra sao?

Theo báo cáo của McKinsey, khi 6G kết hợp với AI, điện toán đám mây và cảm biến thế hệ mới, robot sẽ bước sang một giai đoạn hoàn toàn khác.

Trong y tế, bác sĩ có thể điều khiển robot phẫu thuật từ khoảng cách hàng nghìn kilomet với độ chính xác gần như tuyệt đối. Đài CNBC từng dẫn nhận định của các chuyên gia rằng công nghệ mạng siêu tốc sẽ giúp mở rộng các ca phẫu thuật từ xa tại những khu vực thiếu bác sĩ chuyên môn cao.

Ở lĩnh vực giao thông, xe tự lái sẽ không chỉ “tự lái”, mà còn liên tục trao đổi dữ liệu với hạ tầng đường phố, camera giao thông và các phương tiện khác. Một chiếc xe có thể “biết” trước nguy cơ ùn tắc hay tai nạn phía trước để đổi lộ trình.

Theo Nikkei Asia, Nhật Bản và Hàn Quốc đang thử nghiệm các mô hình thành phố thông minh nơi robot giao hàng, taxi tự lái và drone hoạt động trên cùng một hệ sinh thái kết nối tốc độ cao.

Trong nông nghiệp, robot có thể tự nhận diện sâu bệnh, đo độ ẩm đất và xử lý từng cây trồng riêng biệt. Nông dân tương lai có thể quản lý cả cánh đồng thông qua hệ thống robot kết nối bằng 6G.

Thậm chí trong đời sống hằng ngày, robot dịch vụ có thể trở thành “trợ lý cá nhân” thực thụ. Chúng không chỉ nghe lệnh mà còn hiểu ngữ cảnh, cảm xúc và thói quen của con người.

Một số nhà khoa học gọi đây là thời kỳ của “Internet giác quan” – nơi robot và con người có thể tương tác gần giống giao tiếp ngoài đời thật.

Cuộc đua công nghệ mới giữa các cường quốc

Giống như 5G trước đây, 6G đang trở thành cuộc cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc công nghệ.

Theo Bloomberg, Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và Liên minh châu Âu đều đã đầu tư mạnh cho nghiên cứu 6G. Trung Quốc từng phóng thử nghiệm vệ tinh 6G đầu tiên từ năm 2020. Trong khi đó, Nhật Bản và Hàn Quốc đặt mục tiêu thương mại hóa công nghệ này vào đầu thập niên 2030.

Nhiều tập đoàn lớn như Samsung, Huawei, Ericsson và Nokia đều coi robot tự hành là một trong những lĩnh vực hưởng lợi lớn nhất từ 6G.

Không chỉ mang ý nghĩa kinh tế, cuộc đua này còn liên quan đến an ninh quốc gia. Theo Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế Mỹ (CSIS), robot tự hành ứng dụng trong quân sự, cứu hộ, giám sát hay sản xuất công nghiệp có thể tạo ra lợi thế chiến lược rất lớn trong tương lai.

Cơ hội lớn nhưng cũng đầy thách thức

Dù triển vọng rất lớn, 6G và robot tự hành vẫn đối mặt nhiều thách thức.

Theo Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU), việc triển khai 6G sẽ đòi hỏi khoản đầu tư khổng lồ vào trạm phát sóng, trung tâm dữ liệu và hệ thống cảm biến.

Ngoài ra, lượng dữ liệu mà robot tạo ra sẽ cực kỳ lớn, kéo theo nguy cơ mất an toàn thông tin và tấn công mạng. Một robot bị chiếm quyền điều khiển trong bệnh viện hay giao thông có thể gây hậu quả nghiêm trọng.

Một vấn đề khác là tác động tới thị trường lao động. Báo cáo của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) cho thấy robot và AI có thể thay thế nhiều công việc lặp lại trong sản xuất, logistics và dịch vụ.

Các chuyên gia cũng cảnh báo rằng robot càng thông minh thì câu hỏi về đạo đức AI càng trở nên cấp thiết: Ai chịu trách nhiệm nếu robot gây tai nạn? Robot có quyền tự ra quyết định trong tình huống khẩn cấp hay không?

Hiện nay, 6G vẫn đang trong giai đoạn nghiên cứu và chưa được triển khai thương mại. Tuy nhiên, tốc độ phát triển của AI và robot đang khiến khoảng cách từ phòng thí nghiệm tới đời sống thực tế ngày càng ngắn hơn.

Theo Financial Times, nhiều công nghệ từng được xem là khoa học viễn tưởng như taxi bay tự động, robot giao hàng hay bác sĩ robot đã bắt đầu bước ra khỏi giai đoạn thử nghiệm.

Trong tương lai không xa, robot có thể trở thành một phần quen thuộc của xã hội giống như điện thoại thông minh ngày nay. Và phía sau cuộc chuyển đổi ấy, 6G có thể sẽ đóng vai trò như “hệ thần kinh” kết nối toàn bộ thế giới tự hành mới.

Cuộc cách mạng đó không chỉ thay đổi cách con người làm việc, di chuyển hay giao tiếp, mà còn có thể định hình lại toàn bộ nền kinh tế và xã hội toàn cầu trong nhiều thập niên tới.