Bên lề hội thảo “Hợp tác khoa học - công nghệ - thương mại Việt Nam - Liên minh châu Âu” diễn ra mới đây tại Brussels (Vương quốc Bỉ), ông Phùng Quốc Trí, Chủ tịch Hội trí thức Việt Nam tại Bỉ-Luxembourg (ViLaB), đã trao đổi với phóng viên TTXVN tại Brussels về nội dung này.
Theo ông Phùng Quốc Trí, châu Âu, với các quốc gia như Pháp, Bỉ đã có nền tảng phát triển lâu dài trong lĩnh vực năng lượng và công nghệ hạt nhân, kéo dài từ 40 đến 60 năm. Đây là cơ sở quan trọng để khu vực này triển khai hiệu quả các ứng dụng tiên tiến, trong đó có việc kết hợp AI trong y học hạt nhân. Trong khi đó, Việt Nam mới ở giai đoạn đầu, do đó có nhiều dư địa để học hỏi kinh nghiệm từ châu Âu, cả về công nghệ, lựa chọn giải pháp và bảo đảm an toàn.
Đề cập đến y học hạt nhân, ông Trí cho rằng đây là lĩnh vực còn tương đối mới nhưng giàu tiềm năng, đặc biệt trong chẩn đoán và điều trị ung thư. Châu Âu hiện là một trong những khu vực cung cấp đồng vị phóng xạ quan trọng, phục vụ hiệu quả cho các hoạt động y học. Việc kết hợp các nguồn dữ liệu này với AI cho phép nâng cao độ chính xác trong phân tích hình ảnh, góp phần hỗ trợ bác sĩ trong chẩn đoán và xây dựng phác đồ điều trị.
Tại Việt Nam, một số cơ sở y tế lớn đã từng bước triển khai các kỹ thuật liên quan, tập trung vào chẩn đoán và điều trị ung thư. Tuy nhiên, theo ông Phùng Quốc Trí, để phát triển bền vững lĩnh vực này, cần đặc biệt chú trọng đến việc bảo đảm nguồn cung đồng vị phóng xạ ổn định - yếu tố mang tính quyết định. Ở châu Âu, hệ thống lò nghiên cứu và máy gia tốc hiện đại cho phép duy trì nguồn cung này một cách liên tục, qua đó nâng cao hiệu quả điều trị.
Trong vai trò cầu nối, ViLaB đang tích cực thúc đẩy hợp tác giữa các nhà khoa học, bác sĩ Việt Nam với các trung tâm nghiên cứu tiên tiến tại châu Âu. Một trong những hướng đi cụ thể là chương trình hợp tác giữa Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 và các đối tác tại Bỉ trong đào tạo nguồn nhân lực và chuyển giao công nghệ y học hạt nhân.
Theo ông Trí, để phát triển lĩnh vực này, Việt Nam cần có chiến lược dài hạn, trong đó việc xây dựng các trung tâm nghiên cứu - triển khai chuyên sâu là yêu cầu tất yếu. Tuy nhiên, đây là quá trình đòi hỏi thời gian, nguồn lực và sự chuẩn bị bài bản. Trong đó, yếu tố con người giữ vai trò then chốt. Việc đầu tư đào tạo đội ngũ chuyên gia, kỹ thuật viên và bác sĩ cần được đặt lên hàng đầu, song song với đầu tư trang thiết bị và cơ chế tài chính phù hợp.
Bên cạnh đó, ông cũng chỉ ra rằng hoạt động hợp tác giữa các cơ sở nghiên cứu, bệnh viện của Việt Nam với đối tác châu Âu hiện vẫn còn phân tán, thiếu sự liên kết tổng thể. Điều này phần nào hạn chế hiệu quả hợp tác. Do đó, cần có một chiến lược chung, tập hợp các đầu mối, xây dựng cơ chế phối hợp phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả và tạo sự cân bằng trong quan hệ hợp tác quốc tế.
Khẳng định vai trò của các diễn đàn khoa học, ông Phùng Quốc Trí cho rằng các hội thảo quốc tế chính là cầu nối quan trọng, góp phần tháo gỡ những điểm nghẽn và thúc đẩy hợp tác thực chất giữa Việt Nam và châu Âu trong lĩnh vực khoa học - công nghệ.
Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo đang tạo ra những chuyển biến sâu rộng trong y học hiện đại, việc tận dụng kinh nghiệm từ châu Âu, kết hợp với định hướng phát triển phù hợp, sẽ là nền tảng quan trọng để Việt Nam từng bước làm chủ công nghệ, nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe và hội nhập sâu rộng vào hệ sinh thái khoa học toàn cầu.
